Ám ảnh ám sát bao trùm giới chính trị Mỹ

Erika Kirk, góa phụ của nhà hoạt động chính trị Charlie Kirk, bật khóc rời khỏi phòng tiệc của khách sạn Washington Hilton. Erika Kirk được nhân viên an ninh hỗ trợ sau khi bị chấn động tâm lý vì vụ nổ súng tại khách sạn.

Hình ảnh này đại diện cho sự sang chấn liên quan tới những biến cố vì súng đạn. Chồng của Erika Kirk bị bắn chết khi đang phát biểu tại một sự kiện chính trị trong năm 2025. Đầu tháng này, Erika cũng phải hủy tham gia một sự kiện, sau khi phải nhận “những lời đe dọa rất nghiêm trọng”. Trong tối 25/4, bước ra khỏi phòng tiệc, giọng Erika nghẹn lại: “Tôi chỉ muốn được về nhà”.

Với nhiều người Mỹ, vụ nổ súng vừa gây sốc vừa quen thuộc. Bạo lực đã trở thành “kẻ xâm nhập thường trực” trong đời sống chính trị và đời sống người dân tại Mỹ.

Bạo lực chính trị gia tăng, những nạn nhân... quen mặt

Ngay sau khi tiếng súng vang lên tại khách sạn Washington Hilton tối 25/4, Hạ nghị sĩ Steve Scalise - người từng bị bắn năm 2017 - được lực lượng an ninh hỗ trợ rời phòng tiệc. Trong lúc di chuyển, ông Scalise gặp Hạ nghị sĩ Jared Moskowitz, ông này cũng từng là mục tiêu bị nhắm đến trong âm mưu ám sát năm 2024.

Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr cũng được lực lượng an ninh hỗ trợ sơ tán. Cha của ông từng bị ám sát hồi năm 1968.

Hoạt động sơ tán các quan chức và nghị sĩ Mỹ khỏi sự kiện tiệc tối 25/4 diễn ra sau khi tiếng súng vang lên trong khách sạn Washington Hilton. Ảnh: Reuters.

Tổng thống Trump - người đã sống sót sau hai vụ ám sát hụt trong năm 2024 - phát biểu ngay sau vụ nổ súng rằng ông đã chấp nhận bạo lực chính trị như một phần không thể tránh khỏi trong “nghề Tổng thống”.

“Đây là một nghề nguy hiểm. Không có ai từng nói cho tôi biết rằng nghề này lại có thể nguy hiểm đến thế. Nhưng đó là một phần của công việc. Tôi không nghĩ có nghề nào nguy hiểm hơn”, ông Trump nói. Trong vòng 2 năm qua, ông Trump đã 3 lần trở thành mục tiêu của các âm mưu ám sát.

Chia sẻ với The Conversation, ông James Piazza, chuyên gia nghiên cứu bạo lực chính trị tại Đại học bang Pennsylvania, nhận định nước Mỹ đang chứng kiến sự gia tăng mức độ bạo lực chính trị.

Bạo lực chính trị là các hành vi bạo lực xuất phát từ động cơ chính trị, hoặc nhằm truyền tải thông điệp chính trị.

Một số vụ bạo lực chính trị đáng chú ý tại Mỹ trong những năm gần đây có thể kể tới: Cuộc bạo loạn tại Điện Capitol năm 2021; 3 âm mưu ám sát nhằm vào Tổng thống Trump trong năm 2024 và 2025; vụ ám sát khiến nghị sĩ bang Minnesota Melissa Hortman và chồng thiệt mạng trong năm 2025, vụ ám sát nhà hoạt động chính trị Charlie Kirk trong năm 2025, vụ mưu sát ông Paul Pelosi - chồng của Hạ nghị sĩ Nancy Pelosi trong năm 2022...

Theo chuyên gia James Piazza, có nhiều yếu tố đang làm gia tăng bạo lực chính trị tại Mỹ.

Trước hết, tình trạng phân cực chính trị đang diễn ra sâu sắc. Xã hội Mỹ hiện bị chia rẽ mạnh theo lằn ranh đảng phái, khiến các bên trở nên nghi kỵ và thù địch. Điều này tạo ra môi trường chính trị căng thẳng, dễ biến động, mỗi cuộc bầu cử hay cạnh tranh chính trị đều bị xem như “trận chiến”.

Đáng chú ý là yếu tố đạo đức trong sự phân cực này. Hai phe không chỉ bất đồng quan điểm mà còn công khai đưa ra đánh giá tiêu cực nặng nề về đối phương. Môi trường chính trị chia rẽ sâu sắc như vậy dễ khiến bạo lực chính trị dần bị bình thường hóa, đồng thời làm giảm phản ứng tiêu cực của công chúng khi các vụ việc bạo lực chính trị xảy ra, từ đó gia tăng khả năng tái diễn.

Thứ hai, ngôn từ chính trị tại Mỹ ngày càng mang tính chia rẽ và bạo lực. Các chính trị gia sẵn sàng sử dụng ngôn từ miệt thị, phỉ báng đối thủ. Điều này có thể thúc đẩy chủ nghĩa cực đoan và kích động hành vi bạo lực.

