'Bộ mặt thật' của kỳ thi khốc liệt nhất ở Hàn Quốc

Học sinh Hàn Quốc trong kỳ thi đại học. Ảnh: Yonhap.

Kỳ thi được ca ngợi là “bài thi trắc nghiệm hoàn hảo nhất thế giới” mới đây đã bị chỉ trích là thủ phạm chính phá hỏng việc dạy và học ở bậc phổ thông. Đó là kỳ thi đại học tại Hàn Quốc - thường được gọi là CSAT hoặc Suneung.

Sau hơn ba thập kỷ tồn tại, kỳ thi được xem là trụ cột của hệ thống tuyển sinh đại học Hàn Quốc đang đứng trước làn sóng hoài nghi và những lời kêu gọi cải tổ, đặc biệt trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng.

Đi sai mục đích ban đầu

Ra đời năm 1993, CSAT được thiết kế nhằm đưa giáo dục Hàn Quốc thoát khỏi lối học thuộc lòng, đồng thời giảm áp lực thi cử kéo dài. Theo định hướng ban đầu, đây chỉ là một bài kiểm tra đủ điều kiện học đại học, không phải công cụ phân loại khắc nghiệt.

Ông Park Do-soon, giáo sư danh dự tại Đại học Korea, đồng thời là chủ tịch đầu tiên của Viện Khảo thí và Đánh giá chương trình giáo dục Hàn Quốc (KICE), là một trong những người thiết kế ra CSAT. Ông từng nói rằng kế hoạch ban đầu là tổ chức kỳ thi 6 lần mỗi năm và học sinh chỉ cần đạt 250/400 điểm là đủ điều kiện, không cần thi lại.

Theo ông Park, mức điểm này tương đương trình độ bậc 4-5 theo thang 9 bậc hiện tại ở Hàn Quốc, đủ để chứng minh năng lực học tập ở bậc đại học. Tuy nhiên, thực tế phát triển của CSAT đã đi rất xa so với bản thiết kế ban đầu.

Qua thời gian, CSAT dần trở thành công cụ phân tầng xã hội. Ở Hàn Quốc, danh tiếng của trường đại học gắn chặt với vị thế kinh tế - xã hội và điểm CSAT là chìa khóa quyết định việc bước chân vào các trường top đầu, đặc biệt là nhóm ngành y tại Seoul.

Câu hỏi "sát thủ" số 24 trong đề CSAT năm vừa qua gây phản ứng gay gắt vì quá khó.

Chỉ một điểm chênh lệch cũng có thể tạo ra khác biệt lớn về cơ hội học tập và nghề nghiệp, khiến học sinh và phụ huynh trở nên rất nhạy cảm với kết quả kỳ thi.

Áp lực đó đè nặng lên chính cơ quan ra đề. Thống kê cho thấy 9 trong số 13 chủ tịch KICE tiền nhiệm không thể hoàn thành nhiệm kỳ. Trường hợp ông Oh Seung-geol, từ chức vào tháng 12/2025, cũng đặc biệt gây chú ý khi ông rời ghế không phải vì sai sót kỹ thuật, mà vì đề thi bị đánh giá là “quá khó”.

Trong hệ thống tuyển sinh hiện tại, CSAT được xem là công cụ sàng lọc hiệu quả nhất, đặc biệt đối với các trường y hàng đầu. Ông Jeong Moon-seong, giáo sư Đại học Giáo dục Quốc gia Gyeongin và là chủ tịch hội đồng ra đề CSAT năm 2024, công khai bảo vệ các câu hỏi sát thủ - những câu có tỷ lệ trả lời đúng chỉ đạt khoảng 20% trở xuống. Theo ông, để xếp hạng học sinh, đặc biệt là nhóm xuất sắc, những câu hỏi siêu khó là điều không thể tránh khỏi.

Nhiều người ra đề cũng cho rằng không nên đổ lỗi cho các câu hỏi này. Theo họ, vấn đề cốt lõi nằm ở việc CSAT đã bị đẩy khỏi vai trò đánh giá năng lực học thuật cơ bản để trở thành công cụ phân loại bằng điểm số.

Trong bối cảnh đó, một kỳ thi quá dễ thậm chí còn đáng sợ hơn một kỳ thi khó, bởi nó không thể phân biệt được nhóm học sinh tinh hoa nhắm tới các ngành học cạnh tranh cao.

