Bi kịch Hợp đồng kỳ nghỉ ở Trung Quốc: CEO không nghĩ mình bị lừa

Nhiều năm sau vụ việc “hợp đồng kỳ nghỉ”, bà Tưởng vẫn chưa hết day dứt khi nhắc lại quyết định đã khiến mình rơi vào vòng kiện tụng kéo dài.

Điều khiến người phụ nữ từng quen thuộc với những hợp đồng trị giá hàng triệu nhân dân tệ và luôn tự hào về sự cẩn trọng của mình đau lòng nhất không chỉ là số tiền đã bỏ ra, mà là việc bà chưa từng nghĩ bản thân có thể trở thành nạn nhân của một hợp đồng như vậy.

“Tôi đã làm việc trong lĩnh vực tài chính hàng chục năm và thậm chí từng là CEO của một công ty bất động sản. Tôi chưa bao giờ nghĩ mình lại ngu ngốc đến mức ký hợp đồng và bị lừa”, bà cay đắng nói với Tân Hoa Xã về vụ việc đã bắt đầu từ năm 2006.

Nhưng câu nói ấy không chỉ là nỗi day dứt của riêng bà Tưởng. Trong hơn hai thập niên qua, nó đã vang lên trong vô số cuộc gọi tới các đường dây nóng bảo vệ người tiêu dùng, xuất hiện trong những lá đơn khiếu nại gửi tới cơ quan quản lý, những cuộc hòa giải kéo dài hàng tháng và cả những phiên tòa mà nhiều nguyên đơn bước vào với sự hiểu rõ rằng cơ hội chiến thắng gần như không còn.

Đáng chú ý, phần lớn những người từng thốt ra câu nói ấy không phải là những người cả tin hay thiếu trải nghiệm. Họ là chủ doanh nghiệp, kỹ sư, giáo viên, cán bộ nghỉ hưu - những con người đã đi qua phần lớn cuộc đời và tin rằng từng ấy trải nghiệm đủ để giúp mình nhận ra một cái bẫy.

Thế nhưng, họ vẫn mắc bẫy. Không hẳn vì lòng tham, cũng không đơn thuần bởi sự thiếu hiểu biết mà bởi thứ được bán cho họ chưa bao giờ chỉ là một sản phẩm. Nó được gói ghém như một lời hứa về cuộc sống hạnh phúc trong những năm tháng cuối đời.

Đó là giấc mơ về tuổi già mà hàng triệu người luôn khao khát chạm tới.

Lời hứa về du lịch toàn cầu và tuổi già viên mãn là các hợp đồng khiến nhiều người lớn tuổi Trung Quốc mất tiền, mất niềm tin và theo đuổi kiện tụng suốt nhiều năm. Ảnh minh họa: NYT.

Giấc mơ được bán bằng những lời hứa đẹp đẽ

Đầu những năm 2000, khi nền kinh tế Trung Quốc bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh và tầng lớp trung lưu ngày càng mở rộng, du lịch trở thành biểu tượng mới của một cuộc sống sung túc hơn. Những chuyến đi nước ngoài vốn từng là đặc quyền của số ít dần xuất hiện trong kế hoạch của ngày càng nhiều gia đình.

Sau nhiều năm miệt mài làm việc và tích lũy, nhiều người bắt đầu nghĩ đến việc hoàn thành những hành trình mà họ từng gác lại. Họ muốn cùng gia đình đi ngắm những bãi biển xa, cùng bạn đời khám phá những vùng đất mới, hoặc đơn giản là tận hưởng quãng thời gian nghỉ hưu với sự thư thái mà trước đây họ chưa từng có cơ hội trải nghiệm.

Chính trong bối cảnh ấy, mô hình “sở hữu kỳ nghỉ” (timeshare) xuất hiện như một lời hứa hấp dẫn về một tương lai trong mơ. Chỉ với một khoản thanh toán ban đầu, khách hàng được giới thiệu rằng họ có thể tận hưởng quyền nghỉ dưỡng trong nhiều năm, thậm chí tiếp cận mạng lưới khách sạn và khu nghỉ dưỡng trải dài trên hàng chục hoặc hàng trăm quốc gia.

