Nghệ thuật điêu khắc ngọc đã có từ hàng nghìn năm qua. Ảnh minh họa: J.K.

Huyện Trầm Khâu thuộc tỉnh Hà Nam, xưa gọi là Mạt Lăng, là vùng đất có lịch sử lâu đời, bề dày văn hóa sâu đậm. Hàng nghìn năm qua Trung Hoa đã hình thành văn hóa yêu ngọc, thưởng ngọc, cất giữ ngọc, người Trầm Khâu cũng coi ngọc là báu vật. Khi nền kinh tế bắt đầu phát triển, doanh nghiệp mọc lên như nấm, xưởng điêu khắc ngọc ở Trầm Khâu đã được khởi công xây dựng vào thời điểm đó.

Trải qua nhiều năm kinh doanh và phát triển, xưởng đã có chút tiếng tăm ở Dự Đông và trên cả nước, không những đã đưa ngọc điêu khắc trở thành sản phẩm được ưa chuộng trên thị trường đồ ngọc Trung Quốc, mà còn bồi dưỡng nên một loạt thợ điêu khắc ngọc giỏi. Phạm Giao Thông là một người trong số đó.

Phạm Giao Thông là con nhà nông, kế thừa truyền thống gia đình, vừa làm ruộng vừa đi học. Anh là người chịu thương chịu khó, chuyên cần hiếu học. Sau khi tốt nghiệp cấp ba, Phạm Giao Thông đã từ bỏ chức vụ cán bộ xã mà người khác ngưỡng mộ, kiên quyết đến làm việc tại xưởng điêu khắc ngọc Trầm Khâu. Anh kiên định một niềm tin rằng: Học một môn kỹ thuật, để yên thân gửi phận trong xã hội, trong hành trình dài đằng đẵng của đời người.

Ở xưởng điêu khắc ngọc Trầm Khâu, Phạm Giao Thông bắt đầu từ vị trí học việc, anh dụng tâm học tập, nghiên cứu, nắm vững công nghệ kỹ thuật điêu khắc ngọc, nhiều lần được người trong xưởng bình chọn là người thợ tiên tiến và giỏi kỹ thuật.

Năm 1993, Phạm Giao Thông có được cơ hội đến học chuyện sâu tại lớp đào tạo chuyên ngành thủ công mỹ nghệ do nhà nước mở ra. Trong thời gian này, anh khiêm tốn học hỏi các thầy có trình độ cao, nên tài nghệ điêu khắc ngọc có tiến bộ vượt bậc, đồng thời được mở mang tầm nhìn về ngành văn hóa ngọc. Điều này đã đặt nền móng vững chắc cho việc khởi nghiệp sau này của anh.

Khi làn sóng kinh thế thị trường ập đến, Phạm Giao Thông cảm nhận được sự yếu kém sâu sắc trong tình hình phát triển của khu vực và hạn chế trong kỹ thuật của bản thân. Sau nhiều lần cân nhắc, anh đã từ bỏ công việc hiện có, đến Bạng Phụ, An Huy để lập nghiệp.

Hành trình đến Bạng Phụ gập ghềnh và đầy chông gai. Để kiếm tiền, ban đầu, Phạm Giao Thông làm kỹ thuật viên điêu khắc ngọc cho một xưởng điêu khắc ngọc không có tiếng tăm. Sau đó, xưởng đóng cửa, không trả tiền lương cho nhân công. Chút tiền sinh hoạt mang theo bên mình đã dùng hết, Phạm Giao Thông trở thành người không công ăn việc làm, không một xu dính túi, không cơm ăn áo mặc.

Trời không tuyệt đường người. Không bao lâu sau, anh nghe nói công xưởng của thầy Thời Bồi Thành cần người, lòng vui sướng khôn tả. Ở quê nhà Hà Nam, anh từng nghe nói tới thầy Thời tiếng tăm lẫy lừng. Sáng hôm sau, anh bèn tới công xưởng của thầy Thời để xin vào làm việc.

