|
|
Camera AI đang được lực lượng CSGT ứng dụng để điều tiết giao thông, phát hiện vi phạm. Ảnh: Khương Nguyễn. |
Ngày 21/5, hội thảo về ứng dụng trí tuệ nhân tạo cho lĩnh vực giao thông vận tải tại Việt Nam diễn ra tại Hà Nội, do Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Tạp chí VnEconomy và Viện Nghiên cứu Công nghệ vì Cộng đồng phối hợp tổ chức, với sự tham gia chuyên môn của Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (IPSS).
GS.TS. Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, nhấn mạnh giao thông không chỉ là hạ tầng kỹ thuật mà còn là huyết mạch của nền kinh tế. Ông cho rằng AI, dữ liệu lớn và Internet vạn vật đang mở ra cơ hội lớn để tái cấu trúc hệ thống giao thông, từng bước hình thành đô thị thông minh và xã hội số.
Theo ông Nguyễn Anh Dương, Trưởng phòng Nghiên cứu tổng hợp và hội nhập quốc tế của IPSS, AI không còn chỉ là công cụ hỗ trợ, mà đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong cách con người di chuyển và cách toàn bộ hệ sinh thái giao thông - logistics vận hành.
 |
| GS.TS. Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, chia sẻ mở màn sự kiện. Ảnh: Minh Khôi. |
Riêng tại Hà Nội, thành phố đã lắp đặt hơn 1.800 camera AI phục vụ giao thông và an ninh. Dự kiến trong năm nay, con số này sẽ tăng thêm hơn 2.100 camera. Tại một số tuyến đường ứng dụng AI điều tiết giao thông, thời gian di chuyển giảm tới 30%, lưu lượng phương tiện tăng khoảng 13%. Chỉ trong tháng đầu triển khai, số vụ vi phạm đủ điều kiện xử phạt tại Hà Nội vượt 6.300 trường hợp; tại TP. Hồ Chí Minh đạt hơn 3.000 trường hợp.
Dù vậy, nhiều thách thức vẫn còn nguyên. Ông Dương cho rằng yếu tố cốt lõi để phát triển giao thông thông minh là dữ liệu. "Bài toán liên thông dữ liệu vẫn là thách thức rất lớn. Nếu không có dữ liệu đủ lớn, đủ sạch và đủ khả năng kết nối thì rất khó phát triển các hệ thống AI hiệu quả", ông nói.
Bên cạnh đó, khoảng cách giữa các địa phương trong năng lực triển khai AI cũng đáng lo. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đang đi nhanh nhất, trong khi nhiều đô thị khác còn thiếu tài chính, hạ tầng và nhân lực. Chi phí đầu tư cũng là rào cản lớn, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa khi phải đồng thời thay đổi quy trình và tích hợp dữ liệu.
Trong bối cảnh Việt Nam đã cam kết tại COP26 đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, AI được kỳ vọng đóng vai trò trọng tâm trong thúc đẩy giao thông xanh và giảm phát thải. Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách liên quan, gồm Quyết định số 2692/QĐ-TTg năm 2025 về ứng dụng Internet vạn vật trong giao thông thông minh và Quyết định số 456/QĐ-TTg năm 2026 về xây dựng trung tâm dữ liệu, điều hành giao thông giai đoạn 2026-2030.
Từ thực tế đó, IPSS đề xuất bốn nhóm giải pháp trọng tâm: xây dựng nền tảng dữ liệu di chuyển tích hợp; hỗ trợ các đô thị nhỏ tiếp cận AI giao thông; phát triển hành lang logistics dựa trên AI; và hoàn thiện hành lang pháp lý cho các mô hình vận tải mới như giao hàng không người lái và phương tiện tự hành.
Tại phiên thảo luận bàn tròn, các chuyên gia đã chia sẻ góc nhìn đa chiều về ứng dụng AI trong giao thông.
Từ góc độ quản lý nhà nước, ông Lương Đức Thắng, Phó Phòng quản lý kết cấu hạ tầng giao thông, Sở Xây dựng Hà Nội, nhấn mạnh các nhu cầu giao thông khác nhau cần cách tiếp cận khác nhau, không nên phụ thuộc vào một giải pháp đơn lẻ.
Ông Thắng đặt câu hỏi về vị trí của Việt Nam trên bản đồ AI thế giới và cho rằng xử lý dữ liệu lớn là yêu cầu cấp thiết để phục vụ điều hành giao thông đô thị. "Mọi chính sách đưa ra đều phải trả lời được câu hỏi: người dân được hưởng gì?", ông nói.
PGS.TS. Nguyễn Đức Vinh, nguyên Viện trưởng Viện Xã hội học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, nhấn mạnh AI cần đặt trong bối cảnh xã hội, không chỉ là bài toán kỹ thuật. Chuyển đổi giao thông thông minh phải đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau, đặc biệt là nhóm dân cư ít tiếp cận công nghệ.
Ông Nguyễn Duy Hồng, Giám đốc vận hành Công ty YCH Việt Nam, chia sẻ từ góc nhìn doanh nghiệp logistics: AI đang giúp tối ưu chuỗi cung ứng và giảm chi phí vận hành, nhưng điều kiện tiên quyết vẫn là hạ tầng dữ liệu đủ mạnh và sự kết nối giữa các bên trong hệ sinh thái.
