'Bắt trend' để làm mới sử

Tập truyện tranh Sử tếu chọn lọc những mẩu chuyện vui lịch sử trải dài các triều đại phong kiến và thể hiện dưới hình thức comic strip (đoạn truyện tranh dung lượng ngắn, như trong trường hợp này thường gói gọn trong một trang) kết hợp với phần truyện kể súc tích. Qua đó, sách cung cấp những thông tin thú vị đi kèm tiếng cười hào sảng.

Tếu vượt thời gian và Tếu xuyên tam giới

Truyện tranh Sử Tếu là tác phẩm của đội ngũ Vietales, do Saigonbooks và NXB Tri Thức phát hành. Ảnh: Du Bút.

Sử tếu bố cục thành 2 phần: Tếu vượt thời gian gồm 33 truyện dựa trên những cứ liệu lịch sử tham khảo từ nhiều nguồn, Tếu xuyên tam giới gồm 11 truyện lấy cảm hứng từ những văn bản có màu sắc linh dị trong Tang thương ngẫu lục (Phạm Đình Hổ, Nguyễn Án), Chuyện xưa tích cũ (Sơn Nam, Tô Nguyệt Đình), Thoái thực ký văn (Trương Quốc Dụng), Vũ trung tùy bút (Phạm Đình Hổ)...

Tếu vượt thời gian khai thác nội dung đa dạng: chuyện thi cử đỗ đạt của các học sĩ (Làm Trạng nguyên mà cãi thua... một cô gái ngoài đường về Đào Sư Tích); chuyện về mối quan hệ quan - dân (Lương Thế Vinh sửa lưng quan huyện, Cách người Việt tri ân quan tốt,...), hay vua - quan (Tình bạn cảm lạnh giữa "sếp" Lê Thánh Tông và "nhân viên" Lương Thế Vinh...), chuyện về tài ngoại giao của vua quan nước Việt (Tài hùng biện có 1-0-2 của Lê Quý Đôn khi đi sứ, Càn Long mời vua Quang Trung sang dự sinh nhật,...)

Tếu xuyên tam giới phần nào hé lộ những tâm tư, nguyện vọng của người xưa qua những câu chuyện đậm chất tâm linh, huyền hoặc: chẳng hạn hai truyện Anh lính tốt bụng và Quỷ thần cũng "độ" bảng vàng cho thấy trong bối cảnh cạnh tranh khoa bảng khốc liệt, những người học trò thuở trước cũng không khác thế hệ học sinh - sinh viên ngày nay là bao, ở chỗ họ cùng tìm đến những chỗ dựa tinh thần như thần thánh, linh hồn để cầu may.

Hay các truyện Khi người Kiên Giang gặp yêu quái; Người khác bị yêu ma dọa, người Việt đi... dọa yêu ma và Yêu quái dinh dưỡng cao khắc họa tâm thế can trường, sẵn sàng đối phó với những thế lực siêu nhiên còn ngoài tầm hiểu biết của tri thức đương thời.

Sử tếu kết hợp truyện tranh ngắn và truyện kể với lối diễn đạt gần gũi, hài hước. Ảnh: P.K.

"Phiên dịch" chuyện sử sang ngôn ngữ trẻ

Phần truyện tranh cô đúc nội dung chính, tạo thành những mảng hài ngắn với nét vẽ và lời thoại tối giản, sau đó phần truyện kể giải thích cụ thể hơn về bối cảnh và diễn biến chi tiết của câu chuyện.

Toàn bộ đều sử dụng ngôn từ gần gũi, hiện đại, nghiêng về lối diễn đạt trên không gian mạng, kết hợp nhiều cách nói bắt "trend" được giới trẻ ưa chuộng. Cách thể hiện này một mặt dễ tiếp cận lớp độc giả yêu thích sự hài hước, song đồng thời có thể còn xa lạ với những ai chưa quen thuộc với kiểu "làm mới" sử liệu này.

Trên thế giới đã có nhiều tác phẩm truyện tranh khai thác lịch sử theo phong cách tương tự, điển hình có thể kể đến 조선왕조실톡 (tạm dịch: Triều Tiên vương triều thực thoại) - webtoon tái hiện nội dung của bộ biên niên sử Triều Tiên vương triều thực lục dưới dạng các cuộc hội thoại trên ứng dụng nhắn tin giữa các vị vua và nhân vật thời Joseon một cách dễ hiểu và thú vị, vừa cung cấp kiến ​​thức, vừa đem lại giờ phút giải trí cho độc giả. Ra mắt từ năm 2014 trên nền tảng trực tuyến, đến nay hơn 400 chương truyện đã ghi nhận hàng triệu lượt đọc tại Hàn Quốc.

Cách làm này giới thiệu chân dung gần gũi của các nhân vật trong sử sách. Dù sống cách đây hàng trăm năm, những bậc quyền quý thời xưa cũng chia sẻ những điểm mà người dân bình thường ngày nay có thể liên hệ và đồng cảm.

Sử tếu cho thấy niềm đam mê lịch sử và thái độ đầu tư chỉn chu cho tác phẩm của đội ngũ Vietales, trong đó hai tác giả chịu trách nhiệm chính cho ấn phẩm này là Lê Minh - Hồ Đức. Sách sẽ có thêm điểm cộng nếu được biên tập hệ thống hơn (chẳng hạn đi theo trình tự thời gian) và chú thích về lai lịch, thời đại sinh sống của các nhân vật, từ đó giúp loạt truyện xâu chuỗi thành một trục thống nhất để người đọc dễ hình dung.