Những lỗ hổng trong quy trình bảo vệ Tổng thống Trump

Tổng thống Trump tại họp báo ở Nhà Trắng ngay sau vụ nổ súng tối 25/4. Ảnh: Reuters.

Giới thực thi pháp luật Mỹ đang rà soát lại các biện pháp an ninh sau vụ nổ súng tại tiệc thường niên của Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng. Sự cố dù được xử lý kịp thời và không gây ra hậu quả đáng tiếc nhưng vẫn làm dấy lên câu hỏi: Tại sao nghi phạm có thể tiếp cận gần sự kiện đến vậy?

Hai cựu mật vụ cùng 3 quan chức cấp cao Mỹ nhận định với Reuters rằng các mật vụ liên bang đã thực hiện đúng những bước bảo vệ Tổng thống trong tối 25/4. Họ đã ngăn chặn nghi phạm tiếp cận phòng tiệc, nơi ông Trump đang có mặt.

Đội ngũ mật vụ bảo vệ ông Trump cũng phản ứng đúng quy trình: Nhanh chóng che chắn cho Tổng thống, trong khi các mật vụ có vũ trang khác đứng ở vị trí quan sát tốt nhằm ngăn chặn mọi mối đe dọa tiến lại gần Tổng thống.

Tuy nhiên, việc Tổng thống và khách tham dự sự kiện vẫn có thể nghe thấy tiếng súng vang lên bên ngoài phòng tiệc cho thấy vẫn còn tồn tại lỗ hổng an ninh.

Vành đai an ninh hẹp, mật vụ lơ là

Theo các cựu mật vụ chia sẻ với Reuters, bài học rõ ràng nhất từ sự cố mới đây là lực lượng an ninh cần mở rộng phạm vi bảo vệ quanh Tổng thống tại các sự kiện lớn.

Một số cựu mật vụ cho biết phạm vi an ninh tại các cuộc gặp gỡ cử tri của ông Trump thường rộng hơn đáng kể so với vành đai an ninh được thiết lập trong tối 25/4.

Tại buổi tiệc ở khách sạn Washington Hilton, khách mời phải đi qua cổng dò kim loại trước khi vào phòng tiệc, nhưng về cơ bản chỉ cần có vé là đã có thể vào bên trong khách sạn. Theo một người nắm rõ công tác tổ chức, đã có những người sử dụng lại vé của năm trước để tìm cách vào dự.

Lực lượng an ninh đã kịp thời xử lý sự cố, nhanh chóng khống chế nghi phạm nổ súng tại sự kiện có Tổng thống Mỹ tham gia. Ảnh: Reuters.

Các quan chức cho biết nghi phạm đã đi tàu từ California đến Washington, lựa chọn này giúp anh ta tránh quy trình kiểm tra an ninh nghiêm ngặt tại sân bay. Sau đó, nghi phạm né được bước kiểm tra cơ bản ngoài cửa khách sạn bằng cách nhận phòng tại khách sạn từ vài ngày trước sự kiện.

Trong một số sự kiện có thiết lập an ninh cao, mật vụ sẽ kiểm tra cả khách đặt phòng và hành lý của khách trước khi vào khách sạn, nhưng điều này thường không áp dụng với sự kiện tiệc tối của Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng.

Trước sự kiện tiệc tối, mật vụ có kiểm tra danh sách khách đang lưu trú tại khách sạn, đối chiếu với cơ sở dữ liệu tội phạm, song nghi phạm Allen không có tiền án. Tên anh ta không xuất hiện trong bất kỳ danh sách cảnh báo nào. Các khẩu súng mà người này mua vào năm 2023 và 2025 cũng đều thuộc sở hữu hợp pháp.

Những tính toán của nghi phạm không quá phức tạp, kết hợp với việc cổng dò kim loại đặt gần phòng tiệc khiến nghi phạm có thể di chuyển tới gần lối dẫn xuống phòng tiệc.

