Trong bối cảnh kinh doanh trên nền tảng số ngày càng phổ biến, tiểu thương, hộ kinh doanh có thêm nhiều cơ hội tiếp cận khách hàng và mở rộng hoạt động. Một cửa hàng có thể đồng thời bán trực tiếp tại điểm kinh doanh, nhận đơn qua các nền tảng trực tuyến và thanh toán bằng nhiều phương thức số.
Nhưng khi hoạt động kinh doanh lớn dần, việc bán được nhiều hơn cũng kéo theo những yêu cầu mới trong quản lý, từ theo dõi dòng tiền, kiểm soát thu chi, đến quản lý hàng hóa, chuẩn hóa vận hành và tìm kiếm nguồn lực để tiếp tục phát triển.
 |
Nhiều tiểu thương số hóa giao dịch, nhưng chưa số hóa hoạt động kinh doanh
Thực tế, quá trình số hóa các hoạt động này không phải lúc nào cũng diễn ra đồng thời. Một cửa hàng có thể đã sử dụng QR để nhận thanh toán nhưng vẫn theo dõi doanh thu bằng Excel hoặc sổ tay; trao đổi đơn hàng qua Zalo; kiểm kê hàng hóa thủ công và đối soát các khoản thu chi bằng nhiều công cụ khác nhau.
Với những hộ kinh doanh có quy mô nhỏ, cách làm này có thể vẫn đáp ứng được nhu cầu trước mắt. Nhưng khi số lượng giao dịch, hàng hóa, nhân viên hay điểm bán tăng lên, việc quản lý bằng những công cụ rời rạc bắt đầu trở nên khó khăn hơn.
Đặc biệt, nếu doanh thu, chi phí, hàng tồn kho hay sổ sách chưa được ghi nhận một cách đầy đủ và hệ thống, hộ kinh doanh sẽ khó tổng hợp tình hình kinh doanh và chứng minh năng lực tài chính khi cần nguồn vốn.
Trong khi đó, yêu cầu đối với hoạt động kinh doanh cũng ngày càng hướng tới việc ghi nhận và quản lý minh bạch, đầy đủ hơn. Hộ kinh doanh giờ đây không chỉ cần có thêm công cụ số, mà là làm thế nào để những dữ liệu phát sinh trong quá trình kinh doanh có thể được kết nối và sử dụng hiệu quả hơn cho quản lý, vận hành và tăng trưởng.
Khi dữ liệu trở thành "đòn bẩy" cho hộ kinh doanh và SME bứt phá
Trên thế giới, thanh toán điện tử đang được nhìn nhận không chỉ là hạ tầng để chuyển tiền, mà còn như một nguồn dữ liệu hỗ trợ phân tích hoạt động của những hộ kinh doanh và doanh nghiệp vốn khó được đánh giá bằng các hồ sơ tài chính truyền thống.
Nghiên cứu mới của World Bank trên gần 50.000 doanh nghiệp tại 101 nền kinh tế cho thấy doanh nghiệp nhận thanh toán điện tử có mức độ hạn chế tín dụng thấp hơn, với tác động đặc biệt rõ ở doanh nghiệp nhỏ và những doanh nghiệp thiếu báo cáo tài chính được kiểm toán.
Điều này quan trọng với SME bởi một trong những trở ngại lớn nhất của họ là thiếu dữ liệu để chứng minh khả năng kinh doanh, từ đó hạn chế cơ hội tiếp cận vốn và mở rộng cơ hội về thị trường.
Đó cũng là logic đang xuất hiện trong cách các nền tảng số mở rộng dịch vụ cho SME. McKinsey gọi đây là mô hình "land and expand" - bắt đầu từ thanh toán hoặc một dịch vụ thường xuyên được sử dụng, sau đó mở rộng sang những nhu cầu khác khi nền tảng đã có quan hệ và dữ liệu đủ sâu với khách hàng.
Với MoMo, khi dịch vụ thanh toán số đã đạt được thành công nhất định, doanh nghiệp hướng đến "bài toán" lớn hơn: Làm thế nào để tiểu thương vừa số hóa hoạt động, vừa hình thành dữ liệu đủ để quản lý và tiếp cận các nguồn lực cho tăng trưởng?
Không chỉ tập trung vào việc ghi nhận giao dịch, giải pháp của MoMo kết nối nhiều nhu cầu trong quá trình kinh doanh. Trong khi Soundbox tự động tạo dữ liệu dòng tiền, thì Sổ thu chi thông minh ghi nhận, phân loại doanh thu và hình thành báo cáo tài chính chuẩn hóa. Những dữ liệu này sau đó tiếp tục được sử dụng trong các giải pháp tín dụng dựa trên dòng tiền và hệ thống chấm điểm tín dụng.
Từ đây, dữ liệu thanh toán có thể trở thành dữ liệu dòng tiền, dữ liệu doanh thu và thu chi trở thành một phần của lịch sử hoạt động kinh doanh, từ đó hỗ trợ các nhu cầu về quản lý, thuế và tài chính.
Đồng thời, MoMo cũng đưa bán hàng đa kênh vào bộ giải pháp cho tiểu thương, với mục tiêu kết nối cửa hàng vật lý và các kênh trực tuyến. Hiện, khoảng 300.000 tiểu thương F&B trên MoMo có thể đăng ký gian hàng GreenSM Food ngay trên nền tảng, tận dụng những thông tin đã được xác thực để đơn giản hóa quá trình đăng ký.
 |
Như vậy, với tiểu thương, quá trình số hóa không dừng ở việc thay thế sổ tay hay thêm phương thức thanh toán, giao nhận. Mấu chốt là khi dữ liệu được ghi nhận, kết nối và sử dụng cho những nhu cầu tiếp theo, công nghệ có thể giúp thu hẹp khoảng cách về quản trị và nguồn lực mà nhóm doanh nghiệp nhỏ thường gặp phải.
Kỳ vọng lớn hơn là khi những dữ liệu đang được tạo ra mỗi ngày có thể tiếp tục được chuyển hóa thành năng lực quản trị, nguồn lực tài chính và cơ hội thị trường, tiểu thương sẽ không chỉ thích ứng với môi trường kinh doanh trong tương lai, mà có thêm nền tảng để phát triển mạnh mẽ cùng nền kinh số.
