|
|
Người dân Hà Nội trong ngày nhiệt độ chạm ngưỡng gần 40 độ C. Ảnh: Đinh Hà. |
Giữa trưa 25/5, nhiều tuyến phố tại Hà Nội gần như chìm trong hơi nóng hầm hập khi nền nhiệt ngoài trời tiến sát ngưỡng 40 độ C. Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, lúc 13h, trạm Láng (Hà Nội) ghi nhận mức nhiệt 39,7 độ C, trong khi Vĩnh Yên (Phú Thọ) đạt 39,5 độ C và Bắc Ninh ở mức 39,3 độ C.
Không chỉ miền Bắc, nhiều địa phương miền Trung như Đô Lương (Nghệ An) hay Hương Khê (Hà Tĩnh) cũng vượt 39 độ C. Đợt nóng được dự báo còn kéo dài trong những ngày tới với nhiều nơi trên 40 độ C.
"Siêu El Nino" trở lại
Cũng trong thời gian này, hàng loạt tổ chức khí tượng quốc tế đồng loạt cảnh báo El Nino đang quay trở lại và có thể khiến mùa hè 2026 trở nên nóng hơn bình thường trên phạm vi toàn cầu.
Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), hệ thống khí hậu toàn cầu đang cho thấy những tín hiệu rõ rệt về sự quay trở lại của El Nino. Nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía đông xích đạo Thái Bình Dương đang tăng nhanh, trong khi lượng nước ấm dưới bề mặt cũng tích tụ mạnh hơn bình thường. Đây chính là dấu hiệu báo trước cho sự hình thành El Nino.
Bên cạnh đó, các mô hình dự báo khí hậu cũng cho rằng El Nino sẽ xuất hiện từ giai đoạn tháng 5-7/2026 và tiếp tục mạnh lên trong nửa cuối năm. Cơ quan Khí tượng Nhật Bản nhận định có tới 70% khả năng El Nino hình thành trong mùa hè ở Bắc bán cầu. Trung tâm Dự báo Khí hậu Mỹ đưa ra xác suất 61% cho giai đoạn tháng 5-7.
Theo CNN, El Nino là hiện tượng nhiệt độ bề mặt đại dương nóng lên bất thường ở khu vực trung tâm và phía đông xích đạo Thái Bình Dương. Khi xuất hiện, hiện tượng này làm thay đổi hoàn lưu khí quyển và kéo theo biến động thời tiết trên quy mô toàn cầu.
Thông thường, El Nino khiến nhiều khu vực ở châu Á trở nên nóng và khô hơn do lượng mưa giảm. Trong khi đó, một số khu vực tại châu Mỹ lại có xu hướng mưa nhiều hơn. Theo các chuyên gia khí tượng, El Nino không trực tiếp tạo ra từng đợt nắng nóng cụ thể, nhưng nó làm tăng khả năng xuất hiện các hiện tượng thời tiết cực đoan.
WMO cho biết năm 2024 từng trở thành năm nóng nhất lịch sử do sự kết hợp giữa El Nino mạnh giai đoạn 2023-2024 và biến đổi khí hậu do con người gây ra. Điều này khiến giới khoa học lo ngại năm 2026 có thể tiếp tục ghi nhận những kỷ lục nhiệt độ mới nếu El Nino mạnh lên như dự báo.
Một số mô hình thậm chí cho thấy El Nino sắp tới có thể đạt cường độ ngang bằng hoặc vượt qua các đợt cực mạnh từng xảy ra vào các năm 1982-1983, 1997-1998 và 2015-2016. Dù WMO không sử dụng khái niệm “siêu El Nino” trong phân loại chính thức, nhiều nhà khoa học cho rằng đây có thể là một trong những đợt El Nino mạnh nhất kể từ giữa thế kỷ XX.
Ông Chris Hyde, chuyên gia khí tượng thuộc công ty Meteomatics của Thụy Sĩ, cho biết các mô hình hiện đều cho thấy Australia, Đông Nam Á và Ấn Độ sẽ có nhiệt độ cao hơn bình thường trong khi lượng mưa giảm xuống dưới mức trung bình nhiều năm.