Nhưng phía sau những thước phim quảng cáo lộng lẫy về bờ biển nhiệt đới là một hố sâu thực tế hoàn toàn khác.

Cuối năm 2002, ông Chương, một chủ nhà hàng tại thành phố Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, tình cờ bước vào câu chuyện ấy khi đưa gia đình tới tham quan một triển lãm ôtô.

Giữa không khí đông đúc và náo nhiệt của sự kiện, hai sinh viên tiến đến đề nghị ông tham gia một cuộc khảo sát về sự phát triển của ngành du lịch. Họ cho biết những thông tin thu thập được sẽ được chuyển tới các cơ quan liên quan như một nguồn tham khảo phục vụ việc hoạch định chính sách.

Cuộc trò chuyện chỉ diễn ra trong vài phút. Ông Chương thoải mái trả lời các câu hỏi và để lại số điện thoại. Mười ngày sau, điện thoại của ông đổ chuông.

Người gọi tự giới thiệu là đại diện của Công ty TNHH Du lịch và Giải trí Toàn Thống Thanh Đảo, mời ông tham dự một buổi hội thảo giới thiệu sản phẩm du lịch dành riêng cho những khách hàng được lựa chọn. Lời mời nghe không có gì đáng ngờ. Ông đồng ý tham dự.

Thanh Đảo - nơi đặt trụ sở của Công ty TNHH Du lịch và Giải trí Toàn Thống Thanh Đảo. Ảnh: SCMP

Tối 24/12/2002, ông Chương cùng vợ tham dự buổi hội thảo tại một khách sạn 4 sao. Ngay từ những phút đầu tiên, mọi chi tiết trong không gian dường như đều được sắp đặt để tạo nên cảm giác về sự chuyên nghiệp và đáng tin cậy.

Nhân viên tiếp đón niềm nở, những đoạn video quảng bá liên tục chạy trên màn hình lớn, hiện lên khung cảnh của các bãi biển xanh trong, khu nghỉ dưỡng ven biển và những gia đình đang tận hưởng kỳ nghỉ trong tiếng cười hạnh phúc. Âm nhạc được phát vừa đủ để tạo bầu không khí thoải mái, nhưng cũng đủ để lấp đầy những khoảng lặng hiếm hoi trong căn phòng.

Căn phòng không có khoảng lặng

Nhiều năm sau, khi nhớ lại đêm hôm đó, ông Chương cho biết điều khiến ông cảm thấy bất thường nhất là trong suốt nhiều giờ liền, ông gần như không có một khoảnh khắc thực sự tách ra để suy nghĩ.

Suốt nhiều giờ trong căn phòng hội thảo, luôn có nhân viên trò chuyện, giải thích và trấn an, trong khi thông điệp về một “cơ hội chỉ xuất hiện một lần” liên tục được nhắc lại.

Theo những gì họ mô tả, chỉ với vài chục nghìn nhân dân tệ, khách hàng và gia đình có thể nghỉ dưỡng tại hơn 3.000 khách sạn cao cấp ở hơn 100 quốc gia, trong khi mọi khó khăn về đặt phòng, sắp xếp chuyến đi hay thủ tục liên quan đều sẽ có đội ngũ chuyên trách hỗ trợ.

Ông Chương còn được thông báo rằng khoản tiền mình bỏ ra không chỉ mua một kỳ nghỉ, mà còn đi kèm quyền lợi sở hữu tại khu nghỉ dưỡng Lộng Hải Viên ở Thanh Hải. Gia đình ông sẽ được nghỉ miễn phí một tuần mỗi năm, trong khi giá trị tài sản có thể tăng theo thời gian. Nếu muốn chuyển nhượng hoặc chấm dứt hợp đồng, doanh nghiệp cũng cam kết sẽ hỗ trợ.

