Bạn có thể chuyển sang phiên bản mobile rút gọn của Tri thức trực tuyến nếu mạng chậm. Đóng

'21 bài học cho thế kỷ 21' - thế giới trong thời đại bất định

“21 bài học cho thế kỷ 21” của Yuval Noah Harari phân tích chuyển động lớn của thế kỷ 21, từ trí tuệ nhân tạo, dữ liệu đến biến động chính trị - xã hội tác động đến con người.

Trung Nguyen Legend anh 1

Để chuẩn bị cho 30 triệu thanh niên Việt nền tảng tri thức đúng đắn và toàn diện, tạo nên sức mạnh tri thức, từ đó chuyển hóa thành sức mạnh vật chất, thể chất để khởi chí - lập thân - khởi nghiệp giúp quốc gia giàu mạnh và trường tồn. Chuyên mục "Hành trình từ trái tim" của Trung Nguyên Legend sẽ tiếp tục khởi đăng các loạt bài viết giới thiệu các cuốn sách quý trong Tủ sách nền tảng đổi đời - Tủ sách hợp nhất tinh hoa của nhân loại do Chủ tịch Tập đoàn Trung Nguyên Legend Đặng Lê Nguyên Vũ tâm huyết, cẩn trọng tuyển chọn từ hàng nghìn tấm gương danh vĩ nhân thành công nhất của nhân loại.

Sức mạnh của một quốc gia không phải phụ thuộc vào diện tích lớn nhỏ, không phải phụ thuộc vào dân số ít nhiều, không phải phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên nhiều hay ít... mà sự hùng mạnh của một quốc gia phụ thuộc vào 3 thành tố căn bản: Độ lớn của khát vọng - chí hướng quốc gia, trí huệ - sự minh triết của quốc gia, sự đoàn kết toàn diện của quốc gia.

"Hành trình từ trái tim - Hành trình lập chí vĩ đại - Khởi nghiệp kiến quốc cho 30 triệu thanh niên Việt" do Tập đoàn Trung Nguyên Legend khởi xướng hơn 12 năm qua, đến nay đã có sự đồng hành của Bộ Quốc phòng - Quân chủng Hải quân, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch… cùng nhiều cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, các nhân vật ảnh hưởng trong nhiều lĩnh vực trong nước và quốc tế cùng các cơ quan, đơn vị truyền thông.

"Hành trình từ trái tim" nhằm kiến tạo khát vọng lớn, chí hướng vĩ đại cho thế hệ thanh niên Việt Nam, nhằm cung cấp nền tảng tri thức đúng đắn và hiểu biết toàn diện cho 30 triệu thanh niên Việt thông qua việc trao tặng hàng chục triệu cuốn sách quý của Tủ sách nền tảng đổi đời - Tủ sách hợp nhất tinh hoa của nhân loại do Chủ tịch Tập đoàn Trung Nguyên Legend Đặng Lê Nguyên Vũ, tâm huyết, cẩn trọng tuyển chọn từ hàng nghìn tấm gương danh vĩ nhân thành công nhất của nhân loại.

Tủ sách thấm đẫm tư duy biện chứng, tuần hoàn liên thông từ lập thuyết đến thực hành, hợp nhất tinh hoa của toàn nhân loại: Huyền học, Triết học, Khoa học, Chính trị học, Kinh tài học, Tâm lý học, Xã hội học, Đạo đức học, Nghệ thuật - Mỹ học, Âm thanh - Ngôn ngữ học, Y học và Võ học. Để từ đó, các thế hệ thanh niên Việt cùng nhau nỗ lực học tập không ngừng nghỉ, cùng nhau nỗ lực luyện rèn, chuyển hóa từ sức mạnh tri thức, sức mạnh tinh thần thành sức mạnh thể chất, sức mạnh vật chất để tạo nên một dân tộc vĩ đại và trường tồn.

Vậy nên chúng ta rất cần tình thương của nhau, động viên nhau, là chỗ dựa đáng tin cậy cho nhau, cùng nhau vượt qua mọi sự khác biệt, mọi sự bất đồng, hận thù trong quá khứ - nếu có, vượt qua những điều riêng tư, lẽ bình thường để cùng nhau nung rèn chí lớn, cùng nhau truy cầu và chia sẻ ánh sáng tri thức cho nhau và cho toàn nhân loại, vượt qua mọi xung đột, mọi nguy cơ và thảm họa - dù là thiên tai hay nhân tạo để cùng kiến tạo một nền văn minh tiến bộ mới, bền vững hơn, thịnh vượng hơn, nhân văn hơn, hạnh phúc hơn cho mình và cho toàn thế giới.