Một giáo viên tham gia biên soạn đề môn tiếng Hàn nói với Korea Times rằng nếu có quá nhiều thí sinh đạt điểm tuyệt đối, đó cũng được xem là thất bại nghiêm trọng không kém lỗi đề thi. Với họ, nhiệm vụ quan trọng nhất là tách được nhóm học sinh đứng đầu khỏi phần còn lại, dù chỉ bằng một hoặc hai câu hỏi.

Cuộc chơi của nhà giàu

Dù ban ra đề đã nhiều lần giải thích và bảo vệ độ khó của đề thi, người Hàn vẫn cho rằng CSAT càng ngày càng giống cuộc chơi của tầng lớp tinh hoa.

Song (26 tuổi), sinh viên ngành Dược tại Seoul, cho biết khi gia sư cho học sinh yếu, anh nhất thấy rất ít câu hỏi CSAT phù hợp với năng lực của các em. Nhiều học sinh mất động lực vì không thể hoàn thành nổi một nửa bài thi.

Sự can thiệp của chính phủ cũng làm vấn đề thêm phức tạp. Tháng 6/2023, cựu Tổng thống Yoon Suk Yeol bất ngờ chỉ đạo loại bỏ các câu hỏi sát thủ, khi thời gian đến kỳ thi đại học còn chưa đầy nửa năm. Ngay lúc đó, các chuyên gia cảnh báo điều này sẽ phản tác dụng nếu CSAT vẫn phải đảm nhiệm vai trò phân hóa học sinh.

Thực tế đã chứng minh lo ngại đó. Thay vì biến mất, các câu hỏi "sát thủ" được thay thế bằng số lượng lớn hơn các câu hỏi “cận sát thủ”.

Độ khó của kỳ thi ngày càng tăng khiến thị trường dạy thêm đắt đỏ và mua bán sách ôn tập ngày càng bành trướng. Ảnh: Yonhap.

Ông Sung Ki-sun, cựu chủ tịch KICE giai đoạn 2017-2021, mô tả hiện tượng này như một hiệu ứng bong bóng. Các câu cực khó giảm đi, nhưng tổng số câu hỏi khó lại tăng từ khoảng 7 lên 12-13 câu.

Điều này khiến CSAT 2024 - kỳ thi đầu tiên sau chỉ đạo của ông Yoon - trở thành một trong những kỳ thi khó nhất lịch sử và chỉ một thí sinh duy nhất đạt điểm tuyệt đối.

Nhiều nhà giáo dục lo ngại rằng quá trình này đã sản sinh thêm các câu hỏi “phi giáo dục”. Những câu hỏi đó dựa nhiều vào lối chơi chữ, chi tiết vụn vặt hoặc xoắn não, thay vì kiểm tra kiến thức cốt lõi của thí sinh. Ngay cả những dạng đề vốn được thiết kế để phát hiện lỗ hổng nhận thức của học sinh cũng dần biến thành những cái bẫy gây nhầm lẫn.

Đặc biệt, môn Tiếng Anh tiếp tục là điểm gây tranh cãi. Năm 2025, chỉ 3,11% thí sinh đạt mức điểm cao nhất - mức thấp kỷ lục trong lịch sử thi đại học tại Hàn Quốc.

Một nghịch lý khác nằm ở việc sử dụng tài liệu EBS - bộ tài liệu ôn thi đại học quen thuộc của học sinh Hàn Quốc. Trong khi chính sách yêu cầu đề thi chính thức phải có tỷ lệ lớn câu hỏi dựa trên nội dung ôn tập trong EBS nhằm giảm chi phí cho học sinh, những người ra đề lại phải tìm cách để tránh thí sinh học thuộc lòng.

Ở chiều ngược lại, sách giáo khoa chính thức ở trường học lại bị tránh sử dụng để hạn chế tranh cãi về công bằng. Hệ thống vì thế ngày càng trở nên phức tạp, đẩy những người ra đề vào tình thế mà chính họ mô tả là “nhiệm vụ bất khả thi”.

Dù vẫn được coi là chuẩn mực công bằng nhất mỗi khi bê bối tuyển sinh dựa trên học bạ bùng nổ, CSAT đang đối mặt với câu hỏi lớn về tính phù hợp trong tương lai. Nhiều người thậm chí cho rằng “hạn sử dụng” của kỳ thi từng được xem là hoàn hảo này đang đến rất gần.