Phụ nữ cần theo dõi chu kỳ kinh nguyệt một cách nghiêm túc. Ảnh minh họa: L.C.

Nhiều bệnh lý liên quan tới nội tiết, buồng trứng có thể gây nên tình trạng thiểu kinh, vô kinh, mất kinh kéo dài. Nếu bạn thấy lượng kinh nguyệt ít đi, mất kinh hay vài tháng mới có kinh một lần, hãy tới gặp bác sĩ, vì sức khỏe sinh sản của bạn có thể gặp vấn đề bởi các bệnh lý sau đây:

Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS)

Bệnh nhân mắc hội chứng buồng trứng đa nang thường đi kèm rối loạn kinh nguyệt do không rụng trứng hoặc ít rụng trứng, biểu hiện chủ yếu là vô kinh, thiểu kinh, chảy máu tử cung do rối loạn chức năng hoặc vô sinh; tắc kinh và tử cung ra máu do rối loạn chức năng thay phiên xuất hiện; ngoài ra còn xuất hiện tình trạng rậm lông và mụn trứng cá.

Suy buồng trứng sớm (POF)

Suy buồng trứng sớm xảy ra trước 40 tuổi với nồng độ gonadotropin cao đi kèm vô kinh thứ phát dai dẳng. 50% nữ giới mắc suy buồng trứng sớm có biểu hiện thiểu kinh hoặc tử cung ra máu bất thường, 25% có chu kỳ bình thường nhưng đột nhiên vô kinh và cũng có những bệnh nhân vô kinh sau khi ngưng dùng thuốc tránh thai hoặc sau sinh nở.

Ngoài ra, còn có các triệu chứng thiếu hụt nội tiết tố estrogen và biểu hiện của các bệnh tự miễn. Có thể chẩn đoán khi hormone kích thích nang trứng (FSH) vượt 40IU/ml, nếu nó tăng cao ít nhất hai lần/tháng.

Đối với phụ nữ trưởng thành gặp tình trạng thiểu kinh do nang buồng trứng suy thoái quá sớm, cần điều trị thay thế hormone sinh dục và nên sử dụng kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm hoặc công nghệ chuyển phôi để hỗ trợ mang thai; nếu vẫn còn nang noãn thì có thể thử phương pháp kích trứng.

Tăng prolactin máu (PRL)

Chỉ nồng độ prolactin tăng cao bất thường (vượt 25 µg/l), triệu chứng thường gặp nhất bao gồm vú tiết sữa không do sinh nở, suy giảm chức năng buồng trứng và chức năng hoàng thể, nang hoàng thể hóa không vỡ, không rụng trứng, đi kèm các biểu hiện kinh nguyệt bất thường như thiểu kinh, kinh nguyệt quá ít hoặc thậm chí vô kinh, rậm lông, triệu chứng estrogen thấp.

Mục tiêu điều trị chính là giảm nồng độ prolactin, khống chế khối u phát triển, hồi phục chức năng tuyến sinh dục và khả năng sinh sản, ức chế vú tiết sữa. Có thể quan sát định kỳ, điều trị bằng thuốc, phẫu thuật và xạ trị.

Lao sinh dục

Lao sinh dục là bệnh do trực khuẩn lao, khiến cơ quan sinh dục nữ viêm nhiễm, thường gặp ở nữ giới trong độ tuổi 20-40. Biểu hiện lâm sàng là vô sinh, rối loạn kinh nguyệt (ở giai đoạn đầu có thể bị rong kinh do nội mạc tử cung xung huyết và lở loét; giai đoạn cuối thiểu kinh hoặc vô kinh do nội mạc tử cung bị phá hủy ở mức độ nghiêm trọng), đau bụng dưới; nếu hoạt động mạnh có thể gặp triệu chứng chung của bệnh lao như sốt, đổ mồ hôi đêm, mệt mỏi, chán ăn, sụt cân.

Sụt cân

Đối với kinh nguyệt mà nói, quá gầy có ảnh hưởng lớn tới kinh nguyệt hơn là quá béo. Hàm lượng chất béo trong cơ thể nhỏ hơn 17% thì sẽ không có kinh nguyệt, dưới 22% sẽ không thể duy trì kinh nguyệt bình thường.

Khi cơ thể quá gầy và ở trạng thái căng thẳng, tuyến thượng thận phải giải phóng nhiều hormone hơn (adrenaline, cortisol, glucocorticoids) nhằm lấy lại cân bằng và tạo năng lượng cho cơ thể, nhưng cũng kéo theo các hệ quả như vô kinh, da khô ráp.

Quá nhẹ cân còn khiến hoạt động giải phóng GnRH bị ức chế, ảnh hưởng tới kinh nguyệt theo mức độ từ nhẹ đến nặng: suy giảm chức năng hoàng thể, phóng noãn thứ phát, không rụng trứng, vô kinh.