Biogossip - dòng tiểu thuyết kể thâm cung bí sử người nổi tiếng

Natalie Portman được cho là hình mẫu cuốn biogossip mới Life of M. Ảnh: Vanity Fair.

Như báo chí quốc tế đã đưa tin rộng rãi, nhân vật M trong cuốn tiểu thuyết mới Life of M của Rachel Cusk, được cho là lấy hình mẫu từ Natalie Portman. “Vụ bê bối văn học” của Cusk, theo cách gọi của tờ Page Six, đã đưa Life of M vào danh sách các tác phẩm biogossip.

Hiểu về biogossip

Trang Velvet & Vogue cho rằng biogossip là thể loại tiểu thuyết làm mờ ranh giới giữa tác phẩm về cuộc sống của người nổi tiếng và văn học kể chuyện. Còn The Guardian nhận định biogossip là những cuốn tiểu thuyết hư cấu dựa trên chuyện đời tư của người nổi tiếng, từ đó khơi dậy rất nhiều đồn đoán về nhân vật thực sự được khắc họa.

Những cách hiểu này dường như đúng nhưng chưa đủ. Trang Sarah Bookshelves đưa ra một định nghĩa chi tiết hơn. Biogossip là thuật ngữ dùng để chỉ những cuốn sách thuộc thể loại tiểu sử, phi hư cấu hoặc hư cấu dựa trên chuyện có thật (phần “bio” - tiểu sử), nhưng lại chứa đầy những chuyện thâm cung bí sử kịch tính và tai tiếng (phần “gossip” - chuyện phiếm/tin đồn), thường viết về những người nổi tiếng trong xã hội.

Dù là một tiểu thể loại trong văn học, các tác phẩm biogossip đã xuất hiện từ lâu và tương đối đa dạng. Từ tác phẩm của Dominick Dunne (một người từng hoạt động trong giới giải trí, bắt đầu viết về những “người bạn” của mình sau khi ly hôn và trải qua cuộc chiến với chứng nghiện rượu), đến các cuốn sách viết về gia tộc Kennedy nổi tiếng hay giới tỷ phú Mỹ.

Gần một thế kỷ trước, Virginia Woolf từng khiến giới thượng lưu xôn xao với cuốn Orlando, tác phẩm dường như là câu chuyện nội bộ nhà xuất bản Bloomsbury và lời xác nhận cho mối tình giữa Woolf và Vita Sackville-West.

Gần đây hơn, cuốn The Devil Wears Prada của Lauren Weisberger được cho là đã xây dựng nhân vật Miranda Priestly dựa trên hình mẫu của nữ tổng biên tập Anna Wintour và cuốn Asymmetry, tiểu thuyết đầu tay của Lisa Halliday, giúp độc giả thỏa sức tưởng tượng về việc hẹn hò với ngôi sao Philip Roth, người mà Halliday từng có thời gian gắn bó.

Anna Wintour, Virginia Woolf và Natalie Portman. Ảnh: The Guardian.

Sức ảnh hưởng của nguyên mẫu đứng sau biogossip

Theo The Guardian, biogossip cũng giống mọi câu chuyện phiếm khác: Độc giả nhìn vào câu chuyện của người khác từ vị trí người ngoài cuộc. Không quá xa lạ đến mức không biết các nhân vật là ai, nhưng cũng không quá thân thiết để đắm chìm sâu vào đó.

Thể loại này thường tập trung vào việc dựng bối cảnh và tạo cảm giác gần gũi, quen thuộc. Ví dụ, độc giả có cảm giác phấn khích khi được "soi mói" vào giới thời trang cao cấp trong The Devil Wears Prada, “chạm” được những cái tên như Armani, Oscar de la Renta hay Bottega Veneta - những thương hiệu đầy sức hút. Ngay cả việc nhắc đến Diet Coke cũng mang một dụng ý nhất định: Để khẳng định rằng câu chuyện diễn ra trong thế giới thực mà tất cả đều quen thuộc.

Ngay cả khi những cuốn sách này không sử dụng yếu tố giật gân hay hình ảnh bìa sách "tố cáo" nội dung ngay từ cái nhìn đầu tiên, như cuốn The Wig, The Bitch & The Meltdown (một tiểu thuyết châm biếm của Jay Manuel, người dẫn nổi tiếng trong chương trình America’s Next Top Model), thì chỉ riêng sức hút từ việc cuốn sách sẽ gợi mở chuyện đời tư của người nổi tiếng cũng giúp tác phẩm này nhận được sự chú ý rộng khắp. Những cuốn sách biogossip sẽ vượt ra khỏi chuyên mục điểm sách trên báo chí để xuất hiện ngay trên trang chủ của những tờ báo và trang tin chuyên về chuyện thị phi, bàn tán.

Sức ảnh hưởng của biogossip không nhỏ, đặc biệt khi có sự cộng hưởng từ các tác phẩm chuyển thể ăn khách. Ví dụ, vào thời điểm The Devil Wears Prada mới ra mắt, Wintour được cho là đã nói rằng: "Tôi không nhớ cô gái đó (tác giả Lauren Weisberger, người từng làm trợ lý cho bà) là ai".

Sau nhiều năm né tránh các câu hỏi về cuốn sách cũng như bộ phim chuyển thể năm 2006, cuối cùng Wintour cũng quyết định hưởng ứng câu chuyện này ngay trước thời điểm phần tiếp theo của bộ phim ra mắt vào đầu năm nay. Sau hơn 37 năm làm tổng biên tập Vogue Mỹ, bà lần đầu tiên xuất hiện trên trang bìa cùng Meryl Streep (vai nhân vật Miranda Priestly) trên số 5/2026.

Trong khi “nguyên mẫu” Natalie Portman trong tác phẩm gây tranh cãi mới nhất Life of M chưa có phản ứng chính thức sau khi cuốn sách ra mắt, sức hút của tác phẩm này ở hiện tại có thể mở ra nhiều dự án mới khác. Đây có lẽ là một thế mạnh lớn của thể loại biogossip khi biết khai thác “quyền lực của chuyện phiếm và tin đồn”.