
Chia sẻ bên lề Lễ khai mạc Hội nghị Cà phê Quốc tế Việt Nam 2026 (VICO 2026) do Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) phối hợp cùng Hiệp hội Cà phê và Ca cao Việt Nam (VICOFA) tổ chức, ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch VICOFA nhận định niên vụ cà phê 2025-2026 đã khép lại với kết quả xuất khẩu kỷ lục.
Cụ thể, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,8 triệu tấn cà phê ra nước ngoài, đạt kim ngạch 8,6 tỷ USD. Đây là kết quả cao nhất từ trước đến nay xét cả về sản lượng và giá trị xuất khẩu trong một niên vụ.
Giá cà phê hòa tan cao gấp 2-3 lần cà phê nhân
Dù vậy, ông Hải nhìn nhận ngành cà phê Việt Nam cũng đang đối mặt với thách thức lớn khi cơ cấu sản phẩm xuất khẩu vẫn chủ yếu tập trung vào cà phê nhân xô, chiếm khoảng 90% tổng lượng xuất khẩu. Trong khi đó, sản lượng cà phê dành cho chế biến sâu chỉ chiếm khoảng 9%.
Tuy tỷ trọng còn khiêm tốn, nhóm sản phẩm chế biến sâu lại chiếm gần 20% tổng giá trị xuất khẩu, tương đương hơn 1 tỷ USD. Điều này cho thấy dư địa gia tăng giá trị cho ngành cà phê Việt Nam vẫn còn rất lớn nếu đẩy mạnh đầu tư vào chế biến sâu.
Trong thời gian tới, đại diện VICOFA cho rằng ngành cần chú trọng đầu tư hệ thống máy móc, nhà máy chế biến, đồng thời tăng cường nghiên cứu và tìm hiểu thị trường để phát triển các sản phẩm phù hợp với nhu cầu tiêu dùng. Việc nâng tỷ trọng cà phê chế biến sâu sẽ góp phần cải thiện kim ngạch xuất khẩu cũng như gia tăng giá trị cho ngành.
|
| Sản phẩm xuất khẩu vẫn chủ yếu tập trung vào cà phê nhân xô. Ảnh: Anh Nguyễn. |
Là một trong số ít doanh nghiệp Việt Nam đang sản xuất cà phê hòa tan, ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc CTCP Tập đoàn Intimex kiêm Phó chủ tịch VICOFA cho biết dù đã nâng công suất nhà máy cà phê hòa tan lên gấp đôi nhưng doanh nghiệp cũng đã "kín lịch" chạy hợp đồng đến hết năm 2027. Điều này cho thấy nhu cầu đối với sản phẩm cà phê này đang tăng trưởng khá cao.
Hiện tại, giá thành sản phẩm cà phê hòa tan cao gấp khoảng 2-3 lần so với giá cà phê nhân.
"Điều quan trọng hơn là lợi nhuận từ khâu chế biến và phân phối sản phẩm có ý nghĩa rất lớn. Việc duy trì được mặt bằng giá cà phê như hiện nay cũng giúp người trồng cà phê có thêm niềm tin và phấn khởi khi thu nhập được cải thiện", ông Nam phân tích.
Liên quan đến giá cả cà phê nói chung trong thời gian gần đây, Cục Hải quan cho biết vào thời điểm đầu tháng 11, giá cà phê nội địa giảm khi cà phê niên vụ 2026-2027 bắt đầu được đưa ra thị trường.
Nguồn cung dự kiến tiếp tục tăng khi vụ thu hoạch bước vào cao điểm từ cuối tháng 11, qua đó gây áp lực lên giá. Giá cà phê tại các tỉnh Đắk Lắk, Lâm Đồng, Gia Lai vào ngày 10/11 đã giảm 500-1.200 đồng/kg so với ngày 2/11, dao động 84.400-85.000 đồng/kg (tùy từng khu vực khảo sát).
Các chuyên gia chỉ ra giá cà phê trong năm nay lên xuống thất thường do ảnh hưởng của các điều kiện khách quan như thời tiết, sản lượng tồn kho, khiến nông dân và doanh nghiệp phần nào chịu thiệt hại.
Cần lên kế hoạch mua ngay, bán ngay cà phê
Theo lãnh đạo Intimex, một trong những sai lầm lớn của doanh nghiệp kinh doanh cà phê trước đây là tham lợi nhuận.
Khi thấy giá tăng, doanh nghiệp thường kỳ vọng giá sẽ tiếp tục đi lên nên chưa muốn bán. Ngược lại giá giảm, doanh nghiệp lại hoảng hốt bán ra, khiến hoạt động kinh doanh càng gặp bất lợi. Đối với những đơn vị đã mua hàng nhưng giá cà phê sau đó đi xuống, khoản chênh lệch này có thể dẫn đến thua lỗ.
Ông Nam nhận định đây là nguyên nhân khiến nhiều doanh nghiệp cà phê Việt Nam chịu thiệt hại trong những năm trước. Tuy nhiên hiện nay, tình trạng này đã giảm bớt khi nhiều doanh nghiệp thay đổi phương thức kinh doanh theo hướng mua ngay, bán ngay. Cách làm này có thể khiến biên lợi nhuận thấp hơn, nhưng lại giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro trước những biến động khó lường của thị trường.
Trên thị trường quốc tế, ông khuyến nghị doanh nghiệp có thể sử dụng công cụ phòng ngừa rủi ro giá (hedging) thông qua giao dịch trên sàn hàng hóa.
Ông Nguyễn Nam Hải cũng cho rằng doanh nghiệp cần chủ động sử dụng các công cụ phòng ngừa, trong đó có giao dịch hàng hóa phái sinh. Theo ông, thời gian qua một số đơn vị trong ngành đã triển khai tương đối hiệu quả các công cụ này nhằm phòng ngừa rủi ro trước những biến động của thị trường.
Sắp tới, việc tăng cường sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro sẽ tiếp tục là giải pháp cần thiết, giúp doanh nghiệp hạn chế tác động bất lợi khi giá cà phê tăng cao hoặc giảm sâu.
Ông Hải cũng phân tích hiệu quả của phương thức này còn phụ thuộc vào mức chênh lệch giữa giá mua trong nước và giá giao dịch trên sàn. Nếu 2 mức giá có sự chênh lệch phù hợp, doanh nghiệp có thể triển khai hoạt động phòng ngừa rủi ro thuận lợi hơn. Ngược lại, khi giá cà phê trong nước cao hơn giá quốc tế như hiện nay, bài toán phòng ngừa rủi ro sẽ trở nên phức tạp.
Ông khuyến nghị doanh nghiệp cần tránh tâm lý chạy theo lợi nhuận, dẫn đến đầu cơ và tích trữ hàng hóa. "Dù sử dụng công cụ nào, doanh nghiệp vẫn cần tuân thủ nguyên tắc mua ngay, bán ngay để hạn chế rủi ro. Đây cũng là phương thức mà nhiều doanh nghiệp trên thế giới áp dụng", ông nhìn nhận.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.