Bức thư số 44: Mù quáng chạy theo đồng tiền
Bạn có áp lực phải kiếm nhiều tiền hơn không? Không chỉ có mỗi bạn cảm thấy như vậy đâu. Hầu hết chúng ta đều mưu cầu tài lợi. Một số người làm điều đó để nâng cao địa vị và mua được nhiều thứ đắt tiền hơn. Một số khác làm điều đó để có thể đi du lịch. Cũng có nhiều người như tôi, lớn lên trong cảnh thiếu thốn nên quyết tâm không bao giờ sống nghèo khổ nữa. Thật ra lý do mưu cầu tài lợi là gì không quan trọng. Chúng ta đều cần tiền theo cách này hoặc cách khác.
Người giàu không bao giờ có đủ, người nghèo không bao giờ kiếm đủ. Đời thật lắm bất công. Nhưng mưu cầu tài lợi không hẳn là xấu, miễn là bạn làm thế một cách trung thực. Epictetus từng nói: “Nếu ngươi có thể kiếm tiền mà vẫn giữ được sự chân thành, uy tín, cùng lòng tự trọng, vậy thì cứ việc kiếm tiền đi”.
 |
| Tiền luôn là động lực to lớn thôi thúc con người làm việc. Ảnh: Bookboon. |
Quan điểm của vị triết gia Khắc kỷ này là:
- Tiền bạc quan trọng.
- Chúng ta cần tiền để trở thành một phần tử của xã hội.
- Mang lại giá trị cho cộng đồng là một điều tốt. Và những gì tạo nên giá trị cho cộng đồng thường tạo ra nhiều tiền hơn. Nhưng ta không thể có ích cho cộng đồng nếu trở nên “vô liêm sỉ và hủ bại”, như lời của Epictetus. Đó là lý do tại sao còn có những điều quan trọng khác trong cuộc sống. Những điều như uy tín, chính trực, và giữ gìn phẩm giá của mình.
Nghe này, chúng ta không thể nói rằng phẩm giá quan trọng hơn tiền bạc. Tại sao mọi người cứ ám ảnh với việc xếp hạng mọi thứ như thế? Trong mối quan hệ, người ta thường nói những câu như: “Bạn bè của anh quan trọng hơn tôi”.
Đó không phải cách tôi nhìn đời. Có những điều quan trọng. Và có những điều không quan trọng. Tôi đảm bảo rằng mình luôn coi trọng điều quan trọng hơn điều không quan trọng.
Kiếm tiền? Quan trọng. Trung thực? Cũng quan trọng. Thế có nghĩa: Hãy kiếm tiền một cách trung thực và đối xử tử tế với những người mà ta tiếp xúc.
Thêm một ví dụ nữa. Người yêu? Quan trọng. Gia đình? Cũng quan trọng. Điều đó có nghĩa là: Hãy dành thời gian cho cả hai, cởi mở tâm sự, và trân trọng tất cả.
Không cần phải xếp hạng mọi thứ trong cuộc sống. Bạn có thể coi trọng mọi thứ như nhau. Bằng không đến cuối cùng bạn sẽ chỉ ưu tiên một điều duy nhất. Hãy nghĩ đến những người mù quáng chạy theo tiền bạc và hy sinh các mối quan hệ, sự chính trực, lẫn phẩm giá của họ. Nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffett từng nói: “Mất 20 năm để xây dựng danh tiếng và chỉ năm phút để phá hủy nó”.
Điều đó đúng đến mức nào? Một lần bất tín, vạn lần bất tin. Mở tờ Wall Street Journal ra, hẳn bạn sẽ thấy một câu chuyện nữa về việc tay CEO này sa thải nhân viên qua Zoom ra sao, hoặc gã quản lý kia “thổi bay” quỹ đầu tư trị giá hàng triệu đô thế nào. Đây là hành vi mà tôi gọi là mù quáng chạy theo đồng tiền.
Khi bạn vứt bỏ nhân cách cùng danh dự của mình để đổi lấy cơ hội kiếm vài đồng lẻ, bạn đang đùa với lửa. Thật sự không đáng đâu. Khi bạn đánh mất chính mình thì cũng đánh mất luôn lý trí. Không ai tỉnh táo lại hy sinh hạnh phúc để có thêm nhiều tiền. Điều này cũng đúng với các mối quan hệ. Một số người cho rằng nếu họ trở nên giàu có thì gia đình và bạn bè của họ sẽ được hưởng lợi phần nào. Chậc, điều đó có thể đúng trong mường tượng của bạn, nhưng trong đời thực thì không.
“Một người bạn tốt chẳng thà không nhận được tiền của ngươi còn hơn để ngươi hy sinh lòng chính trực”, Epictetus sáng suốt chỉ ra.
Trong đầu bạn nghĩ về tiền nhiều cỡ nào cũng được. Nhưng bạn không bao giờ được nói: “Tiền là quan trọng nhất”, vì làm gì có chuyện đó. Tiền bạc quan trọng. Nhưng hàng tá thứ khác cũng quan trọng. Hãy cứ ưu tiên tất cả những điều quan trọng ấy. Còn nếu bạn không giàu lên và vẫn sống bình thường? Vậy thì ít nhất bạn vẫn giữ được phẩm giá và nhân cách của mình. Một điều vượt xa bình thường trong thế giới ngày nay rồi đấy.