Tại Việt Nam, nắng nóng đã xuất hiện gay gắt ngay từ cuối tháng 5. Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết trong hai ngày 26-27/5, khu vực đồng bằng Bắc Bộ, Phú Thọ và từ Thanh Hóa đến Huế sẽ có nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt với nhiệt độ phổ biến 38-40 độ C, có nơi trên 40 độ C. Độ ẩm thấp chỉ khoảng 40-45% khiến cảm giác oi bức càng trở nên khắc nghiệt.
Các khu vực khác ở Bắc Bộ, Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Lâm Đồng cũng duy trì mức nhiệt 36-38 độ C, nhiều nơi vượt ngưỡng 40 độ C trong khung giờ từ 9h đến 18h.
 |
| Thời tiết Hà Nội trong những ngày qua ghi nhận mức nhiệt cao. Ảnh: Đinh Hà. |
El Nino chỉ là một phần
Phân tích thêm về mùa nóng 2026, các nhà khoa học cho rằng El Nino chỉ là một phần nguyên nhân khiến mùa hè 2026 trở nên nóng hơn bình thường. Yếu tố quan trọng hơn nằm ở việc hiện tượng này đang diễn ra trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu ngày càng nghiêm trọng.
WMO khẳng định chưa có bằng chứng cho thấy biến đổi khí hậu làm tăng tần suất hay cường độ El Nino. Tuy nhiên, khí hậu ấm lên khiến tác động của hiện tượng này trở nên mạnh hơn. Khi đại dương và khí quyển nóng hơn, lượng năng lượng và hơi ẩm trong hệ thống thời tiết cũng lớn hơn, từ đó làm gia tăng nguy cơ xảy ra nắng nóng cực đoan, hạn hán, cháy rừng hoặc mưa lớn bất thường.
Ông Nathan Lenssen, nhà khoa học thuộc Trung tâm Nghiên cứu Khí quyển Quốc gia Mỹ, nói với CNN rằng biến đổi khí hậu khiến những đợt El Nino trong quá khứ trở nên “kém hữu ích hơn” trong việc dự báo hiện tại. Điều này đồng nghĩa các mô hình thời tiết có thể xuất hiện nhiều biến động khó lường hơn trước.
Một nghiên cứu công bố đầu năm 2026 cũng cho thấy gần như toàn bộ vùng nhiệt đới và Bắc Thái Bình Dương hiện đều ấm hơn bình thường. Điều đó có thể làm thay đổi các tác động quen thuộc của El Nino.
Trong lịch sử, các đợt El Nino mạnh từng gây ra hậu quả lớn đối với kinh tế và đời sống. Đợt El Nino năm 2015-2016 gây hạn hán nghiêm trọng tại Australia và Đông Nam Á, làm giảm mạnh sản lượng ngũ cốc, dầu cọ và đường. Đợt 1997-1998, được xem là mạnh nhất từng ghi nhận, cũng gây hạn hán ở nhiều khu vực châu Á và làm sụt giảm sản lượng lúa gạo.
Không chỉ ảnh hưởng tới nông nghiệp, nắng nóng kéo dài còn tạo áp lực lớn lên hệ thống điện và sức khỏe cộng đồng. Trong thông báo ngày 25/5, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cảnh báo nhiệt độ cao kết hợp độ ẩm thấp làm tăng nguy cơ cháy nổ tại khu dân cư do nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, đồng thời làm gia tăng nguy cơ cháy rừng. Ngoài ra, nắng nóng còn có thể gây tình trạng mất nước đối với cơ thể người khi tiếp xúc lâu với nền nhiệt độ cao.
Thị trường lao động thay đổi chóng mặt, để tồn tại, con người cần học tập suốt đời. Trong bối cảnh đó, tạp chí Tri Thức - Znews giới thiệu tới độc giả cuốn Học tập suốt đời của tác giả Michelle R.Weise.
Tác phẩm cung cấp cho độc giả những đánh giá về thị trường lao động tương lai, những giải pháp cho nhu cầu vừa học vừa làm đang ngày một tăng, cùng với đó là đưa ra những cách kết nối để quá trình chuyển đổi “học-làm” diễn ra thuận lợi hơn. Từ đó, tác giả nêu lên vai trò của việc học tập suốt đời.
