Bước tiến công nghệ đưa con người lên không gian

Ảnh: Intuitive Machines.

Rất ít người nhận ra vệ tinh không gian đóng vai trò thiết yếu ra sao trong cuộc sống hàng ngày. Chúng giúp hàng tỷ người xác định vị trí của họ trên Trái Đất và sử dụng các ứng dụng như Google Maps để di chuyển.

Nhiều ngành kinh tế, như du lịch hàng không và hàng hải, phụ thuộc vào các vệ tinh liên lạc để cung cấp kết nối dữ liệu và thoại. Việc di chuyển nói chung cũng cần dự báo thời tiết chính xác thông qua các vệ tinh khí tượng được trang bị camera hiện đại.

Như David Ariosto đã đề cập trong Open Space, những vệ tinh này không hề bền chắc. Chúng rất dễ bị tổn thương trước các mảnh vỡ không gian bay loạn trong vũ trụ.

Hiện có hơn 10 triệu mảnh vỡ kích thước bằng hạt muối đang bay trong quỹ đạo quay của Trái Đất. Vì chúng di chuyển với tốc độ khoảng 28.163 km/giờ nên khi va chạm, chúng có thể “làm hỏng vệ tinh”.

Tình trạng này đang trở thành một mối lo ngại nghiêm trọng khi du lịch vũ trụ mở rộng sang hoạt động thương mại.

“Ngay cả khi không phóng thêm tên lửa từ Trái Đất, phản ứng dây chuyền của các vật thể trên quỹ đạo cũng có thể tạo ra nhiều mảnh vỡ hơn nữa”, tác giả viết.

Hành trình con người đến không gian

Việc Ariosto, một nhà báo và nhà phân tích ngành công nghiệp vũ trụ, nêu ra nguy cơ của các mảnh vỡ trong Open Space không phải là để nản lòng độc giả. Thay vào đó, đây chỉ là một minh chứng cho những khó khăn con người phải đương đầu và tác giả cho rằng con người luôn tìm cách vượt qua từng điều một.

Bìa sách Open Space. Ảnh: Amazon.

Trong Open Space, Ariosto đã khắc họa cuộc cạnh tranh và hợp tác đầy phức tạp giữa các quốc gia đối địch, các dự án do tỷ phú tài trợ và giới công nghệ để tìm cách thay đổi cán cân quyền lực trên Trái Đất và ngoài vũ trụ.

Ông lập luận: “Nếu Trung Quốc thành công trong việc vượt qua vị trí dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực vũ trụ, điều đó có thể báo hiệu sự lỗi thời của những lý tưởng dân chủ phương Tây”.

Tác giả Ariosto cũng viết: “Vũ trụ vẫn là một bức tranh rộng mở với nhiều khả năng. Vũ trụ không chỉ là nguồn cảm hứng kỳ diệu và có tầm quan trọng chiến lược, mà còn là sự phản ánh con người và có lẽ là điều chúng ta có thể trở thành”.

Giới tư nhân và khoa học không gian phát triển

Ngoài các chính phủ, cuộc đua vào không gian đang có thêm sự góp mặt của nhiều công ty tư nhân. Chủ yếu được SpaceX của Elon Musk thúc đẩy, số lượng vệ tinh được phóng vào không gian đã tăng theo cấp số nhân trong thập kỷ qua.

Sự gia tăng số lượng vệ tinh, như những vệ tinh tạo nên chòm sao Starlink của SpaceX, đã mang lại cho Musk quyền lực địa chính trị hiếm có trong lịch sử.

Chẳng hạn, bằng cách quyết định xem lực lượng Nga hay Ukraine có thể sử dụng Starlink để dẫn đường cho máy bay không người lái mang chất nổ đến mục tiêu hay không, Musk, một công dân bình thường, có thể tự mình thay đổi kết quả của các cuộc chiến.

Ariosto lập luận một cách thuyết phục rằng chúng ta vẫn đang ở giai đoạn đầu của cuộc cách mạng mà Musk đã khởi xướng bằng cách phát triển khả năng tái sử dụng tên lửa.

Ví dụ, Harold White, một kỹ sư và nhà vật lý từng làm việc tại Cơ quan hàng không và vũ trụ Mỹ (NASA), tuyên bố có thể tạo ra một “động cơ đẩy tàu vũ trụ nhanh hơn tốc độ ánh sáng bằng cách làm biến dạng không thời gian bằng cách sử dụng trường năng lượng âm”.

Ông Ariosto thừa nhận rằng điều White nói gây nhiều nghi ngờ: “Ý tưởng này gây ra nhiều tranh cãi”. Các chuyên gia đã kết luận rằng hệ thống đẩy kỳ lạ của White không hoạt động. Các nhà vật lý lý thuyết cũng chỉ ra những sai sót nghiêm trọng trong lập luận của nhà khoa học này.

Suy luận của White không phải là sai lầm duy nhất trong cuốn sách. Ông cũng viết về một sứ mệnh tàu con thoi năm 1983 “nhằm mục đích vận chuyển mô-đun phòng thí nghiệm lên không gian Spacelab”. Nhưng thực tế, con tàu không vận chuyển mô-đun đi đâu cả vì các mô-đun này là một phần của con tàu và không thể tách rời.

Nhưng những sai lầm này không lấn át được thành công của giới khoa học và tư nhân.

Vào năm 2024, tàu vũ trụ Odysseus (còn gọi là Nova-C) đã hạ cánh thành công trên bề mặt Mặt Trăng. Đây là tàu đổ bộ Mặt Trăng tư nhân đầu tiên, được công ty hàng không vũ trụ Intuitive Machines của Mỹ chế tạo.

Ngoài ra, Ariosto cũng thực hiện nhiều cuộc phỏng vấn bổ ích với Yao Song, một doanh nhân vũ trụ người Trung Quốc, và Xue Suijian, một cựu quan chức cấp cao trong chính phủ Trung Quốc về lĩnh vực vũ trụ, từ đó mang đến cái nhìn thoáng qua về thế giới bí ẩn của ngành tên lửa Trung Quốc.

Cùng những phân tích sâu về vệ tinh, luận điểm trung tâm của cuốn sách rằng “bất cứ ai thống trị không gian cũng sẽ có khả năng giám sát cuộc sống của chúng ta trên Trái Đất” chưa được giải thích đầy đủ.

Open Space miêu tả khoa học kỹ thuật như một phép màu đưa con người đến với những vì sao theo đúng nghĩa đen. Nhưng thực tế là hành trình đó vẫn tiềm ẩn nhiều khả năng chưa biết.

Chi phí giảm đáng kể khi tư nhân tham gia lĩnh vực hàng không vũ trụ “Space to Grow” của Matthew Weinzierl và Brendan Rosseau là câu chuyện về những đổi mới và tiềm năng trong ngành công nghiệp không gian, theo IEA. 06:33 8/11/2025

Cuộc đua không gian của thế hệ khởi nghiệp Cuốn sách "When the Heavens Went on Sale" của Ashlee Vance ghi lại cuộc cạnh tranh tiến vào không gian của các công ty khởi nghiệp, theo Space. 06:28 10/11/2025

Cuộc đua không gian 'nghẹt thở' của các ông trùm công nghệ Trong "Rocket Dreams", tác giả Christian Davenport say sưa kể về cuộc đua giữa 2 tỷ phú Elon Musk và Jeff Bezos để rời khỏi Trái Đất. 06:03 14/9/2025