Bạn có thể chuyển sang phiên bản mobile rút gọn của Tri thức trực tuyến nếu mạng chậm. Đóng

#FORMAT

Vì sao học tốt nhưng cứ đi thi lại mất bình tĩnh?

Nỗi lo điểm thấp, áp lực phải đạt thành tích hay thiếu tự tin có thể khiến trẻ không thể hiện được năng lực thực sự trong các bài kiểm tra.

Kết nối tri thức

Vì sao trẻ học tốt nhưng cứ đi thi lại mất bình tĩnh?

​

Nỗi lo điểm thấp, áp lực phải đạt thành tích hay thiếu tự tin có thể khiến trẻ không thể hiện được năng lực thực sự trong các bài kiểm tra.

Phương Lam

kiểm tra ảnh 1

Khi lo lắng về bài kiểm tra, học sinh không thể suy nghĩ và đánh giá vấn đề sáng suốt. Ảnh minh họa: Đinh Hà.

Theo Child Mind, trong những tình huống áp lực cao, vận động viên thường giữ được sự bình tĩnh, tập trung vào thi đấu và tận dụng sự nhạy bén của các giác quan. Tuy nhiên, trẻ mắc chứng lo lắng khi làm bài kiểm tra lại có phản ứng hoàn toàn ngược lại.

"Lo lắng cũng có thể khiến bạn bị tê liệt", tiến sĩ tâm lý học Ken Schuster giải thích. Theo ông, khi lo lắng về bài kiểm tra, các em không thể suy nghĩ sáng suốt, cũng không thể đánh giá vấn đề như lúc bình thường. Nỗi lo còn ảnh hưởng đến những năng lực khác, khiến trẻ không thể phát huy hết khả năng của mình.

Lý do trẻ dễ lo lắng khi kiểm tra

Có nhiều nguyên nhân khiến một số trẻ dễ lo lắng hơn những trẻ khác. Tình trạng này thường đi kèm với khó khăn trong học tập. Ví dụ, trẻ mắc chứng rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) hoặc có khuyết tật học tập thường cảm thấy áp lực khi đến trường. Đến lúc làm bài kiểm tra, những lo lắng sẵn có có thể tăng lên.

Tương tự, với những em cần nhiều thời gian đọc, hiểu và xử lý thông tin nhưng phải làm bài trong thời gian giới hạn, cảm giác bất an càng dễ xuất hiện.

Nỗi sợ thất bại, sợ mắc lỗi hoặc thiếu tự tin cũng khiến trẻ dễ lo lắng, không chỉ trong học tập mà cả những hoạt động như hát trước lớp hay tham gia thể thao.

Bên cạnh đó, định kiến về năng lực bản thân có thể ảnh hưởng đến tâm lý. Chẳng hạn, bé gái tin rằng con trai học toán giỏi hơn có thể lo lắng hơn khi làm bài kiểm tra môn này.

Điểm chung ở những trường hợp trên là trẻ thường lo lắng hơn nếu ngay từ đầu đã nghĩ mình không thể làm tốt bài kiểm tra.

TS Matthew Cruger, nhà tâm lý học thần kinh lâm sàng, cho biết ông thường nghe những học sinh mình hỗ trợ tự nhận xét: "Em thật ngu ngốc". Theo ông, suy nghĩ này không có lợi khi trẻ đối mặt với bài kiểm tra.

Cụ thể, trong cuốn Mindset: Tâm lý học thành công, nhà tâm lý học Carol S. Dweck phân biệt tư duy cố định và tư duy phát triển. Trẻ có tư duy cố định thường cho rằng năng lực khó thay đổi, vì vậy dễ xem kết quả kiểm tra không tốt là bằng chứng mình kém cỏi. Ngược lại, tư duy phát triển giúp trẻ nhìn nhận sai sót như một phần của quá trình học tập, từ đó tập trung vào việc cải thiện thay vì sợ mắc lỗi.