Khu biệt thự trong khuôn viên Lộng Hải Viên, Thanh Đảo (Trung Quốc). Ảnh: Baidu

Những viễn cảnh hoàn hảo dần xóa bỏ sự dè dặt của ông Chương. Khi ông lo ngại việc vợ là quân nhân tại ngũ có thể gặp trở ngại khi ra nước ngoài, nhân viên công ty lập tức khẳng định mọi thủ tục, bao gồm visa, sẽ được hỗ trợ.

Đi cùng những lời hứa là áp lực phải đưa ra quyết định ngay lập tức. Mức giá ưu đãi, quà tặng và quyền phê duyệt từ trụ sở đều được thông báo sẽ hết hiệu lực ngay trong đêm. Khi ông Chương muốn đọc kỹ hợp đồng, bản giấy liên tục bị nhân viên lấy đi với lý do hỗ trợ hoàn thiện thông tin, trong lúc máy POS đã được đưa tới để thúc giục thanh toán.

Sau nhiều giờ bị cuốn theo nhịp độ được sắp đặt sẵn, vợ ông thanh toán 50.000 nhân dân tệ. Chỉ khi giao dịch hoàn tất, bản hợp đồng mới được trao lại để ông ký tên.

Điều khoản nhỏ trong hợp đồng

Vài ngày sau, khi bình tĩnh đọc lại toàn bộ văn bản, ông Chương phát hiện một điều khoản nhỏ ở gần cuối hợp đồng. Hợp đồng quy định doanh nghiệp không chịu bất kỳ trách nhiệm nào liên quan đến việc xin visa hoặc các thủ tục xuất cảnh. Điều đó đồng nghĩa với việc những cam kết ông được nghe trong buổi hội thảo không hề tồn tại trên giấy tờ pháp lý.

Ông Chương lập tức tìm cách hủy hợp đồng. Trong quá trình đó, ông phát hiện mình không phải trường hợp duy nhất. Tại Hàng Châu, còn nhiều khách hàng khác cũng đang trải qua cùng một cảm giác hoang mang và tức giận.

Họ gặp nhau trong các buổi khiếu nại, những lần trao đổi tài liệu và các phiên hòa giải kéo dài nhưng không đem lại kết quả. Phần lớn trong số họ đều là những người có học vấn, có kinh nghiệm xã hội và nền tảng tài chính ổn định.

Với những nạn nhân của chiếc bẫy lừa đảo "hợp đồng kỳ nghỉ" đau lòng và day dứt nhất không phải số tiền đã mất mà là cảm giác bất lực vì sao bản thân lại đưa ra quyết định nhanh đến như vậy. Ảnh minh họa: NYT.

Càng đối chiếu hợp đồng với những gì từng được nghe trong các buổi giới thiệu, họ càng nhận ra khoảng cách lớn giữa lời hứa và văn bản pháp lý. Những cam kết về hoàn tiền, chuyển nhượng hay hỗ trợ thủ tục được diễn giải theo cách hoàn toàn khác, hoặc không hề tồn tại trong hợp đồng.

Cuối cùng, bà Tưởng, ông Chương cùng nhiều khách hàng khác quyết định đưa vụ việc ra tòa. Họ hy vọng cơ quan xét xử sẽ nhìn thấy khoảng cách giữa những gì được hứa hẹn trong căn phòng hội thảo và những gì thực sự được ghi lại trên từng trang giấy.

Nhưng họ đều thất bại. Bởi trong hồ sơ pháp lý, không có bằng chứng cho thấy họ bị cưỡng ép. Không có tài liệu nào chứng minh những lời hứa bằng miệng đã từng được đưa ra. Và trên hết, chữ ký dưới bản hợp đồng là thật.

Đó cũng là lúc ông Chương hiểu ra điều mà ông chưa từng nghĩ tới trong đêm Giáng sinh năm 2002. Thứ ông mua ngày hôm ấy chưa bao giờ chỉ là một kỳ nghỉ. Đó là khởi đầu của một cuộc chiến kéo dài nhiều năm nhằm đòi lại những điều mà ông tin rằng mình đã được hứa hẹn.

(Còn tiếp)