Để đối phó làn sóng truyện tranh lậu, Cơ quan Văn hóa Nhật Bản thông báo rằng họ đang phát triển một hệ thống AI giúp phát hiện tác phẩm vi phạm bản quyền và tự động gửi yêu cầu gỡ bỏ.
Triển vọng của AI chính nghĩa
Công ty IBM Nhật Bản được giao nhiệm vụ thực hiện phần kỹ thuật của dự án. Họ sẽ đào tạo AI bằng các tài liệu chính thống để công nghệ này có thể học cách nhận diện những nội dung cần tìm, ông Katsuyoshi Kobayashi, Giám đốc phụ trách bản quyền quốc tế tại Cơ quan văn hóa Nhật Bản, cho biết.
Masaya Kagita, một cán bộ bảo vệ bản quyền tại Cơ quan văn hóa Nhật Bản, cũng cho hay AI có thể được sử dụng để thu thập bằng chứng về các hành vi sử dụng manga lậu.
“Chẳng hạn như đối với các trang web vi phạm bản quyền lớn, ngay cả khi bạn yêu cầu người điều hành ‘hãy xóa tài liệu có bản quyền này khỏi trang web của bạn’, họ thường sẽ không nghe theo. Trong những trường hợp đó, chúng tôi sẽ tiến hành các thủ tục pháp lý,” ông Kagita nói.
“Quá trình này mất khá nhiều thời gian, nhưng chúng tôi cũng đang sử dụng AI để thu thập bằng chứng từ mạng xã hội cho những trường hợp này”, ông Kagita cho hay.
Ông Kobayashi nói thêm rằng họ đặt mục tiêu triển khai hệ thống vào khoảng cuối năm 2027 hoặc đầu năm 2028, tùy thuộc quá trình phát triển.
 |
| Ngành công nghiệp nội dung, trong đó có manga, đang mang lại giá trị kinh tế lớn cho Nhật Bản. Ảnh: IGN. |
Hệ lụy từ nạn đọc lậu
Ngành công nghiệp nội dung, bao gồm anime, manga và trò chơi điện tử, là một ngành xuất khẩu quan trọng của Nhật Bản. Theo các cuộc khảo sát công khai, giá trị xuất khẩu của ngành này đạt 6 nghìn tỷ yên (38 tỷ USD) vào năm 2024, tương đương quy mô công nghiệp bán dẫn của nước này. Anime chiếm 2,2 nghìn tỷ yên trong số này.
Hiệp hội Sách Nhật Bản (ABJ), đơn vị phụ trách chống nạn vi phạm bản quyền, ước tính rằng việc sao chép lậu các ấn phẩm in của nước này gây thiệt hại khoảng 8,5 nghìn tỷ yên mỗi năm.
Hiện tại, khi các văn bản có bản quyền được công bố, chúng nhanh chóng bị sao chép trái phép và tung rộng rãi lên Internet. Các chuyên gia cho rằng AI đang đẩy nhanh quá trình này.
“Các nền tảng vi phạm bản quyền mới đang xuất hiện ngày càng nhanh”, ông Atsushi Ito, người phát ngôn của ABJ, cho biết.
Báo cáo gần đây nhất của ABJ cũng cho thấy chỉ riêng trong tháng 6/2025, tổng cộng có 2,85 tỷ lượt truy cập vào các trang web lậu ở mọi ngôn ngữ.
Theo ABJ, chỉ riêng các trang web dịch manga lậu bằng tiếng Anh đã gây thiệt hại khoảng 800 triệu USD/tháng và con số này đang tăng lên.
“ABJ đã tiến hành một cuộc khảo sát người dùng truyện tranh lậu ở Indonesia, trong đó, khoảng 70% cho biết họ đọc truyện tranh lậu bằng tiếng Anh,” ông Ito cho biết.
Vẫn còn xa vời với công nghệ AI
Các quan chức Nhật Bản đã tìm cách chống lại nạn đọc manga lậu bằng các cơ chế pháp lý. Năm 2021, Nhật Bản đã tiến hành xử phạt việc tải xuống tài liệu vi phạm bản quyền, đặc biệt nhắm vào trang web Mangamura. Họ gọi đây là “trang web vi phạm bản quyền tồi tệ nhất trong lịch sử”.
Là một nền tảng lớn về truyện tranh lậu, Mangamura có kho manga lậu trực tuyến ước tính trị giá 300 tỷ yên. Sau khi Mangamura bị đóng cửa, người điều hành trang web đã bị yêu cầu bồi thường 1,7 tỷ yên (11,01 triệu USD) cho ba nhà xuất bản lớn vào năm 2024.
Dữ liệu của ABJ cho thấy việc tăng cường giám sát đã giúp giảm bớt số lượt truy cập vào các trang web vi phạm bản quyền lớn ở Nhật Bản vào năm 2025. Tuy nhiên, các trang web mới vẫn liên tục xuất hiện.
Ông Ito cho biết tác động tổng thể của nạn vi phạm bản quyền đối với ngành công nghiệp truyện tranh Nhật Bản là rất nghiêm trọng, đồng thời kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng tới tương lai của ngành.
“Các nhà xuất bản phải đối mặt với sụt giảm doanh thu và lợi nhuận, cũng như làm suy yếu khả năng phát hiện và bồi dưỡng tài năng mới. Còn các họa sĩ truyện tranh cũng bị giảm sút thu nhập, khiến họ khó tập trung vào công việc sáng tạo và giảm khả năng tạo ra các tác phẩm mới”, ông nói.
Chia sẻ về tiến trình phát triển AI hiện tại, ông Kobayashi nói: “Chúng tôi đang kiểm tra các trường hợp AI đánh dấu nhầm văn bản không vi phạm bản quyền. Chúng tôi cần xem xét độ chính xác của chúng. Ngoài ra, chúng tôi không chỉ làm việc với tiếng Nhật mà còn muốn đánh giá liệu công nghệ kiểm tra bằng AI này có hiệu quả với các ngôn ngữ khác hay không”.
Dù được cấp ngân sách 100 triệu yên và đang được đẩy nhanh quá trình phát triển, công cụ chống vi phạm bản quyền dựa trên AI của Nhật Bản vẫn cần rất nhiều thời gian để đi vào áp dụng hiệu quả. Điều này đồng nghĩa vẫn chưa có giải pháp nào để đối phó tình trạng vi phạm bản quyền khẩn cấp như hiện tại.
Đọc được sách hay, hãy gửi review cho Tri Thức - Znews
Bạn đọc được một cuốn sách hay, bạn muốn chia sẻ những cảm nhận, những lý do mà người khác nên đọc cuốn sách đó, hãy viết review và gửi về cho chúng tôi. Tri Thức - Znews mở chuyên mục “Cuốn sách tôi đọc”, là diễn đàn để chia sẻ review sách do bạn đọc gửi đến qua Email: books@znews.vn. Bài viết cần gửi kèm ảnh chụp cuốn sách, tên tác giả, số điện thoại.
Trân trọng.