Thông tin sai lệch cũng là một tác nhân quan trọng. Nhiều cá nhân thực hiện hành vi bạo lực bị ảnh hưởng bởi các thuyết âm mưu và thông tin sai lệch lan truyền trên mạng xã hội.

Trong các cộng đồng trực tuyến, người dùng dễ bị “cách ly thông tin”, họ có thể chỉ muốn tiếp cận những nội dung củng cố thêm cho niềm tin sẵn có. Từ đó, cá nhân có thể bị cực đoan hóa, dẫn đến hành vi bạo lực chính trị.

Thứ ba, các chuẩn mực dân chủ tại Mỹ đang gặp nhiều thách thức, người dân phần nào bị suy giảm niềm tin. Nghiên cứu của ông Piazza cho thấy những người hoài nghi về tính dân chủ trong thể chế xã hội tại Mỹ thường có xu hướng ủng hộ hoặc chấp nhận bạo lực chính trị cao hơn.

Bạo lực súng đạn “như cơm bữa”

Vụ nổ súng tại khách sạn Washington Hilton tối 25/4 được xem là bất thường đối với giới chính trị, nhưng trong đời sống của hàng triệu người dân Mỹ, những vụ nổ súng lại là điều quen thuộc.

Những tình huống như vậy không hiếm. Tiếng súng nổ bất ngờ vang lên, tình trạng phong tỏa diễn ra, hành vi bạo lực bỗng chốc phá tan không gian yên bình... Chuyện này có thể xảy ra ở trường học, tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại, hay nhà thờ... ở Mỹ.

Trong phần lớn những sự vụ như vậy, người dân ban đầu phải tự đối diện, xử lý vấn đề, không có mật vụ hiện diện ngay lập tức để khống chế nghi phạm như những gì đã diễn ra ở khách sạn Washington Hilton.

Khách tham quan xem các loại súng tại một gian trưng bày trong khuôn khổ triển lãm thường niên của Hiệp hội Súng trường Quốc gia Mỹ tổ chức ở Houston, Texas, Mỹ, trong tháng này. Ảnh: Reuters.

Ở nơi hậu trường, các nghị sĩ và quan chức thường xuyên chia sẻ với nhau về các mối đe dọa. Một số người cho biết họ luôn bị ám ảnh bởi nguy cơ bạo lực mỗi khi tham gia vận động tranh cử nơi công cộng.

Nhiều người lo lắng cho sự an toàn của gia đình và thấy có lỗi vì làm ảnh hưởng tới tuổi thơ của con cái. Không ít người phải áp dụng các biện pháp an ninh nghiêm ngặt trong đời sống riêng, từ hệ thống báo động, camera an ninh lắp quanh nhà, cho tới thuê vệ sĩ đồng hành liên tục.

Hạ nghị sĩ Jared Moskowitz, người từng bị mưu sát trong năm 2024, cho biết: “Tôi luôn phải nghĩ cách thoát thân ngay khi bước vào một căn phòng nào đó. Chúng ta có thể áp dụng các biện pháp để giảm thiểu rủi ro, nhưng nếu ai đó muốn gây hại, chúng ta không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ”.

Những mối đe dọa cũng khiến gia đình ông Moskowitz thường khuyên ông cân nhắc lại việc theo đuổi sự nghiệp chính trị. “Gia đình tôi luôn nói rằng có lẽ đã đến lúc nên dừng lại. Họ muốn tôi an toàn trở về nhà”, ông nói.

Theo New York Times, bạo lực chính trị tại Mỹ dường như gia tăng mạnh hơn kể từ sau cuộc bầu cử năm 2024. Theo Cảnh sát Điện Capitol Mỹ, trong năm ngoái, lực lượng này ghi nhận tới 15.000 lời đe dọa và các phát ngôn gây lo ngại nhằm vào các nghị sĩ, người thân và nhân viên của họ.

Tình trạng này xảy ra với toàn bộ hệ thống chính trị tại Mỹ, từ cấp liên bang cho tới cấp địa phương. Các đối tượng bị đe dọa bao gồm các quan chức và nghị sĩ. Một số người đã quyết định rời bỏ chính trường vì rủi ro ngày càng cao.

Trong tuyên bố không tái tranh cử trong năm nay, Hạ nghị sĩ Jared Golden kể lại việc gia đình ông đã phải đón Lễ Tạ ơn hồi năm 2024 trong phòng khách sạn vì lời đe dọa nhằm vào nhà riêng của họ.

“Với tư cách là một người cha, tôi phải cân nhắc liệu những điều tốt đẹp mình đạt được có xứng đáng với những gì gia đình phải chịu đựng vì lựa chọn của mình hay không”, ông Golden viết.

Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Thom Tillis cho biết các mối đe dọa nhằm vào ông, gia đình ông và các nhân viên của ông xuất hiện thường xuyên đến mức mọi người dần quen như việc “đi ra siêu thị mua đồ”.