'Theo đuôi' đoàn xe đạp mini, tìm về thư viện làng

Chiều cuối tuần, tụi trẻ tại làng Dương Liễu (Dương Hòa, Hà Nội) lại đạp xe, chở nhau tới một thư viện, cách đình làng không xa. Đó là Thư viện Dương Liễu. Cái tên Dương Liễu nghe gợi nhắc tới những làng quê Bắc Bộ, nơi khởi nguồn của những hình ảnh trong thơ ca như "cây đa, bến nước, sân đình". Theo chân lũ trẻ, Tri Thức - Znews đi dọc con đường làng yên bình, tới Thư viện.

Chiều nửa nắng, nửa mưa, nhưng không thể ngăn cản niềm vui của lũ trẻ khi tới Thư viện Dương Liễu. Cuối tuần, các em được các anh chị hướng dẫn làm đồ chơi. Từ nhiều năm nay, Thư viện Dương Liễu đã trở thành chốn thân thuộc của lũ trẻ trong làng. Các em tới đây để đọc sách, mượn sách, tham gia nhiều hoạt động cùng các anh chị tại thư viện. Nhiều tình nguyện viên của Thư viện hiện nay cũng từng là những đứa trẻ khi xưa có tuổi thơ gắn bó với không gian này.

Anh Phùng Bá Hưng - người thành lập Thư viện Dương Liễu - đã gắn bó với Thư viện 13 năm. Anh Hưng cho biết ngay từ ngày đầu thành lập, Thư viện đã đề cao yếu tố địa phương, yếu tố cộng đồng của không gian nên mới lấy tên làng đặt tên thư viện. Cái tên thân thuộc như vậy dễ gợi "cảm giác thuộc về", cảm giác gần gũi. "Yếu tố địa phương gắn liền với việc người dân cảm nhận được sự hiện diện của họ và văn hóa quê hương trong thư viện", anh Hưng cho biết.

Sự hiện diện của địa phương được thể hiện ở cả yếu tố bên ngoài và bên trong thư viện. Theo anh Hưng, yếu tố bên ngoài bao gồm thiết kế không gian, các ấn phẩm nhận diện, qua hình ảnh,...; còn yếu tố bên trong bao gồm các chương trình hoạt động, các loại sách, quy định của thư viện,... "Một thư viện hiểu được cộng đồng của mình, hiểu được người dân của mình, hiểu được nơi mà người dân sống, hiểu người dân có những đặc điểm, nhu cầu nào - đó là những bài toán then chốt", anh Hưng nhận định.

Thư viện Dương Liễu hiện tập trung các hoạt động vào nhóm đối tượng trẻ em, học sinh, sinh viên. Thư viện cũng kết hợp giới thiệu văn hóa truyền thống của làng như nghề làm miến dong, làm bánh kẹo, bột sắn,... tới các độc giả nhỏ tuổi để tăng sự gắn bó của độc giả với quê hương.

Nhiều phụ huynh cuối tuần dẫn con tới Thư viện để đọc sách, mượn sách. Động lực lớn nhất khiến anh Hưng gắn bó lâu dài với thư viện chính là thế hệ trẻ em và thanh thiếu niên trong làng. Việc được tiếp xúc, tạo sân chơi và chứng kiến các em trưởng thành, phát triển từng ngày là niềm vui, cũng là giá trị lớn nhất của công việc làm thư viện cộng đồng.

Chia sẻ về kinh nghiệm vận hành thư viện địa phương, anh Hưng cho rằng yếu tố con người là yếu tố quan trọng nhất để thư viện đi được đường dài. "Thư viện hoạt động được cần phải được thổi vào đó sức sống của con người", anh nói. Các tình nguyện viên tại thư viện chính là những người truyền cảm hứng cho độc giả. Nhiều độc giả nhỏ tuổi quay lại thư viện cũng vì yêu mến, ngưỡng mộ các anh chị tại thư viện, cảm thấy thư viện như một ngôi nhà thứ hai của mình.

"Có những bạn nhỏ quay lại thư viện vì muốn được nói chuyện với một anh chị nào đó tại đây, cũng có thể vì các bạn ngưỡng mộ anh chị, cũng có thể vì các anh chị giống một người bạn. Trong quá trình làm việc, tôi thường bảo các bạn tình nguyện viên coi thư viện như là ngôi nhà của mình. Như vậy, các bạn nhỏ cũng sẽ cảm thấy các anh chị giống như anh chị trong nhà, như người thầy, người hướng dẫn cho mình", anh Hưng cho biết.

Thư viện Dương Liễu còn là một điểm hẹn gặp gỡ của mọi người, điểm hẹn của các sự kiện, là không gian học tập. Bạn đọc, người dân có thể đến để trau dồi kỹ năng, tri thức và tham gia vào các hoạt động văn hóa. Không chỉ là một nơi đọc sách, mượn sách, thư viện có thể trở thành một trung tâm kết nối thông tin, kết nối con người, kết nối các nguồn lực trong xã hội để cùng nhau phát triển.

Thẻ mượn sách của Thư viện Dương Liễu ban đầu là thẻ giấy, rồi được cải tiến thành thẻ nhựa. Hiện tại, khoảng 80% nguồn sách đến từ sự đóng góp của cộng đồng, khoảng 20% do thư viện tự trích kinh phí mua bổ sung. Việc chủ động mua sách mới giúp hệ thống sách thêm phong phú, tươi mới, độc giả nhỏ tuổi vì thế cũng thêm sự lựa chọn và động lực để ghé Thư viện nhiều hơn.

Cơ sở 1 của Thư viện nằm tại đường Thống Nhất, Dương Hòa, Hà Nội; còn cơ sở 2 mở sau này, nằm tại đường Thanh Niên, thôn Me Táo, Dương Hoà. Cơ sở 2 có nhiều độc giả thiếu nhi hơn nên số lượng truyện tranh cũng nhiều hơn hẳn so với cơ sở 1.

Một giá sách tại cơ sở 2 của Thư viện Dương Liễu. Anh Hưng chia sẻ, 13 năm gắn bó với Thư viện Dương Liễu nhưng anh vẫn thấy mình còn nhiều thứ để học, để phát triển cùng thư viện. Khi thư viện mở rộng quy mô lên 2 cơ sở, anh Hưng đã tự học thêm các kỹ năng mới như tổ chức, quản lý dự án, quản trị nhân sự. Không chỉ riêng anh Hưng, các bạn tình nguyện viên cũng đều cần phát triển bản thân song hành cùng sự lớn mạnh của thư viện.

Cuối buổi, phóng viên Tri Thức - Znews hỏi anh Hưng, "Làm không gian văn hóa, nhiều người bảo vừa khó vừa khổ, anh thấy có mệt không?", khi biết rằng ngoài công việc thư viện, anh Hưng cũng còn làm những công việc khác. Anh Hưng cười, bảo: "Tôi nghĩ đây là một công việc tôi yêu thích, tôi đã lựa chọn nó là một phần cuộc sống của mình. Nếu điều gì đã là một phần cuộc sống của mình, mình cứ trải qua cùng nó thôi".