Nguyễn Quang Bật và Đàm Văn Lễ bị tội oan. Hình được tạo bởi AI.

Vào khoảng tháng 4, tháng 5 năm Giáp Tý (1504), khi vua Lê Hiến Tông từ Lam Sơn về kinh thì bị ốm. Vua đã có di mệnh cho Hoàng Thái tử nối ngôi, ấy là Lê Thuần, đã được lập làm Hoàng Thái tử vào tháng 3 năm Kỷ Mùi (1499).

Lúc này, mẹ nuôi của Lê Tuấn (sau là vua Lê Uy Mục) là Kính phi lại muốn lập Tuấn làm vua, nhưng e các vị đại thần không nghe theo, nên đem vàng đút lót, trong đó có Đàm Văn Lễ và Nguyễn Quang Bật. Tuy nhiên hai vị này không nhận. Đến khi vua Lê Hiến Tông sắp băng, thì Lễ bộ Thượng thư Đàm Văn Lễ và Ngự sử đài đô ngự sử Nguyễn Quang Bật nhận di chiếu phụ tá Hoàng Thái tử nối ngôi.

Ấy nhưng, trong cảnh tranh tối tranh sáng, các thân vương tranh nhau đòi làm vua. Thượng thư Đàm Văn Lễ lo có biến bèn vào tẩm điện lấy ấn báu truyền quốc đem về nhà, rồi sau đó cùng các vị đại thần trong triều lập Lê Thuần lên ngôi hoàng đế, tức là vua Lê Túc Tông.

Sau này khi vua Túc Tông mất, Lê Tuấn lên ngôi, nhớ lại việc xưa, lòng vẫn còn căm giận hai người kia lắm, muốn trừ khử cho hả. Theo Đại Việt sử ký toàn thư, Lê Uy Mục “dùng mưu của Khương Chủng, Nguyễn Nhữ Vi biếm hai người làm Thừa tuyên sứ Quảng Nam”. Dẫu chẳng phạm tội gì, nhưng hai vị quan này vẫn bị biếm chức, đưa ra làm quan nơi miệt phương Nam xa xôi, cũng chẳng khác gì đi an trí vậy.

Nhưng vua nào đã buông tha. Việc biếm chức đi trấn nhậm nơi xa chỉ là cái cớ. Bởi sau đó khi hai người đi đến huyện Chân Phúc (nay thuộc đất Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An), vua cho người đuổi theo bắt họ phải tự tử. Ý Lê Uy Mục rõ là muốn giết người nhưng không để thiên hạ biết sự thất đức của mình. Vậy là hai vị quan họ Nguyễn, họ Đàm đành phải gieo mình xuống nước mà tự tận.

Bắc Ninh địa dư chí cho hay, bởi bị tội oan, tự thương mình vô tội, nên trước khi chết, ông Bật đã ném hòn đá xuống biển mà thề rằng: “Con cháu họ ta kẻ nào còn ra ứng thí triều này thì sẽ có ngày như hòn đá kia”. Sau này, con cháu ông để tránh lời thề độc ấy, bèn đổi thành họ Đỗ, dời đến xã Đại Mão, Siêu Loại mà sống.

Lại cũng sách này cho biết, trước lúc trẫm mình, ông ngâm một bài thơ tuyệt mệnh, rằng:

Trời, trời xanh, Nước, nước xanh,

Ai đem người ngọc đến Nam Ninh,

Nào chàng Liễu Nghị đi đâu tá?

Sao chẳng đưa thư tới Động Đình?

Việc hai vị quan trung phải chết, đình thần đều rõ rằng họ không đáng phải lụy thân nên can vua. Nhưng Lê Uy Mục đã muốn đuổi cùng giết tận, nên liền vu cho Nguyễn Nhữ Vi đã bày ra việc ấy, rồi sai giết luôn tên nội thần đã giúp mình lên ngôi. Đến như Nguyễn Nhữ Vi có công một tay lập nên vua mà còn bị hại, thì hai vị tôi trung họ Đàm, họ Nguyễn bị hại chết, cũng là lẽ thường với hôn quân.