Sau thành công của SapiensHomo Deus, nhà sử học Yuval Noah Harari trở lại với 21 lessons for the 21st century (21 bài học cho thế kỷ 21) - cuốn sách đi thẳng vào những vấn đề cấp thiết của xã hội hiện đại. Nếu Sapiens nhìn lại lịch sử loài người và Homo Deus bàn về tương lai, thì tác phẩm này hướng đến “ngay tại đây” và “ngay lúc này”, nơi công nghệ, dữ liệu và truyền thông đang tái định hình đời sống con người.

Qua 21 chương được chia thành 5 phần, cuốn sách đề cập hàng loạt vấn đề nổi bật của thế kỷ 21 như trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, chủ nghĩa dân tộc, khủng bố, tôn giáo, tin giả hay khủng hoảng bản sắc. Harari không đưa ra những dự báo tuyệt đối về tương lai, mà chủ yếu lý giải các xu hướng đang diễn ra, đồng thời đặt ra nhiều câu hỏi về vai trò và vị trí của con người trong một thế giới biến động không ngừng.

Trung Nguyen Legend anh 2

Công nghệ và dữ liệu - quyền lực mới của thế kỷ 21

Harari cho rằng nhân loại đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi sâu sắc, khi công nghệ thông tin kết hợp với công nghệ sinh học để tạo ra những thay đổi có ảnh hưởng sâu rộng đến cấu trúc xã hội. Đây được xem là “cuộc cách mạng kép” không chỉ tác động đến kinh tế và chính trị mà còn tác động trực tiếp đến cách con người sống, làm việc và ra quyết định.

Một trong những cảnh báo đáng chú ý là nguy cơ hình thành “tầng lớp vô dụng” - những người không còn phù hợp với thị trường lao động. Khi trí tuệ nhân tạo và tự động hóa phát triển, không chỉ lao động phổ thông mà cả nhiều công việc chuyên môn cũng có thể bị thay thế khi máy móc đảm nhiệm tốt hơn các nhiệm vụ xử lý và phân tích dữ liệu.

Bên cạnh đó, tác giả nhận định dữ liệu đang trở thành nguồn tài nguyên quan trọng trong thế kỷ 21, với vai trò ngày càng lớn trong việc vận hành các hệ thống kinh tế và xã hội. Việc thu thập và xử lý dữ liệu ở quy mô lớn cho phép các nền tảng công nghệ không chỉ dự đoán hành vi mà còn có thể tác động đến lựa chọn của con người. Từ đó, ông đặt ra câu hỏi về “ý chí tự do” khi các quyết định cá nhân ngày càng chịu ảnh hưởng từ thuật toán.

Trung Nguyen Legend anh 3

Cuốn sách cũng dành nhiều chương để phân tích các vấn đề chính trị và xã hội toàn cầu, trong đó chỉ ra một nghịch lý của thế giới hiện đại: Con người ngày càng kết nối chặt chẽ về công nghệ và kinh tế, nhưng lại bị chia rẽ sâu sắc hơn về chính trị, dân tộc và tôn giáo. Tác giả cũng cho rằng những thách thức lớn như biến đổi khí hậu, chiến tranh hạt nhân hay tác động của trí tuệ nhân tạo đều mang tính toàn cầu, trong khi nhiều quốc gia có xu hướng khép kín và ưu tiên lợi ích dân tộc hơn là hợp tác quốc tế.

Theo Harari, khi xã hội biến đổi quá nhanh, nhiều người có xu hướng tìm kiếm cảm giác an toàn thông qua quốc gia, tôn giáo hoặc cộng đồng của mình. Điều đó khiến các cộng đồng ngày càng phân hóa và khó đạt được sự đồng thuận chung.

Ông cũng dành sự chú ý cho vấn đề như khủng bố và nhập cư. Theo ông, khủng bố không nằm ở sức mạnh hủy diệt vật chất mà ở khả năng tạo ra nỗi sợ hãi trong xã hội. Chính tâm lý bất an này có thể khiến các quốc gia và cộng đồng phản ứng cực đoan hơn, từ đó làm gia tăng căng thẳng và chia rẽ. Bên cạnh đó, làn sóng di cư toàn cầu tiếp tục đặt ra những câu hỏi lớn về bản sắc văn hóa, quyền công dân và khả năng hòa nhập giữa các cộng đồng khác nhau trong xã hội hiện đại.

Trung Nguyen Legend anh 4

Con người trong thời đại nhiễu loạn thông tin

Ở phần sau của cuốn sách, Harari chuyển trọng tâm sang con người trong thời đại số. Theo ông, một trong những thách thức lớn nhất của thế kỷ 21 là khả năng giữ được tư duy độc lập trong môi trường thông tin ngày càng phức tạp.

