Bác sĩ Trương Hữu Khanh nói về bệnh não mô cầu

Ban xuất huyết dưới da là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm ở người mắc não mô cầu. Ảnh: Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM).

Bệnh não mô cầu do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, có thể dẫn đến nhiễm khuẩn huyết hoặc viêm màng não nguy hiểm. Bệnh có khả năng diễn tiến nhanh, đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP.HCM, nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM), thanh thiếu niên và người sống trong môi trường tập trung như ký túc xá, trường nội trú hoặc doanh trại quân đội là những nhóm cần lưu ý nguy cơ phơi nhiễm.

Người mang vi khuẩn chưa chắc mắc bệnh

Vi khuẩn não mô cầu lây qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần. Tuy nhiên, không phải tất cả người tiếp xúc với vi khuẩn đều phát bệnh. Một tỷ lệ người khỏe mạnh, đặc biệt trong nhóm thanh thiếu niên, có thể mang vi khuẩn ở vùng hầu họng mà không xuất hiện triệu chứng.

Môi trường đông người là nơi mọi người dễ tiếp xúc gần, làm tăng nguy cơ lây truyền vi khuẩn não mô cầu. Ảnh: Hoài Bảo.

Theo bác sĩ Khanh, việc phát hiện vi khuẩn trong họng không đồng nghĩa người đó mắc bệnh não mô cầu xâm lấn. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào kết quả phết họng để kết luận một người đang mắc bệnh. Xét nghiệm này có thể phục vụ một số hoạt động khảo sát, điều tra dịch tễ, nhưng không thay thế các xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán bệnh.

Tùy tình trạng người bệnh, bác sĩ có thể chỉ định cấy máu, xét nghiệm dịch não tủy hoặc các phương pháp phù hợp khác. Khi nghi ngờ não mô cầu xâm lấn, người bệnh cần được đánh giá và điều trị khẩn cấp. Việc sử dụng kháng sinh sớm theo chỉ định của bác sĩ có vai trò quan trọng, không nên trì hoãn xử trí khi có dấu hiệu bệnh nặng.

Bên cạnh đó, người dân cần lưu ý các biểu hiện như sốt cao đột ngột, mệt lả nhanh, vẻ mặt bơ phờ hoặc xuất hiện chấm, mảng xuất huyết trên da. Khi có những dấu hiệu này, đặc biệt khi tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh chóng, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay.

Tiêm vaccine và dự phòng cho người tiếp xúc gần

Theo bác sĩ Khanh, tiêm vaccine là một trong những biện pháp quan trọng giúp phòng bệnh não mô cầu. Vaccine có thể được cân nhắc cho thanh thiếu niên và người trưởng thành trong những môi trường sinh hoạt tập trung.

Tiêm vaccine giúp phòng bệnh não mô cầu, đặc biệt với thanh thiếu niên và người sống trong môi trường tập trung. Ảnh: Unsplash.

Việc lựa chọn vaccine cần căn cứ vào độ tuổi, nhóm huyết thanh của vi khuẩn và khuyến cáo chuyên môn. Người dân nên trao đổi với nhân viên y tế để xác định loại vaccine phù hợp, thay vì tự lựa chọn dựa trên thông tin chưa được kiểm chứng.

Bên cạnh tiêm chủng, khi phát hiện ca bệnh não mô cầu, cơ quan y tế cần nhanh chóng xác định những người tiếp xúc gần để đánh giá nguy cơ và chỉ định kháng sinh dự phòng khi phù hợp. Đây là biện pháp quan trọng nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh ở những người có khả năng đã phơi nhiễm với vi khuẩn.

Người tiếp xúc gần cần tuân thủ hướng dẫn của cơ quan y tế, theo dõi sức khỏe và đi khám ngay nếu xuất hiện triệu chứng nghi ngờ. Không nên tự mua kháng sinh để dự phòng hoặc chờ có nhiều người mắc bệnh mới tìm kiếm hỗ trợ y tế.

Dù có những biện pháp phòng ngừa khác nhau, việc phát hiện sớm ca bệnh và thực hiện đúng hướng dẫn của nhân viên y tế vẫn đóng vai trò quan trọng. Người dân không nên chủ quan khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường, bởi não mô cầu có thể diễn tiến nặng trong thời gian ngắn.