Ngày 16/1, một sự kiện tại Việt Nam đã thu hút sự chú ý của hàng loạt cơ quan báo chí quốc tế. Điều này thường chỉ xảy ra với các sự kiện chính trị, ngoại giao quan trọng của đất nước. Song, lần này, đó là một sự kiện công nghệ - lễ khởi công nhà máy sản xuất chip bán dẫn đầu tiên của Việt Nam.
Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) tổ chức lễ khởi công dự án nhà máy chế tạo chip bán dẫn tại Khu công nghệ cao Hoà Lạc trên diện tích 27 ha. Đây cũng là dự án công nghệ chiến lược nhằm chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.
Đại diện Viettel cho biết dự kiến năm 2027, dự án sẽ hoàn thành đầu tư xây dựng, nhận chuyển giao công nghệ và bắt đầu sản xuất thử nghiệm; giai đoạn 2028-2030 sẽ hoàn thiện, tối ưu quy trình, cải thiện hiệu suất dây chuyền theo các tiêu chuẩn của ngành. Dự án được định hướng trở thành hạ tầng quốc gia phục vụ nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm và sản xuất chip bán dẫn.
Công nghệ chiến lược phức tạp bậc nhất thế giới
“Quy mô của ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu đạt 2.300 tỷ USD và không chỉ thuần túy là một ngành kinh tế, mà đã trở thành vấn đề địa chính trị, an ninh quốc gia, đồng thời là biểu tượng sức mạnh công nghệ của mỗi đất nước. Thực tế cho thấy, bất kỳ quốc gia nào nếu thiếu đi năng lực về công nghiệp chip bán dẫn sẽ bị hạn chế năng lực tự chủ chiến lược, phát triển kinh tế và bảo đảm an ninh”, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đánh giá tại lễ khởi công dự án ngày 16/1.
 |
| Thủ tướng Chính phủ phát biểu tại lễ khởi công nhà máy. |
Trong chuỗi giá trị bán dẫn gồm thiết kế, chế tạo và đóng gói, kiểm thử, chế tạo là công đoạn phức tạp nhất với quy trình có thể bao gồm hơn 1.000 bước công nghệ trong 3 tháng; thông qua quang khắc, ăn mòn, pha tạp, lắng đọng, xử lý nhiệt… để tạo ra những con chip với mật độ hàng trăm triệu đến hàng tỷ bóng bán dẫn trên diện tích chỉ vài cm vuông. Chế tạo là công đoạn chuyển thiết kế chip thành sản phẩm vật lý, quyết định phần lớn giá trị của chuỗi cung ứng.
Do tính chất phức tạp, hầu hết việc chế tạo chip trên toàn cầu hiện dựa vào một vài tên tuổi lớn như TSMC (Đài Loan, Trung Quốc), GlobalFoundries, Intel (Mỹ), Samsung (Hàn Quốc), SMIC (Trung Quốc).
Người đứng đầu Chính phủ đánh giá Việt Nam đã có những kết quả quan trọng sau nhiều năm triển khai ngành công nghiệp chip bán dẫn, bao gồm việc trở thành trung tâm về đóng gói và kiểm thử, nhiều doanh nghiệp có năng lực tự chủ thiết kế chip và hình thành đội ngũ cũng như các cơ sở, hạ tầng về nghiên cứu bán dẫn. Tuy nhiên, “ngành công nghiệp chip bán dẫn của chúng ta vẫn thiếu một mắt xích then chốt, đó là năng lực chế tạo chip”, Thủ tướng Chính phủ đánh giá.
Năng lực chế tạo chip là mắt xích then chốt
“Chính phủ đã quyết định giao nhiệm vụ xây dựng nhà máy sản xuất chip bán dẫn cho Bộ Quốc phòng và đơn vị triển khai là Tập đoàn Viettel”, Thủ tướng Chính phủ phát biểu tại sự kiện.
Theo đại diện Tập đoàn Viettel, việc tham gia ngành bán dẫn từ năm 2019, xây dựng đội ngũ nhân lực và thiết kế thành công các dòng chip cho 5G, chip chuyên dụng an ninh quốc phòng đã giúp tích lũy tri thức, kinh nghiệm, khả năng tổ chức triển khai toàn trình hệ sinh thái bán dẫn.
Nhà máy chip là mắt xích cần thiết để khắc phục lỗ hổng “lab-to-fab”, khi các công ty thiết kế quy mô nhỏ, trung bình và những công ty khởi nghiệp khó tìm nơi chế tạo chip với số lượng nhỏ để gỡ lỗi, kiểm nghiệm thiết kế. Trong khi đó, để xây dựng hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam, các công ty thiết kế và tổ chức nghiên cứu cần tiếp cận sản xuất để thử nghiệm liên tục.
 |
| Thủ tướng Chính phủ tại lễ khởi công. |
Nhà máy chế tạo chip bán dẫn hứa hẹn giúp các công ty thiết kế, khởi nghiệp, phòng thí nghiệm, viện nghiên cứu và trường đại học có thể chế tạo mẫu nhanh để thử nghiệm hoàn thiện công nghệ, thúc đẩy tiến hóa trong thiết kế chip.
“Việc có nhà máy chip của Việt Nam do Viettel xây dựng là đặc biệt quan trọng với ngành chip Việt Nam. Không thể đào tạo thiết kế, đóng gói mà không có sản xuất, vì sẽ phải chờ rất lâu mới có thể đặt hàng sản xuất thử nghiệm tại các nhà máy nước ngoài, đồng thời rất tốn kém và làm chậm lại tiến trình. Khi làm chủ, quá trình nghiên cứu sản xuất diễn ra nhanh và rẻ hơn nhiều”, ông Trương Gia Bình, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn FPT, thành viên Hội đồng Tư vấn Quốc gia về Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đánh giá.
TS Nguyễn Đông Giang, chuyên gia nghiên cứu phát triển công nghệ bán dẫn HSIC Lab, Đại học Illinois tại Urbana-Champaign (UIUC), cho biết thêm: “Nhà máy bán dẫn đầu tiên là một điều kiện rất quan trọng, giúp Việt Nam có thể khép kín hệ sinh thái từ khâu thiết kế, chế tạo chip đến đóng gói, kiểm thử. Sự ra đời của nhà máy sẽ giúp chúng ta tự chủ hơn về nguồn cung ứng chip, kích thích hệ sinh thái công nghệ phụ trợ về nguyên vật liệu, thiết bị và các lĩnh vực đào tạo”.
Nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao đầu tiên của Việt Nam do Viettel xây dựng tại Hoà Lạc được kỳ vọng là động lực thúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực thiết kế chip (Fabless), từ đó đạt mục tiêu có 100 doanh nghiệp thiết kế chip trong Chiến lược bán dẫn quốc gia và 50.000 nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn trong Chương trình phát triển nguồn nhân lực công nghiệp bán dẫn đến năm 2030.
