|
Từ cuối thập niên 1970, nhà tâm lý học Suzanne Kobasa tại Đại học Chicago đã đi tìm lời giải cho sự khác biệt này. Nghiên cứu của bà thực hiện trên hơn 200 nhà quản lý tại Bell Telephone tại thời điểm công ty đang trải qua tái cấu trúc khốc liệt.
Kết quả cho thấy: những người chống chịu áp lực tốt nhất đều sở hữu một “bộ giáp tinh thần” gồm ba yếu tố cốt lõi: Commitment (Cam kết), Control (Kiểm soát) và Challenge (Thách thức). Họ không né tránh căn thẳng. Họ học cách đi xuyên qua nó mà không bị nhấn chìm. Nhờ vậy, nguy cơ gặp các vấn đề sức khỏe liên quan đến căng thẳng giảm đáng kể.
1. Commitment - Cam kết với điều khiến mình thức dậy mỗi sáng
Người có cam kết không đi làm chỉ để hoàn thành đầu việc. Họ hiểu vì sao mình có mặt ở đó mỗi ngày. Công việc không chỉ là nơi nhận lương, mà là một phần trong bức tranh lớn của mục tiêu sống, giá trị cá nhân và cảm giác được đóng góp.
Khi bạn nhìn thấy ý nghĩa trong việc mình làm, áp lực sẽ bớt tính đe dọa. Thay đổi không còn là cú sốc, mà là một bước dịch chuyển trên hành trình đã chọn.
Trong cuốn sách Sếp tồi, Michelle Gibbings cho rằng: “Khi bạn không biết mình đang hướng đến đâu, mọi nhà quản lý đều có thể khiến bạn lạc lối”. Điều này cho thấy, khi một người có cam kết rõ ràng sẽ không dễ bị cuốn theo cảm xúc tiêu cực từ cấp trên hay môi trường độc hại. Họ biết giá trị cốt lõi của mình nằm ở đâu và vì sao mình chọn con đường này.
 |
| Sách Sếp tồi tác giả Michelle Gibbings |
2. Control - Tập trung vào phần mình có thể làm chủ
Có một điểm khác biệt giữa người kiên định và người dễ kiệt sức nằm ở cảm giác kiểm soát. Kobasa gọi đó là “locus of control” - điểm kiểm soát tâm lý.
Người có điểm kiểm soát ngoại tại tin rằng mọi thứ do hoàn cảnh, may rủi hay người khác quyết định. Khi sự việc đi lệch hướng, họ nhanh chóng rơi vào bất lực.
Ngược lại, người có điểm kiểm soát nội tại hiểu rằng: họ không thể điều khiển sếp, khách hàng hay biến động thị trường, nhưng họ luôn có thể lựa chọn cách phản ứng.
 |
| Tập trung vào phần mình có thể làm chủ. Ảnh: Pinterest |
Sự chuyển dịch nhỏ trong nhận thức này tạo nên khác biệt lớn trong sức bền tinh thần. Michelle Gibbings cũng nhấn mạnh rằng: “Bạn không thể thay đổi người khác, nhưng bạn luôn có thể thay đổi cách mình phản ứng”. Khi làm chủ được phản ứng, bạn không còn là nạn nhân của áp lực. Bạn trở thành người điều hướng cảm xúc và hành vi của chính mình.
3. Challenge - Xem biến động là cơ hội trưởng thành
Người mang tinh thần thách thức không xem thay đổi là mối đe dọa. Họ coi đó là chất liệu để trưởng thành. Tái cấu trúc công ty, chuyển phòng ban, KPI tăng cao hay công nghệ mới xuất hiện,… thay vì hoang mang, họ tự hỏi: “Mình có thể học được gì từ việc này?”
Trong thời đại AI và tự động hóa thay đổi cách làm việc từng ngày, tư duy “challenge” không chỉ giúp tồn tại mà còn tạo lợi thế cạnh tranh. Người càng linh hoạt trước biến động càng khó bị bỏ lại phía sau.
“Bộ giáp” 3C có thể rèn luyện mỗi ngày
Qua cuốn sách của mình, Michelle Gibbings cũng chỉ ra rằng: ba chữ C không phải tố chất bẩm sinh, và ai cũng có thể bồi đắp thông qua những hành động nhỏ nhưng bền bỉ như:
- Rèn tư duy: Xem mỗi tình huống áp lực là cơ hội luyện sự bình tĩnh và khả năng quan sát.
- Giữ năng lượng: Ngủ đủ, vận động, thiền định và chăm sóc sức khỏe để nuôi dưỡng sức bền tinh thần.
- Chủ động hành động: Tự đưa ra quyết định, dù nhỏ, để củng cố cảm giác làm chủ cuộc sống.
Hãy nhớ môi trường làm việc không định nghĩa bạn, mà cách bạn phản ứng với nó mới định hình sự nghiệp.
 |
| Môi trường làm việc không định nghĩa bạn, mà cách bạn phản ứng với nó mới định hình sự nghiệp. Ảnh: Pinterest |
Công việc ngày càng phức tạp, nhịp sống ngày càng gấp gáp. Chống stress vì thế không còn là lựa chọn của người cầu toàn, mà là kỹ năng sinh tồn của người muốn đi đường dài.
Bạn không thể kiểm soát mọi biến động ngoài kia. Nhưng bạn luôn có thể làm chủ thái độ, lựa chọn và cách mình bước tiếp. Và đó chính là điểm khởi đầu để biến áp lực thành động lực, biến căng thẳng thành nội lực phát triển bền vững.
Đọc được sách hay, hãy gửi review cho Tri Thức - Znews
Bạn đọc được một cuốn sách hay, bạn muốn chia sẻ những cảm nhận, những lý do mà người khác nên đọc cuốn sách đó, hãy viết review và gửi về cho chúng tôi. Tri Thức - Znews mở chuyên mục “Cuốn sách tôi đọc”, là diễn đàn để chia sẻ review sách do bạn đọc gửi đến qua Email: books@znews.vn. Bài viết cần gửi kèm ảnh chụp cuốn sách, tên tác giả, số điện thoại.
Trân trọng.