Thầy Thời thấy được tay nghề xuất sắc của Phạm Giao Thông, bèn sắp xếp anh làm việc trong công xưởng. Anh không đề cập chuyện tiền lương với thầy Thời, thầm nghĩ có miếng cơm ăn, có chỗ để ở đã tốt lắm rồi.

Thầy Thời nhìn biểu hiện của Phạm Giao Thông ở công xưởng, cảm thấy anh có thể chịu khổ, tính cách trung hậu, thành thật, lại có nhận thức tốt, mỗi tháng phát cho anh hơn 1.000 tệ. Đây được xem là đãi ngộ khá cao lúc bấy giờ. Nhờ kết quả xuất sắc trong công việc, chưa đầy một năm, Phạm Giao Thông đã nhận được trả công hơn 3.000 tệ một tháng.

Là vàng thì sẽ luôn phát sáng, tay nghề xuất sắc và phẩm chất thành thật của Phạm Giao Thông khiến thầy Thời Bồi Thành cảm thấy ưng ý, quyết định nhận anh làm học trò. Có thể trở thành học trò chính thức của thầy Thời Bồi Thành "đệ nhất đồ ngọc Bạng Phụ", là chuyện mà những người học điêu khắc ngọc đều tha thiết ước mong.

Từ đó về sau, cuộc sống và công việc của Phạm Giao Thông đã phát sinh chuyển biến lớn. Trong thời gian hơn 3 năm, thầy Thời đã tay cầm tay chỉ dạy tận tâm, dốc lòng truyền dạy cho Phạm Giao Thông, nhờ đó kỹ thuật điêu khắc ngọc của anh được nâng cao rõ rệt, giúp anh trổ hết tài năng trong ngành đồ ngọc ở Bạng Phụ.

Tuy nhiên, Phạm Giao Thông không thỏa mãn với thành tựu đã có, anh tiếp tục rèn giũa tay nghề, nắm vững từng kỹ thuật. Đối với mỗi tác phẩm, anh đều dày công điêu khắc từng chi tiết, một con rồng, một ngọn núi, một cái cây, một pho tượng, một đồ vật trang trí, đều giống hệt như thật, tinh xảo, sinh động.

Có công mài sắt, có ngày nên kim, Phạm Giao Thông đã được trao tặng danh hiệu "Bậc thầy thủ công mỹ nghệ truyền thống của Trung Quốc", "Bậc thầy thủ công mỹ nghệ điêu khắc ngọc Trung Quốc".

Phạm Giao Thông luôn cho rằng "ngọc và nhân phẩm so đức" là nội hàm đích thực của văn hóa ngọc Trung Quốc. Đến nay, anh đã xây dựng khu sản nghiệp văn hóa ngọc của mình, dốc sức gây dựng "bức thành ngọc vùng Trung Nguyên", thu hút những người yêu thích, những người sưu tầm châu báu ngọc thạch ở khắp nơi tới giao lưu.

Anh luôn giữ nguyên tắc làm nghề "Lấy người làm gốc, thiện chí giúp người, thành tâm kinh doanh", kiên trì với tâm nguyện "Làm người trước, làm việc sau".

Trong khi người khác cho rằng người cùng ngành là đối thủ cạnh tranh, thì Phạm Giao Thông lại tin tưởng vững chắc rằng, chỉ khi mọi người giúp đỡ lẫn nhau, mới có thể cùng phát triển. Và anh cũng bởi vậy mà có được danh tiếng tốt trong giới.

Suốt hành trình của mình, Phạm Giao Thông luôn mang theo tâm nguyện ban đầu, chuyên tâm với sự nghiệp điêu khắc ngọc không có lợi cho việc chuyên chú, suy xét.tới tận bây giờ. Trong tương lai, anh vẫn sẽ tiếp tục làm công việc này, để sự nghiệp điêu khắc ngọc tạo phúc cho nhiều người hơn. Anh đang nghiêm túc thực hành tinh thần người nghệ nhân, không ngừng kế thừa, phát triển, sáng tạo, giữ vững tâm nguyện ban đầu, theo đuổi giấc mơ, tiến về phía trước.