Vì sao Obama đến Đông Nam Á?

Việc Tổng thống Obama chọn Đông Nam Á làm điểm đến đầu tiên sau khi tái đắc cử thể hiện tầm quan trọng của khu vực trong việc thúc đẩy chiến lược chuyển trọng tâm sang châu Á của Mỹ.

Sau khi tái đắc cử, Tổng thống Obama không chọn điểm đến là Trung Đông để giải quyết cuộc chiến ngày càng leo thang giữa Israel và Hamas ở Gaza, hay Đông Bắc Á để thúc đẩy quan hệ đồng minh với Nhật Bản, Hàn Quốc và giải quyết những vấn đề còn bất đồng với cường quốc kinh tế thứ 2 là Trung Quốc.

Tổng thống Obama hội đàm với Thủ tướng Thái Lan Yingluck

Thay vào đó, chuyến công du nước ngoài đầu tiên sau khi tái đắc cử của ông Obama là Đông Nam Á nhằm thúc đẩy quan hệ đồng minh ngoài NATO với Thái Lan, mở ra một thời kỳ mới trong quan hệ với Myanmar khi trở thành tổng thống đầu tiên của Mỹ thăm nước này và tham dự Hội nghị thượng đỉnh Đông Á diễn ra ở Campuchia.

Chuyến công du này thể hiện quyết tâm của chính quyền Obama trong việc thúc đẩy chính sách chuyển trọng tâm sang châu Á - Thái Bình Dương trong nhiệm kỳ tới. Không chỉ là một trong những khu vực quan trọng nhất ở châu Á - Thái Bình Dương, Đông Nam Á cũng là “mặt trận” chủ chốt trong cuộc cạnh tranh ảnh hưởng về địa chính trị giữa Mỹ và Trung Quốc ở châu Á. Bên cạnh đó, ASEAN có nhiều thành viên là đồng minh quan trọng của Mỹ như Singapore và Indonesia. Do đó, đây được coi là chuyến công du nhằm thúc đẩy lợi ích chính trị, kinh tế và an ninh ở khu vực cũng như toàn cầu.

Lý giải về động cơ thực hiện chuyến thăm châu Á của Tổng thống Obama, Tom Donilon, Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ cho biết: “Việc Tổng thống Obama quyết định công du châu Á ngay sau khi tái đắc cử khẳng định tầm quan trọng mà ông đánh giá về khu vực này, nơi đóng vai trò trung tâm trong lợi ích an ninh quốc gia cũng như ưu tiên của chúng tôi”. Chuyến thăm là nỗ lực nhằm “tái cân bằng” đối với châu Á - Thái Bình Dương.

Tổng thống Obama hội đàm với Tổng thống Myanmar Thein Sein.

Một số quan điểm cho rằng, Mỹ dường như đánh giá quá cao vai trò cũng như khả năng của Đông Nam Á bởi các nước ở khu vực chỉ là những nền kinh tế nhỏ bé so với sự phát triển mạnh mẽ của các nền kinh tế khác như Trung Quốc và Ấn Độ. Tuy nhiên, với dân số trên 600 triệu người, Đông Nam Á là điểm đến tiềm năng cho các công ty, doanh nghiệp Mỹ.

Báo cáo gần đây của Rajiv Biswas, nhà kinh tế trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương thuộc IHS Global Insight chỉ ra rằng, tổng GDP của các nước ASEAN đạt khoảng 2.300 tỷ USD, cao hơn nhiều so với Ấn Độ (khoảng 1.800 tỷ USD). Báo cáo dự đoán nền kinh tế ASEAN sẽ đạt mức 10.000 tỷ vào năm 2030, vượt trên Nhật Bản.

“ASEAN đã trở thành động lực tăng trưởng thứ 3 trong khu vực châu Á, ngày càng giữ vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng thương mại - đầu tư trong bối cảnh các cường quốc kinh tế trên thế giới đang đối mặt với nhiều khó khăn do nợ công cao và phải thắt chặt tài khóa”, báo cáo của Biswas đánh giá.

Tổng thống Obama tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN - Mỹ lần thứ 4

Indonesia là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất trên thế giới và là một thị trường tiêu dùng quan trọng, trong khi đó một số chuyên gia kinh tế cho rằng, con hổ tiếp theo ở châu Á có thể sẽ là Myanmar. Chuyến công du của ông Obama rõ ràng đã đem lại cho Mỹ nhiều lợi ích kinh tế. Thủ tướng Thái Lan Yingluck Shinawatra đã đồng ý tham gia đàm phán vào Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) do Mỹ khởi xướng. Vì thế, Đông Nam Á có thể trở thành một đối trọng kinh tế quan trọng với Trung Quốc.

Về chính trị, bằng chuyến công du này, Tổng thống Obama muốn chuyển bức thông điệp rõ ràng với Trung Quốc rằng, Mỹ chắc chắn vẫn là một cường quốc Thái Bình Dương và nhiều quốc gia trong khu vực muốn Washington duy trì vị thế này.

Mặc dù Trung Quốc ngày càng có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế của Đông Nam Á, nhất là thông qua Khu mậu dịch tự do Trung Quốc – ASEAN (CAFTA), nhưng các nước thành viên ngày càng lo ngại trước sự gia tăng ảnh hưởng về chính trị của Trung Quốc. Lo ngại sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc là một trong những lý do khiến Myanmar thực hiện cải cách chính trị để cải thiện quan hệ với Mỹ và châu Âu. Những hành động hung hăng của Trung Quốc nhằm “khẳng định tuyên bố chủ quyền” ở khu vực Biển Đông cũng là lý do khiến các nước ASEAN xích lại gần hơn với Mỹ.

THANH HƯƠNG

Theo Infonet