Ông Bill Gage từng phục vụ 6 năm trong Đội phản ứng tấn công của Mật vụ Mỹ, hiện là giám đốc công ty cung cấp dịch vụ an ninh SafeHaven Security Group. Ông Gage cho rằng trong sự cố xảy ra trong tối 25/4, đáng lẽ các cổng dò kim loại phải được đặt xa phòng tiệc hơn nữa, để mở rộng vành đai an ninh.

Vấn đề về vành đai an ninh vẫn luôn là thách thức đối với lực lượng an ninh chịu trách nhiệm bảo vệ ông Trump.

Trong vụ ám sát hụt đầu tiên nhằm vào ông Trump tại buổi vận động ở Butler, bang Pennsylvania, hồi tháng 7/2024, lực lượng chức năng từng bị chỉ trích vì không thiết lập được vành đai an ninh hiệu quả, tạo điều kiện để tay súng có tầm nhìn tốt và bắn một viên đạn sượt qua tai ông Trump.

Một quan chức Mỹ xác nhận với CNN rằng sẽ có cuộc rà soát tổng thể về biện pháp an ninh dành cho Tổng thống và các thành viên nội các. Một số thay đổi sẽ được triển khai.

Video trích xuất từ camera an ninh tại khách sạn Washington Hilton còn cho thấy nghi phạm đã chạy qua nhóm mật vụ đang trong trạng thái có phần lơi lỏng, lúc này, sự kiện đã bắt đầu.

Nghi phạm mang theo súng shotgun, súng ngắn và dao, anh ta vượt qua hàng rào an ninh đang lơ là rồi di chuyển nhanh tới khu sảnh nằm ở phía trên phòng tiệc, nơi Tổng thống đang dự sự kiện cùng khoảng 2.600 khách mời.

“Tôi không đánh giá đây là một thất bại về mặt an ninh, nhưng luôn có những điều cần rút kinh nghiệm. Không thể nào an tâm rằng không gian có mức rủi ro bằng 0 như vậy”, ông Jonathan Wackrow, cựu mật vụ đánh giá với CNN sau khi xem video.

Một mật vụ liên bang cũng bày tỏ lo ngại khi xem clip được công bố, bởi các mật vụ làm nhiệm vụ tại cổng dò kim loại đã có phần mất cảnh giác, dẫn đến việc để nghi phạm chạy qua một cách dễ dàng. “Điều đó không nên xảy ra. Đáng ra người này phải bị chặn lại trước khi vào đến khu sảnh”, mật vụ này nhận xét.

Một trong những người chỉ trích công tác an ninh tại sự kiện này chính là nghi phạm Cole Tomas Allen. Theo New York Post, trong bản viết tay ghi lại quá trình thực hiện vụ nổ súng, Allen cho rằng mức độ an ninh “lỏng lẻo bất ngờ”.

“Tôi đã nghĩ sẽ có camera ở mọi góc, phòng khách sạn bị gài thiết bị nghe lén, mật vụ có vũ trang đứng cách nhau chỉ vài mét, máy dò kim loại dày đặc... Nhưng những gì tôi thấy là không có gì mấy”, nghi phạm viết.

Dù vậy, các nhân vật có ảnh hưởng trong đảng Cộng hòa, trong đó có quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche, nhanh chóng đăng tải trên mạng xã hội X rằng vụ nổ súng phản ánh cả “mặt tồi tệ nhất và tốt đẹp nhất” của nước Mỹ.

Mặt tồi tệ là hành vi bạo lực, còn mặt tích cực là phản ứng kịp thời của lực lượng thực thi pháp luật. Ông gọi phản ứng của lực lượng chức năng là “một câu chuyện thành công lớn về an ninh”.

Sơ tán không đồng bộ tại sự kiện tập trung nhiều VIP

Cựu mật vụ Bill Gage nhận định một bài học khác cần rút ra từ sự cố, đó là phải cải thiện cách thức phối hợp sơ tán các quan chức cấp cao trong chính quyền.

