Khoảnh khắc giao thừa luôn được xem là thời điểm đặc biệt trong đời sống văn hóa truyền thống của người Việt. Đây không chỉ là ranh giới giữa năm cũ và năm mới, mà còn là lúc diễn ra nghi lễ “tống cựu, nghênh tân”, tiễn vị quan hành khiển của năm cũ trở về thiên đình và đón vị quan mới được cử xuống cai quản công việc nhân gian trong năm mới.
Theo quan niệm dân gian, thời khắc chuyển giao diễn ra rất nhanh, các vị thần đảm nhiệm việc bàn giao công việc nên không thể trực tiếp ghé vào từng gia đình để thụ lễ. Chính vì vậy, từ lâu đã hình thành tập tục chuẩn bị mâm cỗ cúng giao thừa ngoài trời, sau đó mới tiến hành lễ cúng trong nhà. Đây được xem là nét sinh hoạt văn hóa tâm linh quen thuộc của nhiều gia đình Việt mỗi dịp Tết đến, xuân về.
Mâm cỗ cúng giao thừa ngoài trời thường được các gia đình chuẩn bị chu đáo, thể hiện sự trang nghiêm và tôn trọng nghi lễ truyền thống. Thành phần mâm lễ bao gồm những vật phẩm cơ bản như: mâm ngũ quả, hương, hoa, đèn nến, trầu cau, muối gạo, trà, xôi, bánh chưng, cùng mâm cỗ mặn hoặc chay tùy theo tín ngưỡng và điều kiện của từng gia đình.
Bên cạnh việc sắm lễ, khi đọc văn khấn giao thừa Tết Bính Ngọ 2026, gia chủ cũng cần lưu ý xác định đúng danh xưng của các vị thần được thờ cúng trong năm. Việc khấn đúng tên quan Hành khiển, quan Hành binh và Phán quan của năm mới được xem là yếu tố quan trọng để nghi lễ diễn ra đầy đủ và trọn vẹn theo quan niệm dân gian.
Chính vì vậy, câu hỏi “Quan Hành khiển năm 2026 là ai?” được rất nhiều người quan tâm trước thềm năm mới, nhằm chuẩn bị nghi lễ giao thừa một cách chu đáo và đúng với phong tục truyền thống.
Quan Hành khiển năm Bính Ngọ 2026 là ai?
Theo tín ngưỡng dân gian Việt Nam, quan Hành khiển là vị thần được Ngọc Hoàng phái xuống trần gian theo từng năm để thay mặt thiên đình quản lý công việc nhân gian, giám sát hành vi thiện – ác và duy trì trật tự âm dương. Mỗi năm sẽ có một vị quan khác nhau đảm nhiệm vai trò này, gắn với vận khí chung của năm đó.
Đối với năm Bính Ngọ 2026, các vị thần được cho là cai quản gồm:
Tần Vương Hành khiển: Giữ vai trò chính, chịu trách nhiệm trông coi và quản lý công việc dưới nhân gian.
Thiên Mao Hành binh chi thần: Phụ trách các vấn đề liên quan đến binh quyền và việc điều hành theo chức năng võ quan.
Ngọc tào Phán quan: Đảm nhiệm việc ghi chép công – tội của con người.
Khi thực hiện lễ cúng giao thừa ngoài trời, các gia đình thường chú ý khấn đúng danh vị của ba vị thần trên, đồng thời chuẩn bị áo mão, bài vị và ngựa giấy đúng màu sắc của năm để thể hiện sự trang nghiêm theo nghi lễ truyền thống.
 |
| Quan Hành khiển năm Bính Ngọ 2026 là ai? (Ảnh: Nhật Thùy) |
Tết Bính Ngọ 2026 cúng giao thừa màu gì?
Theo quan niệm dân gian, mỗi vị quan Hành khiển sẽ tương ứng với những màu sắc lễ vật khác nhau, dựa trên ngũ hành của thiên can trong năm. Từ đó, màu sắc của bài vị, trang phục, mũ và ngựa giấy cũng được lựa chọn sao cho phù hợp. Cụ thể, màu sắc lễ cúng được phân chia như sau:
Các năm Canh, Tân (thuộc hành Kim) cúng màu trắng.
Các năm Giáp, Ất (thuộc hành Mộc) cúng màu xanh lá.
Các năm Nhâm, Quý (thuộc hành Thủy) cúng màu đen hoặc xanh nước biển.
Các năm Bính, Đinh (thuộc hành Hỏa) cúng màu đỏ.
Các năm Mậu, Kỷ (thuộc hành Thổ) cúng màu vàng.
Năm 2026 là năm Bính Ngọ, thiên can Bính thuộc hành Hỏa. Vì vậy, theo quan niệm truyền thống, lễ cúng giao thừa năm 2026 nên sử dụng màu đỏ làm màu sắc chủ đạo, đặc biệt là đối với bài vị và ngựa giấy.
Ngoài màu đỏ, gia chủ cũng có thể phối hợp thêm các gam màu như cam, hồng hoặc tím để tạo sự hài hòa cho mâm lễ, miễn sao yếu tố Hỏa được thể hiện rõ ràng là phù hợp với quan niệm dân gian.
