Tôi từng huấn luyện nhiều đội bóng lớn trên khắp châu Âu, quản lý những tập hợp cầu thủ và nhân viên hậu cần đa quốc gia, với đủ sắc màu văn hóa. Làm việc trong một môi trường như vậy thì những rào cản ngôn ngữ là quá hiển nhiên.

Tất nhiên, bạn có thể nói rằng bản thân bóng đá cũng là một ngôn ngữ chung - nhưng điều quan trọng là chúng ta phải nói cùng một ngôn ngữ theo đúng nghĩa đen của nó.

Tôi là một người ngoại quốc trên đất Anh, Tây Ban Nha và Pháp; vì vậy tôi buộc mình phải học ngoại ngữ. Tôi đã học ngoại ngữ tại mỗi câu lạc bộ nước ngoài mà tôi đến làm việc, và tôi sẽ luôn luôn làm thế bởi vì điều đó rất quan trọng.

Tôi cần phải giao tiếp với các cầu thủ và giới truyền thông bằng thứ tiếng của người bản xứ, tôi cần cam kết thể hiện sự nghiêm túc trong việc thích nghi với lối sống mới nơi xứ người. Cá nhân tôi cho rằng học ngoại ngữ là rất quan trọng vì đây là một cách thức để thấu hiểu văn hóa.

Tôi mong đợi các cầu thủ cũng làm giống như tôi và lấy đây là một thước đo đối với mức độ chuyên nghiệp của họ. Tất nhiên, nếu phải chọn lựa giữa một cầu thủ ghi bàn hàng tuần và một người chịu khó đi học ngoại ngữ, thì tôi buộc phải chọn người thứ nhất. Đôi khi, người cầu thủ vẫn đầy đủ giá trị trên sân cỏ mà không cần lời nói. Tuy nhiên, tôi muốn cầu thủ có cả hai.

Carlo Ancelotti cùng Real Madrid đi vào lịch sử UEFA Champions League. Nguồn: Real Madrid.

Cố gắng học ngoại ngữ giúp cầu thủ tạo dựng mối quan hệ tốt hơn với đồng đội và các thành viên khác, theo chiều ngược lại thì tập thể cũng hoan nghênh những nỗ lực của cầu thủ để hội nhập.

Chịu khó học ngoại ngữ là một chỉ báo đáng tin cậy cho thấy sự cam kết của cầu thủ muốn phát triển mạnh trong môi trường mới, chứ không chỉ đơn thuần là được ra sân thi đấu.

Đây có lẽ là lý do các cầu thủ Anh thi đấu kém hiệu quả trong các giải đấu nước ngoài. Tuy nhiên, trong khi ngôn ngữ rõ ràng là vấn đề đối với Gareth Bale trong năm đầu tiên tại Real Madrid, điều đó chẳng ảnh hưởng gì đến chất lượng màn trình diễn của anh ta và sau đó hiệu quả giao tiếp của Bale đúng là đã được cải thiện rõ nét theo thời gian. Có lẽ ngoại lệ lại minh chứng thêm cho quy tắc.

Khi tôi làm huấn luyện viên trưởng của Milan, những cầu thủ của tôi đều nói tiếng Italy - không xuất hiện thêm ngoại ngữ nào khác - vậy nên chúng tôi dùng tiếng mẹ đẻ. Tất nhiên, bây giờ sẽ không dễ dàng như trước vì nơi đâu cũng là tập hợp các cầu thủ đến từ nhiều quốc gia khác nhau và họ thường thích giao lưu trò chuyện trong nhóm cùng ngôn ngữ.

Ở Pháp, chúng tôi từng có những cầu thủ Italy và Argentina cùng sử dụng chung tiếng Italy, nhưng ngay từ đầu đã có vấn đề bởi vì các cầu thủ Pháp chỉ nói tiếng Pháp. Sự chia tách tự nhiên được hình thành.

