|
|
Trẻ bổ sung vitamin A bằng đường uống. Ảnh: Nutritionintl. |
Theo bác sĩ Phạm Ngọc Oanh, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC), vitamin A là loại vitamin tan trong chất béo, cơ thể chỉ cần với lượng rất nhỏ nhưng đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sức khỏe trẻ em. Nếu thiếu hụt, trẻ có thể đối mặt với nhiều hệ lụy nghiêm trọng.
Vitamin A có tác dụng trực tiếp lên võng mạc, giúp mắt thích nghi nhanh với sự thay đổi giữa môi trường sáng và tối. Khi thiếu vitamin A, khả năng nhìn trong điều kiện ánh sáng yếu giảm sút, biểu hiện sớm thường là hiện tượng “quáng gà” khi trời nhá nhem tối.
Không chỉ ảnh hưởng đến thị giác, vitamin A còn góp phần duy trì sự toàn vẹn của các tế bào biểu mô ở mắt, da, đường hô hấp, tiêu hóa và tiết niệu. Thiếu hụt vitamin A khiến niêm mạc giảm sản xuất, tế bào bị khô và sừng hóa. Ở mắt, tình trạng này có thể bắt đầu bằng khô kết mạc, tiến triển tổn thương giác mạc, thậm chí gây loét và mù lòa nếu không được điều trị kịp thời.
Bên cạnh đó, vitamin A tham gia vào quá trình đáp ứng miễn dịch, giúp tăng sức đề kháng. Trẻ thiếu vitamin A dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn như sởi, tiêu chảy, viêm đường hô hấp; khi mắc bệnh thường kéo dài thời gian điều trị và tăng nguy cơ biến chứng. Vi chất này cũng có vai trò trong tăng trưởng, thiếu hụt kéo dài có thể khiến trẻ chậm lớn.
Theo bác sĩ Oanh, cơ thể không thể tự tổng hợp vitamin A mà phải được cung cấp từ bên ngoài qua thực phẩm hoặc thuốc bổ sung. Nguyên nhân phổ biến gây thiếu vitamin A là khẩu phần ăn nghèo thực phẩm giàu vitamin A và caroten (tiền vitamin A).
Đáng lưu ý, vitamin A chỉ được hấp thu tốt khi có chất béo. Vì vậy, chế độ ăn quá ít hoặc không có dầu mỡ sẽ làm giảm khả năng hấp thu. Trẻ không được bú mẹ đầy đủ cũng có nguy cơ thiếu vitamin A cao hơn. Ngoài ra, nhiễm ký sinh trùng, đặc biệt là giun đũa, và các bệnh nhiễm khuẩn cũng liên quan đến tình trạng thiếu vi chất này.
Để phòng ngừa thiếu vitamin A, bác sĩ Oanh khuyến cáo phụ huynh xây dựng bữa ăn đa dạng, phối hợp nhiều nhóm thực phẩm. Các thực phẩm giàu vitamin A nguồn gốc động vật như gan, lòng đỏ trứng, sữa, bơ, pho mát… có khả năng hấp thu tốt. Nhóm thực phẩm giàu caroten từ thực vật gồm rau xanh đậm (rau muống, rau ngót, rau dền…) và các loại củ, quả màu vàng cam như bí đỏ, cà rốt, xoài chín, gấc.
Trẻ cần được bú mẹ sớm sau sinh, nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu và tiếp tục duy trì đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn kết hợp ăn bổ sung hợp lý. Bữa ăn dặm nên có thêm dầu hoặc mỡ để tăng hấp thu vitamin A và vitamin D. Đồng thời, cần chú trọng vệ sinh ăn uống, cá nhân và môi trường để phòng chống nhiễm giun.
Ngoài chế độ dinh dưỡng, việc cho trẻ từ 6 đến 36 tháng tuổi uống vitamin A liều cao định kỳ mỗi 6 tháng là giải pháp hiệu quả nhằm phòng chống thiếu vitamin A trong cộng đồng. Mỗi liều có thể giúp bảo vệ trẻ trong 4-6 tháng. Bà mẹ trong vòng một tháng sau sinh cũng được bổ sung vitamin A liều cao tại cơ sở y tế theo khuyến cáo của ngành y tế.
Trong nhiều năm hành nghề y và từng giữ chức trưởng khoa dinh dưỡng của một bệnh viện lớn, tác giả Hạ Manh đã điều trị hơn 10.000 ca bệnh liên quan đến chế độ ăn uống không lành mạnh. Cuốn sách "Ăn chuẩn ít bệnh" (tập 1) được viết ra từ những kinh nghiệm chuyên môn của vị bác sĩ này, nó sẽ mang đến cho người bệnh những kiến thức hữu ích về dinh dưỡng, để xây dựng chế độ ăn hợp lý.
