Ở phương Đông, nơi những ý niệm và thực hành yoga bắt nguồn, nơi truyền thống lưu truyền bốn ngàn năm đã tạo ra những điều kiện tinh thần cần thiết, thì tôi tin chắc, yoga là phương pháp hoàn hảo và thích hợp để hợp nhất thân và tâm thành một thể thống nhất, tạo nên một chỉnh thể không thể nghi ngờ được.

Yoga tạo ra một trạng thái tinh thần đặc biệt, cho phép vượt qua giới hạn của ý thức lý trí, mở ra trực giác tâm linh - hay còn gọi là “siêu ý thức”. Tâm thức của người Ấn Độ không gặp khó khăn trong việc vận dụng một cách thông tuệ khái niệm như prāna (sinh khí).

Trái lại, phương Tây, với thói quen tệ hại là vừa muốn tin, vừa có khuynh hướng phê phán khoa học và triết học quá phát triển, đã tự đặt mình vào thế “tiến thoái lưỡng nan”. Hoặc là tin mà không cần suy nghĩ (chấp nhận mọi thứ mà không hề phân tích) các khái niệm như prāna, atman, chakra, samādhi, v.v...; hoặc là bác bỏ tất cả do bị thúc đẩy bởi khả năng phê phán khoa học, coi chúng như những thứ “thuần túy thần bí”.

Chính sự chia rẽ trong tâm thức phương Tây đã khiến cho mục đích của yoga khó có thể thực hiện đúng đắn ngay từ đầu. Nó trở thành hoặc là vấn đề tôn giáo quá nghiêm ngặt, hoặc là một dạng tập luyện như Pelmanism, kiểm soát hơi thở, vận động theo nhạc điệu, v.v... - và hoàn toàn không tìm thấy một dấu vết nào của tính thống nhất và toàn vẹn với tự nhiên, vốn là đặc trưng của yoga.

Yoga sinh ra và gắn liền với con người Ấn Độ. Ảnh: IStock.

Người Ấn Độ có sự cân bằng (về cả thể xác và tinh thần), trong khi người châu Âu thì luôn nghiêng về một phía. Nhờ khả năng “quên” (có chọn lọc) này, ít nhất là trong hiện tại, đã tạm thời giúp phương Tây phát triển và chinh phục thế giới. Người Ấn Độ thì không như vậy.

Họ có sự hiểu biết sâu sắc về bản thân mà còn cảm nhận được sự hòa hợp không tách rời giữa mình với thiên nhiên và vũ trụ. Người châu Âu trái lại có một nền khoa học về tự nhiên nhưng lại biết cực kỳ ít về bản chất con người và cái tự nhiên bên trong họ.

Đối với người Ấn Độ, việc biết đến một phương pháp giúp họ điều khiển sức mạnh tối thượng của tự nhiên bên trong và bên ngoài là một phước lành. Bản chất tâm lý người châu Âu đã bị bóp méo do lịch sử. Nếu họ lại cố gắng đàn áp nó bằng các bài tập yoga (kỹ thuật, không có triết lý) để biến mình thành một cỗ máy, thì đó sẽ là mối nguy hiểm lớn (thuốc độc) thay vì sự chữa lành.

Người ta nói yogi (người tập yoga) có thể dời cả núi non, dù thật khó mà đưa ra bằng chứng xác thực cho điều đó. Sức mạnh của yogi chỉ hoạt động trong giới hạn phù hợp với môi trường xung quanh người đó (ý nói chỉ có ý nghĩa trong bối cảnh văn hóa, tinh thần Ấn Độ).

Ngược lại, người phương Tây lại có thể nổ tung núi, và Chiến tranh Thế giới đã cho chúng ta nếm trải cay đắng về những gì họ có thể làm khi trí tuệ bị tách rời khỏi nhân tính thì nguy hiểm và có khả năng hủy diệt khủng khiếp như thế nào.

Là một người châu Âu, tôi không thể mong muốn châu Âu có thêm “sự kiểm soát” hay thêm quyền lực đối với tự nhiên bên trong (kiểm soát nội tâm) và xung quanh chúng ta. Thực ra, tôi phải xấu hổ mà thú nhận, rằng tôi có được những trực kiến tốt nhất của mình (và trong số đó có một số khá ổn) chính nhờ vào việc tôi luôn làm ngược lại với những gì các quy tắc yoga quy định.

Qua quá trình phát triển lịch sử, người châu Âu đã xa rời cội rễ đến mức tâm trí của họ đã bị chia tách thành đức tin và tri thức, giống như thái quá tâm lý đều tất yếu vỡ ra thành hai cực đối nghịch của chính nó. Người phương Tây cần trở về, không phải với tự nhiên theo kiểu của Rousseau, mà là với bản tính tự nhiên của chính mình.

Nhiệm vụ của họ là tìm lại con người tự nhiên đã mất. Thế nhưng thay vì vậy, họ lại thích những hệ thống và phương pháp cho phép họ đè nén con người tự nhiên, vốn luôn chống lại những gì họ làm. Một người phương Tây chắc chắn sẽ sử dụng yoga sai cách vì cấu trúc tâm lý của họ hoàn toàn khác biệt với người phương Đông.

Tôi luôn nói với bất cứ ai có thể, rằng “Hãy nghiên cứu yoga, bạn sẽ học được vô vàn điều từ đó, nhưng đừng cố áp dụng, bởi chúng ta là người châu Âu, không có cấu trúc tâm lý phù hợp để thực hành đúng những phương pháp này, chỉ đơn giản là thế”.

Một vị đạo sư Ấn Độ có thể giải thích mọi thứ, và bạn cũng có thể bắt chước mọi thứ. Nhưng bạn có biết ai có thể thực hành yoga không? Hay nói cách khác, bạn có biết bạn là ai và bản chất tâm lý của bạn được cấu tạo như thế nào không?