Bất thường: 50 thành phố nóng nhất thế giới nằm ở cùng một quốc gia

Noida, thành phố thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ, vào ngày 27/4. Ảnh: Sunil Ghosh.

Vào một ngày cuối tháng 4, điều bất thường đã xảy ra. Toàn bộ 50 thành phố nóng nhất hành tinh đều nằm cùng một quốc gia - Ấn Độ.

Đây là dữ liệu do AQI, nền tảng theo dõi chất lượng không khí, tổng hợp. AQI cho biết trên trang web của mình rằng đây là hiện tượng “chưa từng có tiền lệ trong thời hiện đại”.

“Đây không phải là một tháng 4 bình thường. Và nó đòi hỏi một sự nhìn nhận nghiêm túc, dựa trên dữ liệu thực tế”, AQI nhấn mạnh.

Phá vỡ kỷ lục

Chỉ số xếp hạng của AQI được xây dựng dựa trên nhiệt độ trung bình trong 24 giờ, bao gồm mức nhiệt cao nhất vào ban ngày và thấp nhất vào ban đêm, cùng với các yếu tố khác như lượng mưa, gió và độ ẩm.

Hôm 27/4, nhiệt độ cao nhất trung bình trên khắp 50 thành phố của Ấn Độ trong danh sách đạt khoảng 44 độ C.

Những người đàn ông ngồi trước thiết bị làm mát gắn trên xe kéo chạy bằng pin trong ngày hè nóng bức tại khu phố cổ Delhi hôm 23/4. Ảnh: Reuters.

Đứng đầu danh sách của AQI là thành phố Banda thuộc bang Uttar Pradesh ở miền Bắc Ấn Độ - nơi có khí hậu cận nhiệt đới khắc nghiệt với những mùa hè nóng như thiêu đốt.

Ngay từ trước khi bước vào giai đoạn cao điểm thường được ghi nhận là nóng nhất của mùa hè, nền nhiệt đã tăng vọt.

Theo AQI, ngày 27/4, nhiệt độ tại Banda lên tới khoảng 46 độ C - mức cao nhất được ghi nhận trên thế giới trong ngày hôm đó.

Nhiệt độ thấp nhất tại Banda vào rạng sáng cùng ngày cũng ở trên 34 độ C.

Theo AQI, phần lớn các thành phố nóng nhất của Ấn Độ nằm trong “vành đai nhiệt nội địa” của quốc gia này.

Nhà khí hậu học và sử gia thời tiết Maximiliano Herrera, người chuyên theo dõi các mức nhiệt cực đoan, cho biết đợt nắng nóng mà Ấn Độ trải qua trong nửa cuối tháng trước “nằm trong số những đợt khắc nghiệt nhất từng được ghi nhận vào tháng 4 - thời điểm vốn thường chưa phải nóng nhất trong năm”.

Ông cho biết hàng chục, thậm chí hàng trăm kỷ lục về nhiệt độ tháng 4 đã bị phá vỡ.

Vượt quá giới hạn sinh tồn

Dữ liệu của một ngày chưa đủ để khẳng định xu hướng dài hạn, nhưng Ấn Độ từ lâu đã phải vật lộn với tình trạng nhiệt độ ngày càng cực đoan do biến đổi khí hậu.

Mùa hè tại nước này đang nóng hơn và đến sớm hơn. Năm ngoái, nhiều khu vực ở Ấn Độ đã hứng chịu cái nóng gay gắt ngay từ tháng 4, khi nhiệt độ vượt ngưỡng 38 độ C, cao hơn tới 5 độ so với mức trung bình theo mùa.

Người dân nằm tránh nắng dưới một cây cầu ở New Delhi, Ấn Độ, vào năm 2022. Ảnh: Reuters.

Các chuyên gia từng cảnh báo nhiệt độ tại Ấn Độ có thể trở nên cực đoan đến mức “vượt quá giới hạn sinh tồn” ngay cả đối với người khoẻ mạnh vào năm 2050.

Nắng nóng là loại hình thời tiết cực đoan gây chết người nhiều nhất và nhóm dễ tổn thương nhất thường là người già, trẻ nhỏ cũng như người lao động ngoài trời.

Nắng nóng cực đoan cũng đe dọa nông nghiệp và sản xuất lương thực, đồng thời gây áp lực rất lớn lên nền kinh tế cũng như hệ thống y tế của Ấn Độ.

Đợt nắng nóng năm nay xảy ra trong bối cảnh nước này còn đang phải đối mặt với những hệ lụy từ chiến sự Iran, vốn khiến nguồn cung dầu mỏ bị gián đoạn, làm thiếu hụt nhiên liệu đúng vào thời điểm nhu cầu làm mát tăng vọt.

Nhiều người lo ngại một mùa hè khắc nghiệt vẫn đang ở phía trước. Cơ quan Khí tượng Ấn Độ đã cảnh báo nhiều khu vực của nước này có thể ghi nhận nhiệt độ mùa hè cao hơn mức trung bình.

Nỗi lo ngại khác là sự trở lại của El Nino. Các mô hình khí hậu quốc tế đồng loạt cảnh báo xác suất xuất hiện hiện tượng này từ giữa năm đạt tới 80-90%.

Thậm chí, một số kịch bản xa hơn còn dự báo về đợt "siêu El Niño" có cường độ mạnh nhất vào cuối năm 2026 và kéo dài sang năm 2027.

Khi El Niño chiếm ưu thế, quy luật thời tiết sẽ bị đảo lộn. Hạn hán và nắng nóng gia tăng mạnh về cường độ và phạm vi. Trong khi đó, bão và mưa lớn có xu hướng cực đoan hơn và khó dự báo.

Cơ quan Khí tượng Ấn Độ dự báo lượng mưa gió mùa năm 2026 sẽ thấp hơn mức trung bình, làm dấy lên lo ngại đối với ngành nông nghiệp, cũng như các hồ chứa và tầng nước ngầm cung cấp nước sinh hoạt.

Những đợt El Niño trước đây từng khiến lượng mưa suy giảm và hạn hán trở nên nghiêm trọng hơn tại Ấn Độ.

Herrera cảnh báo nguy cơ cao xuất hiện thêm những đợt nắng nóng cực đoan tại một số bang miền trung và miền Đông Ấn Độ vào cuối tháng này.

Chỉ số nhiệt - thước đo cảm giác nóng thực tế khi kết hợp nhiệt độ, độ ẩm và các yếu tố khác - có thể tăng lên mức 50-60 độ C.

Đó là “mức nhiệt rất nguy hiểm”, ông nhấn mạnh.