Vì vậy, TS Cruger cho rằng cần giúp trẻ củng cố niềm tin vào năng lực học tập bằng cách thay đổi phương pháp ôn tập. Ông khuyến khích trẻ học chủ động hơn để nắm chắc và hiểu sâu kiến thức.

kiểm tra ảnh 2

TS Cruger cho rằng cần giúp trẻ củng cố niềm tin vào năng lực học tập bằng cách thay đổi phương pháp ôn tập. Ảnh: Pexels.

Những chiến lược học tập hiệu quả hơn

Tìm hiểu trước cấu trúc bài kiểm tra

Biết trước hình thức đề thi giúp trẻ chủ động và tránh lúng túng khi bắt đầu làm bài. TS Cruger khuyên trẻ nên tìm hiểu trước đề gồm câu hỏi trắc nghiệm, đúng - sai, tự luận hay kết hợp nhiều hình thức. Nếu có đề thi thử, các em nên làm quen với cách đặt câu hỏi và yêu cầu của đề.

Hệ thống lại kiến thức theo cách riêng

Trong cuốn Bí quyết học đâu nhớ đó, ba tác giả Peter C. Brown, Henry L. Roediger III và Mark A. McDaniel nhấn mạnh vai trò của việc diễn đạt lại kiến thức bằng ngôn ngữ của chính mình và liên hệ thông tin mới với những điều đã biết.

Thay vì học thuộc từng câu chữ, trẻ có thể thử giải thích một khái niệm theo cách hiểu riêng, tìm ví dụ trong cuộc sống hoặc kết nối kiến thức giữa các môn học. Quá trình này giúp các em hiểu bản chất vấn đề và tạo thêm liên kết để ghi nhớ lâu hơn. Khi nắm vững nội dung, trẻ cũng ít lúng túng hơn trước những câu hỏi bất ngờ trong bài kiểm tra.

Tập dự đoán câu hỏi và tự trả lời

Trẻ có thể dự đoán những câu hỏi có khả năng xuất hiện trong đề rồi tự tìm câu trả lời. Tuy nhiên, các em không nên học thuộc đáp án mà cần suy nghĩ về cách vận dụng kiến thức trong những tình huống khác nhau.

Chẳng hạn, với bài thi tự luận, trẻ có thể dự đoán các chủ đề và tập viết câu trả lời. Với môn Toán, các em nên luyện những bài toán dạng lời văn để biết cách vận dụng kiến thức vào tình huống thực tế.

Cách kiểm soát lo lắng trong phòng thi

Ngay cả khi đã chuẩn bị kỹ, trẻ vẫn có thể lo lắng khi làm bài. Vì vậy, các em cần biết cách xử lý khi tâm lý bắt đầu bất ổn.

Theo TS Schuster, các em nên tránh mất quá nhiều thời gian cho một câu hỏi, có thể chuyển sang câu khác rồi quay lại sau. Với câu trắc nghiệm, trẻ nên đọc hết các phương án, loại bỏ đáp án chắc chắn sai và tin vào lựa chọn của mình thay vì liên tục đổi ý.

Khi bối rối trước một câu hỏi, trẻ có thể tạm chuyển sang câu khác. TS Cruger cho biết đôi khi ông làm câu cuối cùng trước để lấy lại sự tập trung. Việc thay đổi trình tự có thể giúp người làm bài thoát khỏi cảm giác bế tắc.

Thị trường lao động thay đổi chóng mặt, để tồn tại, con người cần học tập suốt đời. Trong bối cảnh đó, tạp chí Tri Thức - Znews giới thiệu tới độc giả cuốn Học tập suốt đời của tác giả Michelle R.Weise.

Ba cuốn sách về người thầy

Ba cuốn sách về người thầy

0

Ba cuốn sách mang đến những góc nhìn khác nhau về nghề giáo, từ niềm vui, trăn trở trong lớp học đến ảnh hưởng lâu dài của người thầy đối với học trò.

Bạn có thể quan tâm