|
|
Độc giả chưa hoàn toàn tin tưởng các bài báo do AI viết. Ảnh minh họa: Duy Hiệu. |
Tại Diễn đàn Trí tuệ Nhân tạo Quốc tế WAN-IFRA 2026 lần đầu tổ chức tại Việt Nam, AI trong báo chí không còn được nhắc đến như một công nghệ thử nghiệm.
Tại Việt Nam, một số tòa soạn đã bắt đầu đưa AI vào nhiều khâu trong quy trình làm việc. Ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Tổng tiên tập báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cho biết báo Nhân Dân đang thử nghiệm hệ thống hỗ trợ tra cứu, đối soát thông tin, dàn trang, tổng hợp báo cáo và xử lý dữ liệu nội bộ.
AI cũng không còn chỉ được dùng để viết hoặc chỉnh sửa câu chữ. Nền tảng này đang đảm nhận những phần việc tốn nhiều thời gian như tìm tài liệu, bóc băng, dịch nội dung hay tổng hợp lượng thông tin lớn.
Xu hướng tương tự diễn ra tại nhiều tòa soạn quốc tế. Theo chia sẻ tại diễn đàn, 8 tác phẩm tham dự và 5 tác phẩm đoạt Giải Pulitzer gần đây có sử dụng AI trong quá trình thực hiện. Reuters cũng ứng dụng AI để xử lý những khối tài liệu lớn, rút ngắn công việc trước đây có thể kéo dài nhiều tuần.
AI có thể giúp tòa soạn làm nhanh hơn, nhưng khi công nghệ tham gia ngày càng sâu vào quá trình sản xuất nội dung, niềm tin của độc giả trở thành vấn đề khó bỏ qua.
 |
| Ông Lê Quốc Minh chia sẻ tại sự kiện. Ảnh: BTC. |
Theo số liệu từ Reuters Institute được dẫn tại diễn đàn, chỉ 12% người được khảo sát cảm thấy thoải mái với tin tức được tạo hoàn toàn bằng AI, trong khi tỷ lệ này là 62% với nội dung do con người thực hiện.
Khoảng cách này cho thấy năng suất không phải thước đo duy nhất. Niềm tin của độc giả mới là thách thức khó hơn.
AI có thể xử lý lượng tài liệu lớn trong thời gian ngắn, nhưng vẫn có nguy cơ tạo ra thông tin sai do hiện tượng “ảo giác”. Chỉ một lỗi như vậy cũng có thể ảnh hưởng tới uy tín mà một tòa soạn mất nhiều năm xây dựng.
Vì vậy, AI càng giúp xử lý công việc nhanh hơn thì yêu cầu kiểm chứng càng phải chặt chẽ. Phóng viên và biên tập viên vẫn phải đối chiếu nguồn, kiểm tra dữ liệu và chịu trách nhiệm về nội dung trước khi xuất bản.
Tại Việt Nam, Hội Nhà báo Việt Nam đã đưa ra 10 quy tắc sử dụng AI trong tòa soạn, nhấn mạnh AI chỉ là công cụ hỗ trợ, nội dung phải được kiểm chứng, nguồn tin cần được bảo vệ và việc sử dụng công nghệ phải minh bạch.
Ngoài ra, AI không chỉ thay đổi cách tin tức được sản xuất, mà còn thay đổi cách độc giả tiếp cận chúng.
Với chatbot và các công cụ tìm kiếm tích hợp AI, người dùng có thể nhận câu trả lời ngay trên màn hình mà không cần mở trang báo gốc. Điều này đặt các tòa soạn trước một bài toán mới: vẫn phải đầu tư để sản xuất nội dung, nhưng có thể không nhận lại lượng truy cập tương ứng.
Khi nội dung báo chí được các hệ thống AI khai thác để tạo câu trả lời, vấn đề trích dẫn nguồn, bản quyền và chia sẻ giá trị cũng trở nên đáng chú ý hơn.
Các tòa soạn vì thế không chỉ phải tính đến cách dùng AI, mà còn phải tìm cách để nội dung của mình được nhận diện, trích dẫn và bảo vệ khi xuất hiện trong những hệ thống AI.
AI có thể giúp báo chí làm nhanh hơn, nhưng điều khiến độc giả tiếp tục chọn một tờ báo vẫn là thông tin đáng tin và có người chịu trách nhiệm.
Dùng ChatGPT thế nào để không tạo ra nội dung vô tri
Sự phát triển của AI mở ra nhiều tiềm năng nhưng cũng có không ít mối lo đối với ngành xuất bản, đặc biệt là nhóm tác giả viết sách.
Các tác giả sách cần phải chấp nhận sự vươn lên của AI, sử dụng chúng như một "siêu trợ lý" thay vì chối bỏ trào lưu. Chia sẻ với Tri thức - Znews, nhiều cây viết cho rằng người làm sách vẫn có thể đứng vững trong thời đại AI nếu biết cách tận dụng sức mạnh của trí tuệ nhân tạo.