Bạn phải sớm giải quyết được điều này khi tạo dựng quan hệ với các cầu thủ và làm cho họ hiểu rằng trong câu lạc bộ không thể chấp nhận chuyện bè phái. Tôi sẽ khéo léo dàn xếp để họ trò chuyện với nhau trong một bữa ăn tối, với các chỗ ngồi được bố trí sao cho những người từng thuộc “phe phái” khác nhau, ít giao lưu với nhau trước kia lại ngồi cạnh nhau.

Cái “chiêu” này nhằm kéo các nhóm cầu thủ lại với nhau theo thời gian.

Tại Madrid, chúng tôi dùng bữa chung chỉ nhằm mục đích gắn kết ngay từ đầu. Chúng tôi sắp đặt để tân binh người Đức mới ký hợp đồng Toni Kroos ngồi gần người đồng hương của anh là Sami Khedira, rồi sau đó tới một thời điểm nhất định sẽ đưa Kroos ngồi gần Sergio Ramos.

Đại loại là như vậy. Tôi còn làm một chuyện nữa khi đến huấn luyện cho các câu lạc bộ: tổ chức bữa tối cho các cầu thủ tại một địa điểm cách xa sân tập, nơi họ có thể thư giãn và làm quen nhau tốt hơn.

Xui xẻo là bạn không thể giải quyết tất cả chỉ trên bàn ăn, và nhiều phương pháp của tôi tại Paris chỉ tác động rất ít đến các cầu thủ tại sân tập, nơi cả đội dành phần lớn thời gian. Một cách tinh tế, tôi tách các nhóm ra để hòa trộn với những người khác.

Tôi cố gắng không ép buộc - chỉ là vận động, thuyết phục - đây là phương cách trầm lặng nhẹ nhàng. Tôi đã đọc các tác phẩm của nhà tâm lý học Robert Cialdini, một tên tuổi lớn tại Italy, về cách thức “đắc nhân tâm”. Ông nói về hiệu ứng của những thứ như sự nhất quán, sự có đi có lại và nét đáng mến khi thuyết phục con người. Tôi tin rằng ông có những ý tưởng đúng đắn.

Việc cầu thủ và nhân viên cảm thấy thoải mái về ngôn ngữ là yếu tố trọng tâm để nhanh chóng thấu hiểu được văn hóa của đất nước nói chung và của câu lạc bộ nói riêng. Điều này trong cộng đồng kinh doanh có lẽ còn quan trọng hơn, bởi vì trong bóng đá tỷ lệ các cầu thủ thay đổi câu lạc bộ là khá cao và ảnh hưởng của họ có thể không liên quan quá nhiều đến ngôn ngữ.

Nếu các nhân viên kinh doanh được yêu cầu đến làm việc tại các quốc gia có ngôn ngữ đặc biệt khó đối với người phương Tây, chẳng hạn như Trung Quốc hay một quốc gia Ả Rập, thì chỉ riêng việc thông thạo ngoại ngữ (có thể mất khoảng 18 tháng!) có thể chưa đủ. Họ còn phải thấu hiểu những hành vi văn hóa, học hỏi và ứng dụng được thì mới mong hội nhập được vào môi trường bản địa.

Trong bóng đá, cách tiếp cận này cũng rất hữu ích nếu bạn muốn ở lại và làm việc thành công nơi hải ngoại, vì nó sẽ giúp bạn hiểu các nền văn hóa, tính chuyên nghiệp và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp theo quan điểm của giới cầu thủ. Những khác biệt văn hóa sâu sắc cũng quan trọng không kém vấn đề ngôn ngữ.

Ví dụ, nếu bạn đến Tây Ban Nha làm việc thì bạn phải tôn trọng văn hóa Tây Ban Nha. Tại đây, họ thường dùng bữa trưa lúc... 3h chiều, bạn cần hiểu điều này và nên thích nghi. Tôi có thể hòa nhập vào các nền văn hóa; tôi làm được thì các cầu thủ cũng nên làm được.