Zach Brittle, chuyên gia tư vấn tâm lý hôn nhân và gia đình người Mỹ, nói với The Washington Post ông có 27 năm hạnh phúc khi đã kết hôn được 30 năm. Theo đó, hôn nhân của ông có 3 năm trải qua sóng gió, không diễn ra liên tục và ngắt quãng trong suốt 30 năm bên vợ.

Mỗi giai đoạn của hôn nhân có những vấn đề riêng, nhưng đều bắt nguồn từ việc một hoặc cả hai không còn là phiên bản tốt nhất của chính mình.

Hôn nhân không khiến bạn trưởng thành, chính sự trưởng thành giúp bạn duy trì hôn nhân. Brittle khuyên mọi người nên bắt đầu điều đó từ việc thay đổi cách trò chuyện với đối phương, đặc biệt là thận trọng khi sử dụng ba từ quen thuộc: “không”, “nhưng” và “em/anh” (mang tính đổ lỗi, trách móc đối phương).

Chủ đề này cũng được nhà tâm lý học John M. Gottman phân tích trong Khoa học về lòng tin, với vai trò của cảm xúc, sự kết nối và sự đồng điệu trong việc xây dựng một mối quan hệ bền vững. Ông còn đưa ra khái niệm “tài khoản tình cảm”: tích lũy những hành động tích cực để bù đắp cho những lúc tiêu cực.

Thay vì nói “không”, hãy tìm điểm có thể đồng thuận

Có những giai đoạn, chúng ta sẽ nghe bạn đời nói rằng họ không biết liệu có thể tiếp tục cuộc hôn nhân của mình hay không? Một trong những điều khiến họ thất vọng nhất là sự “phòng thủ” của bạn đời. Mỗi khi một người kể về trải nghiệm của mình, đối phương thường lập tức phủ nhận hoặc tìm cách giải thích theo hướng khác.

Để giải quyết điều đó, chúng ta có thể tìm kiếm giải pháp trong cụm từ “sự đồng thuận tương ứng”. Tức là, dù không đồng ý với một đề nghị, chúng ta vẫn có thể thể hiện sự quan tâm và sẵn lòng thấu hiểu đối phương.

Trong quan hệ vợ chồng, đôi khi câu trả lời vẫn phải là “không”. Một mối quan hệ lành mạnh cần có ranh giới và chấp nhận những khác biệt.

Nếu chưa thể nói chuyện ngay, hai người có thể hẹn thời điểm khác. Nếu không đồng tình, chúng ta có thể tìm hiểu lý do và lắng nghe, thậm chí, nhận ra phần nào bản thân mình cần thay đổi.

Trước khi phản ứng phòng thủ, chuyên gia khuyên chúng ta nên tự hỏi: Có điều gì tôi vẫn có thể đồng thuận với vợ/chồng không?

Trong Khoa học về lòng tin, Gottman cũng đã chia sẻ những khám phá khoa học của mình về sự tin tưởng. Trong đó có vai trò của cảm xúc. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu và đáp ứng cảm xúc của đối phương. Khi cả hai người đều cảm thấy được lắng nghe và thấu hiểu, sự tin tưởng sẽ được xây dựng và củng cố.

Thay “nhưng” bằng “và”

“Anh/em xin lỗi, nhưng…”, “Anh/em hiểu, nhưng…” hay “Anh/em yêu em/anh, nhưng…” là những cách nói dễ khiến người nghe cảm thấy phần đứng trước từ “nhưng” không còn nhiều ý nghĩa.

Điều này đặc biệt rõ trong lời xin lỗi. Chẳng hạn: “Anh/em xin lỗi vì đã làm tổn thương em/anh, nhưng anh/em phải hiểu những gì em/anh đã trải qua”.

Dù lời giải thích có thể chính đáng, cách diễn đạt ấy vẫn dễ biến lời xin lỗi thành sự biện minh.

Chuyên gia khuyên hãy tập thay “nhưng” bằng “và”. Chẳng hạn như hãy nói: “Anh xin lỗi vì đã làm tổn thương em. Và nếu điều đó có ích, anh có thể giải thích những gì mình đã trải qua”.

Thay đổi nhỏ này cho phép hai điều cùng tồn tại đó là có thể xin lỗi và vẫn có lời giải thích. Đối phương có thể tức giận nhưng bản thân người nói cũng không nhất thiết phải đồng tình. Thay vì mắc kẹt trong cuộc tranh luận ai đúng, ai sai, chúng ta có thể tập trung tìm cách giải quyết vấn đề.

Đây cũng là lời khuyên hữu ích cho các mối quan hệ. Khi cả hai cho rằng chỉ có một người đúng hoặc một người phải nhượng bộ, từ “và” mở ra khả năng chấp nhận nhiều góc nhìn cùng lúc.

Quản lý xung đột cũng là một yếu tố quan trọng được Gottman cung cấp như một chiến lược hiệu quả để quản lý xung đột một cách lành mạnh, giúp các cặp đôi giải quyết mâu thuẫn và duy trì sự tin tưởng.

Thay “anh/em” bằng “tôi”

Trong các buổi tham vấn, các chuyên gia tâm lý thường nghe những câu như “Em/anh lúc nào cũng…”, “Em/anh cần phải…” hay “Em/anh khiến tôi…”.

Khi bắt đầu bằng những lời trách móc như vậy, chúng ta dễ mặc định rằng vấn đề nằm ở đối phương và người ấy phải thay đổi thì mọi chuyện mới tốt lên.

Mỗi khi muốn trách móc đối phương, bạn nên cố gắng tự hỏi: Mình chịu trách nhiệm về điều gì? Mình đã làm những gì khi gây nên cuộc tranh cãi? Có điều gì mình cần thẳng thắn thừa nhận ngay không?

Điều này không đồng nghĩa với việc nhận lỗi thay cho người khác. Nó có nghĩa là không trốn tránh trách nhiệm của bản thân. Khi chủ động nhìn nhận phần mình, bạn không còn phải chờ đối phương nói đúng điều mình muốn nghe hay đưa ra lời xin lỗi hoàn hảo thì mới sẵn sàng hàn gắn mối quan hệ.

“Không”, “nhưng” và “em/anh” không phải những từ xấu. Vấn đề là cách sử dụng chúng có thể khiến cuộc trò chuyện không còn chỗ cho sự thấu hiểu và thay đổi.

Hãy tự suy ngẫm khi tranh cãi. Một phần chúng ta có thể tức giận, nhưng phần khác nhận ra chính bản thân ta cũng góp phần tạo nên vấn đề. Trưởng thành trong tình yêu là nhận diện những cảm xúc ấy và lựa chọn cách phản ứng phù hợp.