Harari cho rằng con người rất dễ rơi vào “ảo tưởng hiểu biết”. Nhiều người tin rằng mình hiểu thế giới, nhưng thực tế phần lớn kiến thức họ sử dụng được hình thành từ niềm tin tập thể hoặc thông tin tiếp nhận gián tiếp. Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh, tin giả, cảm xúc và định kiến có thể lan truyền nhanh hơn sự kiểm chứng thông tin, khiến nhận thức của con người dễ bị chi phối bởi môi trường truyền thông và các hệ thống thuật toán.

Theo Harari, khi thế giới thay đổi nhanh, giáo dục cũng cần điều chỉnh vai trò. Ông cho rằng mô hình giáo dục truyền thống, vốn đặt nặng việc ghi nhớ kiến thức, đang dần bộc lộ hạn chế trong bối cảnh thông tin biến động liên tục. Thay vào đó, năng lực quan trọng hơn trong thế kỷ 21 là tư duy phản biện, giao tiếp, hợp tác, sáng tạo để thích nghi trước trong môi trường nhiều biến động.

Trung Nguyen Legend anh 5

Khép lại cuốn sách, Harari quay trở lại với vấn đề mang tính cá nhân: Khả năng tự thấu hiểu bản thân. Trong kỷ nguyên mà các thuật toán ngày càng có khả năng phân tích hành vi con người, việc hiểu rõ chính mình trở nên đặc biệt quan trọng. Nếu không nhận diện được cảm xúc, mong muốn và những thiên kiến nội tại, con người rất dễ bị chi phối bởi các hệ thống dữ liệu và môi trường thông tin xung quanh. Harari cũng nhắc đến thiền Vipassana như một phương pháp giúp quan sát tâm trí và giữ sự tỉnh táo giữa thời đại đầy nhiễu động.

Với lối viết trực diện, giàu tính phân tích và nhiều lập luận gợi mở, 21 bài học cho thế kỷ 21 không đưa ra những dự báo chắc chắn về tương lai, mà liên tục đặt ra câu hỏi về công nghệ, quyền lực, dữ liệu, chính trị và vai trò của con người trong thế giới hiện đại. Dù đã xuất bản nhiều năm, các vấn đề Harari đề cập trong cuốn sách vẫn mang tính thời sự, đặc biệt trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và mạng xã hội tiếp tục ảnh hưởng mạnh mẽ đến nhận thức và hành vi của con người.

Cuốn sách được Nhà sáng lập - Chủ tịch Tập đoàn Trung Nguyên Legend Đặng Lê Nguyên Vũ tuyển chọn vào Tủ sách Nền tảng Đổi đời - Tủ sách bao gồm 12 lĩnh vực căn cốt nhất của đời sống, nhằm khuyến khích việc học hỏi, tiếp thu và ứng dụng tinh hoa tri thức nhân loại, giúp con người rút ngắn con đường đi đến thành công và hạnh phúc đích thực.

Tủ sách "Nền tảng đổi đời" hợp nhất tinh hoa tri thức toàn nhân loại bao gồm hơn 100 đầu sách quý được Nhà sáng lập - Chủ tịch Tập đoàn Trung Nguyên Legend Đặng Lê Nguyên Vũ tâm huyết tuyển chọn từ hàng triệu cuốn sách, từ hàng nghìn tấm gương vĩ nhân thành công nhất của nhân loại.

Tủ sách "Nền tảng đổi đời" cung cấp kiến thức, giúp học hỏi về 12 lĩnh vực căn cốt nhất của đời sống bao gồm Huyền học, Triết học, Khoa học, Chính trị học, Kinh tài học, Tâm lý học, Xã hội học, Đạo đức học, Nghệ thuật - Mỹ học, Âm thanh - Ngôn ngữ học, Y học và Võ học nhằm khuyến khích việc học hỏi, tiếp thu và ứng dụng tinh hoa tri thức nhân loại.

Từ đó, chuyển hóa sức mạnh tri thức thành sức mạnh vật chất, sức mạnh thể chất và sức mạnh tinh thần giúp mỗi cá nhân và quốc gia rút ngắn con đường đi đến thành công và hạnh phúc đích thực.

Một dân tộc vĩ đại là dân tộc biết thượng tôn và tôn thờ tri thức, khao khát truy cầu và sẻ chia chân lý.

Tri thức là ánh sáng, là sức mạnh của dân tộc.

Đón đọc kỳ sau: ‘Hiểu hết về tiền’: Giải mã cách con người vận hành với tiền bạc.

Minh Dương

Bạn có thể quan tâm