Với các bạn trai, trò chơi điện tử là trung tâm của tình bạn. Năm 2018, 97% bé trai chơi game, hiếm khi một mình. Hơn 1/3 coi việc chia sẻ cách chơi là điều đầu tiên khi gặp bạn mới (so với 7% bé gái). Pew cho thấy 71% dùng kết nối giọng nói để cộng tác, trò chuyện, trêu chọc và hơn 3/4 cảm thấy gắn kết hơn khi chơi cùng nhau trực tuyến.

Với các bạn gái, nhắn tin mới là bước ngoặt. Dù nhắn tin là mặc định của mọi thiếu niên, các bạn gái lại dùng nhiều hơn. Trung bình một thiếu niên gửi 60 tin/ngày, nhưng có trường hợp cô bé 14 tuổi đạt tới 900 cuộc trò chuyện. Nghiên cứu năm 2019 của Amy Orben cũng chỉ ra dấu hiệu nhỏ nhưng có ý nghĩa: Các bạn gái dễ suy giảm mức độ hài lòng cuộc sống do thời gian dùng mạng xã hội.

Tại sao lại như vậy vẫn cần nghiên cứu thêm. Orben cho rằng có thể do các bạn gái dễ lo âu, trầm cảm hơn hoặc vì áp lực phải "xinh đẹp" trong mọi bức ảnh. Tôi từng nghe chuyện một nhóm sinh viên đi bơi, dã ngoại vui vẻ, nhưng trên đường về ba cô gái mất cả tiếng tranh cãi chọn ảnh đăng; một trong số họ còn mắc rối loạn ăn uống. Đây là ví dụ mạng xã hội khuếch đại vấn đề vốn có và cho thấy mối liên hệ 2 chiều với sức khỏe tâm lý.

Nhắn tin mang tới nhiều giá trị cảm xúc cho các cô gái. Ảnh: Elite Daily.

Công bằng mà nói, cần hỏi: Nếu không lên mạng, thanh thiếu niên sẽ làm gì? Chưa có bằng chứng nhắn tin hay trò chuyện trong trò chơi có giá trị như gặp trực tiếp và nhiều người nghi ngờ điều đó. Nghiên cứu của Ariel Shensa cho thấy: Những bạn trẻ có nhiều bạn ngoài đời cũng hiện diện trên mạng xã hội thì ít trầm cảm hơn. Ông nói: Nếu mạng xã hội mở rộng quan hệ thực tế thì thật tuyệt, nhưng tiếp xúc quá nhiều với người lạ lại tiềm ẩn rủi ro.

Nỗi lo của người lớn về thời gian con trẻ lên mạng đáng để xem xét kỹ: Đó có phải tình bạn thật, như giữa con tôi Jake và Christian, hay chỉ là không muốn chơi game một mình? Một cô gái 15 tuổi có thể nhắn tin suốt buổi sáng, nhưng chiều hôm đó liệu gặp bạn ở trung tâm mua sắm hay chỉ lướt điện thoại thụ động? Sự khác biệt này rất quan trọng. Các bác sĩ nhi khoa ngày càng xem mạng xã hội như một phần trong hội chứng phức tạp hơn, chứ không phải vấn đề đơn lẻ.

Ngay cả khi dùng mạng ở mức bình thường, người lớn vẫn khó hiểu cách trẻ giao tiếp. Tôi từng than phiền rằng chúng chẳng chịu "nói chuyện", nhưng với chúng, một tin nhắn đã là trò chuyện. Tôi nhớ lại tuổi thiếu niên của mình, từng tán gẫu hàng giờ qua điện thoại đến mức nhiều gia đình phải lắp thêm đường dây. Cha tôi hẳn sẽ nói: "Hãy cẩn thận với những gì con mong ước".

Cha mẹ và con cái đều cần tỉnh táo. May mắn thay, các nghiên cứu bắt đầu xác định ngưỡng "vừa phải". Przybylski đưa ra giả thuyết Goldilocks: Sử dụng thiết bị ở mức vừa phải không gây hại, thậm chí có lợi trong thế giới kết nối. (Nói chung, mức này là dưới 2 giờ/ngày trong tuần.) Các nghiên cứu khác cũng cho thấy kết quả tương tự.

Tất cả chúng ta nên nhớ điều này: Mạng xã hội là điều mới mẻ, còn tình bạn thì xưa như chính sự sống trên thảo nguyên châu Phi và nó sẽ không sớm biến mất đâu.