Khi vụ nổ súng xảy ra, nhiều lực lượng như Cơ quan Cảnh sát Tư pháp Mỹ hay Cơ quan An ninh Ngoại giao cùng nhanh chóng đưa các khách VIP rời khỏi hiện trường. Điều này cho thấy mạng lưới phức tạp gồm nhiều đơn vị bảo vệ cùng tham gia thực hiện nhiệm vụ, nên có thể dẫn đến phản ứng thiếu đồng bộ.

Theo phân tích của Reuters, ông Trump được đưa rời sân khấu trong vòng 30 giây sau loạt đạn cuối cùng. Tuy nhiên, phải mất ít nhất 100 giây để Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr. rời khỏi khán phòng. Với Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth, thời gian rời khán phòng lên tới 150 giây.

Tổng thống Trump và các quan chức cấp cao trong chính quyền được sơ tán với tốc độ khác nhau. Ảnh: Reuters.

Nhiều nguồn tin cho biết đã có các cuộc thảo luận ban đầu trong nội bộ chính quyền và lực lượng mật vụ về cách đảm bảo an ninh cho những sự kiện tương tự trong tương lai. Đặc biệt là việc có nên để nhiều quan chức cấp cao trong chính quyền cùng tham dự một sự kiện hay không.

Trước đây, một số quan chức trong lực lượng mật vụ đã không ủng hộ việc để Tổng thống và Phó Tổng thống cùng xuất hiện tại một sự kiện bên ngoài Nhà Trắng.

Một nguồn tin tham gia trực tiếp vào công tác chuẩn bị sự kiện cho biết ban đầu Phó Tổng thống JD Vance vốn không định tham dự sự kiện này, nhưng sau đó, kế hoạch đã thay đổi.

Các nhà điều tra cho biết nghi phạm Allen đã bắn ít nhất một phát súng bằng khẩu shotgun, sau đó các mật vụ thoạt tiên có nổ súng đáp trả nhưng không trúng nghi phạm. Một mật vụ bị nghi phạm bắn trúng vào áo giáp bảo vệ nhưng không bị thương đáng kể.

Theo cựu mật vụ Wackrow, các mật vụ sẽ phải cân nhắc nhiều yếu tố khi xử lý tình huống này, bao gồm việc có nhiều lực lượng khác cũng đang cùng tiếp cận để khống chế nghi phạm.

“Trong trường hợp này không thể tùy tiện nổ súng. Việc các lực lượng không bắn bừa cho thấy tính kỷ luật cao. Nghi phạm sau đó đã bị khống chế rất nhanh”, ông Wackrow nhận xét.

Hình ảnh tại hiện trường cho thấy nghi phạm bị khống chế tại khu sảnh, ngay trước khu vực cầu thang dẫn xuống phòng tiệc.

Giữa nhiều cách nhìn nhận khác nhau xung quanh sự cố vừa xảy ra, Tổng thống Trump đang là người có cách nhìn nhận lạc quan nhất. Theo ông Trump, vụ nổ súng tối 25/4 là minh chứng cho những thành tựu đầy sức ảnh hưởng mà chính quyền của ông đã tạo ra.

“Khi bạn có tầm ảnh hưởng, người ta sẽ nhắm vào bạn. Khi bạn không có tầm ảnh hưởng, họ sẽ để bạn yên. Tôi đã thay đổi đất nước này, và có nhiều người không hài lòng”, ông Trump nói trong cuộc họp báo diễn ra ngay trong đêm 25/4. Ông còn tự xếp mình vào nhóm những Tổng thống xuất sắc nước Mỹ, sánh với Abraham Lincoln.

“Không ai biết cách biến nguy nan thành tài sản chính trị tốt hơn ông Trump”, một quan chức Nhà Trắng nhận định. Trong khi lực lượng mật vụ sẽ phải căng não với nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề cần cải thiện, riêng ông Trump lại có thêm một câu chuyện đáng nhớ để kể về quá trình “làm nghề nguy hiểm” như ông nhận xét về “nghề Tổng thống”.