Vụ tai nạn 7 người tử vong: Vì sao xe khách giường nằm chỉ có một cửa?

Theo chuyên gia, đây là yêu cầu kỹ thuật để bảo đảm an toàn khi vận hành tốc độ cao, còn kỹ năng thoát hiểm của hành khách mới là yếu tố quyết định khi xảy ra sự cố.

Cửa thoát hiểm ở đâu?

Khoảng 2h30 ngày 21/7, xe khách giường nằm biển số 50E-447.02 chạy trên quốc lộ 1 theo hướng Đồng Nai - TP.HCM. Khi đến đoạn qua xã Hưng Thịnh, TP Đồng Nai, xe bất ngờ va chạm với hộ lan bên phải đường.

Sau va chạm, phần hộ lan đâm vào gầm xe khiến động cơ ngừng hoạt động, lửa bùng phát nhanh từ khu vực đầu xe. Vụ tai nạn khiến 7 người tử vong (trong đó có 3 trẻ em) và 6 người bị thương.

Sau vụ cháy xe khách, nhiều người băn khoăn vì sao xe khách giường nằm chỉ có một cửa lên xuống, trong khi xe buýt có hai hoặc ba cửa?

Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Trần Quốc Hoan - Giám đốc Chi nhánh Đăng kiểm 29-03V, Hà Nội - cho biết, cách thiết kế một cửa của xe khách giường nằm nói riêng và các loại xe khách nói chung, không phải là sự cắt giảm trang bị mà xuất phát từ các yêu cầu kỹ thuật của dòng xe vận tải hành khách đường dài.

Xe khách giường nằm đường dài đều chỉ có một cửa lên xuống ở khu vực buồng lái. Ảnh: Lộc Liên/Tiền Phong.

Theo ông Hoan, xe buýt nội đô hoạt động ở tốc độ thấp, liên tục dừng đón trả khách nên cần nhiều cửa để rút ngắn thời gian lên xuống, hạn chế ùn tắc. Trong khi đó, xe khách giường nằm được thiết kế để vận hành trên các tuyến đường dài và cao tốc với tốc độ cao. Vì vậy, kết cấu thân xe phải bảo đảm tính đối xứng nhằm phân bổ tải trọng đồng đều và duy trì sự ổn định khi vận hành.

Nếu bố trí thêm một cửa lớn ở phía đối diện, khoảng không dành cho bậc lên xuống sẽ làm thay đổi kết cấu chịu lực và phân bổ tải trọng của thân xe.

Việc bổ sung thêm cửa cũng làm mất từ hai đến ba vị trí giường nằm, ảnh hưởng đến thiết kế tiêu chuẩn của phương tiện. Chính vì vậy, hầu hết xe khách giường nằm trên thế giới đều chỉ bố trí một cửa lên xuống ở phía trước, bên phụ lái.

Ông Trần Quốc Hoan cũng nhấn mạnh, việc chỉ có 1 cửa lên xuống không đồng nghĩa xe chỉ có một lối thoát nạn. Trên xe khách giường nằm, các ô kính lớn dọc thân xe đều được thiết kế là cửa thoát hiểm khẩn cấp.

Tại các vị trí này đều có ký hiệu nhận biết và trang bị búa thoát hiểm chuyên dụng để hành khách sử dụng khi cửa chính không thể mở.

Tuy nhiên, nhiều người vẫn hiểu nhầm rằng chỉ cần đập một lần là kính sẽ vỡ hoàn toàn. Thực tế, xe khách sử dụng kính an toàn hai lớp có khả năng chịu lực cao nhằm hạn chế vỡ vụn khi va chạm.

Theo Giám đốc Chi nhánh Đăng kiểm 29-03V, sau cú đập đầu tiên bằng búa chuyên dụng, kính thường chỉ xuất hiện các vết rạn. Hành khách cần tiếp tục đập nhiều lần để mở rộng vết nứt và tạo khoảng trống đủ lớn để chui ra ngoài. Trong tình huống khẩn cấp, nhiều người cần phối hợp cùng đập thay vì dồn về cửa chính hoặc chen lấn trong hoảng loạn.

Trong tình huống khẩn cấp, nhiều người cần phối hợp cùng đập kính thoát hiểm trên xe thay vì dồn về cửa chính hoặc chen lấn trong hoảng loạn. Ảnh: Flick.

Ba nhóm cần được trang bị kỹ năng thoát nạn

Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Trần Hữu Minh - Phó vụ trưởng Vụ Vận tải và An toàn giao thông, Bộ Xây dựng - cho hay, nguyên tắc quan trọng nhất vẫn là phòng ngừa để không xảy ra cháy nổ khi đi xe.

