Bức tranh Chim ác là, được vẽ năm 1869, là tác phẩm của Claude Monet. Ảnh: Bảo tàng Orsay

Chim ác là - Tuyết trắng và sự diệu kỳ của nó

Cùng với vợ và con trai, Claude Monet đã trải qua mùa đông năm 1868 ở vùng quê Normandie, tìm lại sự diệu kỳ trong những cảnh phủ đầy tuyết mà ông tự buộc mình phục dựng suốt những buổi dài vẽ ngoài trời, bất kể sự khắc nghiệt của thời tiết. Chính trong dịp này, ông đã tạo ra một trong những kiệt tác của mình, Chim ác là, một cảnh tượng tinh tế đáng kinh ngạc.

Một giấc mơ trực quan

Họa sĩ Gustave Courbet đã mang đến những cảnh quan đầy rung động về mùa đông tại dãy núi Jura, bằng sự điêu luyện của tay nghề và một sự nhạy cảm bản năng không ai sánh bằng vào thời của ông.

Lần này là một tham vọng khác đã thúc đẩy Monet: không nhằm vào vẻ huy hoàng của cảnh mùa đông mà tái hiện ấn tượng nó tạo ra cho người quan sát âm thầm. Một góc nông thôn kín đáo, bóng dáng của một trang trại đang ngủ yên, những cái cây trơ trụi, một hàng rào lờ mờ, và ở khắp mọi nơi là tấm nệm tuyết đầy mê hoặc. Trời đất cùng rung chuyển, những cái bóng kéo dài trên mặt đất, những đám mây trải dài đến tận đường chân trời.

Thực tại chóng tàn của khoảnh khắc đã bị hóa đá này mạnh đến nỗi khán giả, như trong mơ, nuôi thứ ảo tưởng có thể cảm nhận sự im lặng trong veo và hít hà mùi băng giá của nó.

Những sắc độ của màu trắng

Khách tham quan Bảo tàng Orsay hầu như luôn ngạc nhiên trước kích thước của bức tranh này, đặc biệt là chiều rộng của nó, nhưng cũng ngạc nhiên trước sự đa dạng đáng kinh ngạc của bảng màu khiến cho màu trắng mùa đông chứa đựng gần như toàn bộ các sắc màu cầu vồng: hồng, cam và vàng nhảy múa trong những mảng sáng, được củng cố bởi những gam màu xanh lam và tím len lỏi trong những bóng râm trải dài.

Dần dần, tất cả sắc thái tách biệt, phân rã, gặp nhau, hội tụ tạo nên một vở ballet thị giác mô phỏng hành động của nghệ sĩ liên tục tạo ra những nét vẽ đa dạng nhất và không ngờ tới nhất.

Ấn tượng kỳ lạ mà cảnh trong bức tranh này mang lại là những chi tiết tinh tế nhất được tích góp lại, đồng thời tan chảy giữa một khung hình được hợp nhất nhờ những tia sáng lấp lánh vừa kín đáo vừa xâm chiếm. Chưa bao giờ một họa sĩ lại đi xa đến thế trong việc tiết chế về họa tiết, hình khối và màu sắc để cho ta thấy được thứ vô hình, để ta nhận thức được những thứ vốn không cảm nhận được bằng các giác quan.

Chi tiết đáng chú ý

Chim ác là hầu như luôn thu hút cái nhìn của người xem, không chỉ bởi vì nó là tiêu đề của tác phẩm, mà nó còn là vật thể sống duy nhất trong bức tranh mùa đông lạnh giá này.

Ngoài một hình dạng động vật giản đơn, thông qua việc chính nó bị phân chia thành hai vệt màu sáng và tối, chủ thể này còn tạo nên ranh giới giữa nhiều không gian khác nhau: tường rào và lối đi, trang trại và khu rừng, bóng râm và ánh sáng, bầu trời và mặt đất...