Điều này đòi hỏi doanh nghiệp vận tải phải quản lý chặt sức khỏe lái xe, bảo đảm tài xế được nghỉ ngơi đầy đủ, đủ khả năng xử lý tình huống khi chạy ban đêm, đồng thời thực hiện bảo dưỡng phương tiện định kỳ nhằm giảm nguy cơ xảy ra sự cố.

Bên cạnh phòng ngừa, ông Minh cho rằng cả doanh nghiệp vận tải, lái xe và hành khách đều cần được trang bị kỹ năng ứng phó khi xảy ra cháy nổ.

Đối với doanh nghiệp vận tải, cần bảo dưỡng đầy đủ hệ thống điện, nhiên liệu và động cơ; tuyệt đối không tự ý đấu nối, lắp thêm thiết bị điện ngoài thiết kế. Xe phải được trang bị bình chữa cháy, búa thoát hiểm còn sử dụng tốt, đặt tại vị trí dễ nhìn, dễ lấy.

Đồng thời, không vận chuyển hàng hóa dễ cháy nổ trong khoang hành khách hoặc khoang hành lý và thường xuyên tổ chức tập huấn xử lý tình huống cho lái xe, phụ xe.

Đối với lái xe và phụ xe, khi phát hiện khói, mùi khét hoặc lửa, cần nhanh chóng đưa xe vào vị trí an toàn, tránh khu vực dễ cháy lan, tắt động cơ, mở toàn bộ cửa có thể mở, hướng dẫn hành khách thoát nạn, sử dụng bình chữa cháy nếu đám cháy mới phát sinh và đồng thời gọi lực lượng cứu hỏa.

Trong khi đó, hành khách cần chủ động quan sát vị trí búa thoát hiểm, bình chữa cháy và các cửa thoát hiểm ngay khi lên xe. Nếu xảy ra cháy, cần dùng khăn hoặc quần áo làm ướt che mũi, miệng, cúi thấp người để hạn chế hít khói độc.

Trường hợp cửa chính bị kẹt hoặc khu vực đầu xe có lửa, hành khách phải nhanh chóng sử dụng búa chuyên dụng đập vào các vị trí kính được đánh dấu thoát hiểm, không mang theo hành lý cồng kềnh và sau khi ra khỏi xe phải di chuyển cách xa hiện trường để tránh nguy cơ cháy nổ tiếp theo.

Cần phổ biến hướng dẫn thoát hiểm trước mỗi chuyến xe

Theo ông Trần Hữu Minh, một trong những khoảng trống hiện nay là hầu như hành khách đi xe khách đường dài không được hướng dẫn kỹ năng thoát hiểm trước khi khởi hành.

Đặc biệt, trong ngành hàng không, hành khách luôn được phổ biến quy trình an toàn trước mỗi chuyến bay, nhưng điều này lại chưa trở thành thông lệ trên các tuyến xe khách đường dài.

Vì vậy, cần nghiên cứu quy định bắt buộc nhân viên nhà xe hướng dẫn hành khách về vị trí cửa thoát hiểm, búa phá kính và các kỹ năng xử lý khi xảy ra sự cố trước mỗi chuyến đi.

Cần nghiên cứu quy định bắt buộc nhân viên nhà xe hướng dẫn hành khách về vị trí cửa thoát hiểm, búa phá kính và các kỹ năng xử lý khi xảy ra sự cố trước mỗi chuyến đi.

Đồng quan điểm với ông Trần Hữu Minh, một số chuyên gia đăng kiểm nhấn mạnh thực tế nhiều hành khách vẫn giữ tâm lý chủ quan, ít quan sát vị trí búa thoát hiểm hoặc tìm hiểu cách sử dụng khi lên xe.

Ngay cả một số lái xe cũng chủ yếu tập trung vào kỹ năng điều khiển phương tiện mà chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về kỹ thuật và xử lý các tình huống khẩn cấp.

Các chuyên gia cho rằng, bên cạnh việc rà soát quy chuẩn an toàn đối với xe khách giường nằm, cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm tra tình trạng của hệ thống kính và búa thoát hiểm trên xe.

Đồng thời, doanh nghiệp vận tải nên xây dựng quy trình hướng dẫn an toàn ngắn gọn trước mỗi chuyến đi, giúp hành khách biết vị trí búa thoát hiểm, cách phá kính an toàn và phối hợp thoát nạn khi xảy ra sự cố.