12 vị quan hành khiển là ai?
Từ xa xưa, dân gian tin rằng có 12 vị quan Hành khiển, tương ứng với 12 con giáp, luân phiên nhau cai quản nhân gian theo chu kỳ 12 năm. Sau khi hoàn thành nhiệm kỳ, các vị sẽ trở về thiên đình và vòng luân chuyển lại bắt đầu.
Quan Hành khiển được xem là quan văn, chịu trách nhiệm quản lý các công việc dưới trần gian và thực thi mệnh lệnh của Ngọc hoàng. Tính cách của mỗi vị được mô tả khác nhau trong truyền thuyết dân gian, có vị nhân hậu, có vị nghiêm khắc, thậm chí có vị rất khắt khe.
Đêm giao thừa chính là thời điểm các vị quan bàn giao công việc. Quan Hành khiển của năm cũ rời nhiệm sở, quan mới tiếp nhận nhiệm vụ. Do thời khắc này diễn ra nhanh chóng, người dân thường làm lễ ngoài trời để tiễn và đón các vị thần.
Bên cạnh quan Hành khiển còn có 12 quan Hành binh (quan võ) và 12 Phán quan đi kèm, hỗ trợ việc quản lý và ghi chép công tội của từng cá nhân, gia đình và vùng đất.
Danh sách các vị quan theo từng năm được ghi nhận như sau:
Năm Tý: Chu Vương Hành khiển – Thiên Ôn Hành binh chi thần – Lý Tào Phán quan.
Năm Sửu: Triệu Vương Hành khiển – Tam Thập Lục Thương Hành binh chi thần – Khúc Tào Phán quan.
Năm Dần: Ngụy Vương Hành khiển – Mộc Tinh Hành binh chi thần – Tiêu Tào Phán quan.
Năm Mão: Trịnh Vương Hành khiển – Thạch Tinh Hành binh chi thần – Liễu Tào Phán quan.
Năm Thìn: Sở Vương Hành khiển – Hỏa Tinh Hành binh chi thần – Biểu Tào Phán quan.
Năm Tỵ: Ngô Vương Hành khiển – Thiên Hao Hành binh chi thần – Hứa Tào Phán quan.
Năm Ngọ: Tần Vương Hành khiển – Thiên Mao Hành binh chi thần – Ngọc Tào Phán quan.
Năm Mùi: Tống Vương Hành khiển – Ngũ Đạo Hành binh chi thần – Lâm Tào Phán quan.
Năm Thân: Tề Vương Hành khiển – Ngũ Miếu Hành binh chi thần – Tống Tào Phán quan.
Năm Dậu: Lỗ Vương Hành khiển – Ngũ Nhạc Hành binh chi thần – Cự Tào Phán quan.
Năm Tuất: Việt Vương Hành khiển – Thiên Bá Hành binh chi thần – Thành Tào Phán quan.
Năm Hợi: Lưu Vương Hành khiển – Ngũ Ôn Hành binh chi thần – Nguyễn Tào Phán quan.
Văn khấn giao thừa Tết Bính Ngọ 2026
Giao thừa được xem là khoảnh khắc linh thiêng nhất trong năm, đánh dấu sự chuyển giao từ năm Ất Tỵ sang năm Bính Ngọ. Nghi lễ giao thừa truyền thống gồm hai phần: cúng ngoài trời và cúng trong nhà.
Theo sách Phong tục Việt Nam của Phan Kế Bính: “Cúng Giao Thừa ngoài trời là để tiễn quan Hành khiển cũ, đón quan Hành khiển mới. Mỗi năm có một vị thần cai quản hạ giới, nên nghi lễ này rất quan trọng".
Thông thường, gia chủ sẽ thực hiện lễ cúng ngoài trời trước, vào khoảng từ 23h30 đến 0h. Sau khi hoàn tất nghi lễ ngoài trời, mới tiếp tục cúng trong nhà để khấn tổ tiên và các vị thần linh theo phong tục gia đình.
Nội dung văn khấn giao thừa ngoài trời và trong nhà được đọc riêng, phù hợp với từng phần nghi lễ, nhằm đảm bảo sự trang nghiêm và đầy đủ theo truyền thống văn hóa dân gian.
Văn khấn giao thừa ngoài trời
Cúng giao thừa ngoài trời là cúng các quan Hành khiển (tiễn quan năm Ất Tỵ, đón quan năm Bính Ngọ). Quan Hành khiển năm Tỵ (Ất Tỵ 2025) là Ngô Vương Hành khiển; quan Hành khiển năm Ngọ (Bính Ngọ 2026) là Tần Vương Hành khiển.
Vị trí: Ngoài sân, trước cửa nhà hoặc ban công. Thời gian: Đúng 0h hoặc sớm hơn 5 –10 phút.
Mâm cúng ngoài trời gồm: Gà trống tơ luộc (ngậm hoa hồng đỏ), xôi gấc đỏ, bánh chưng hoặc bánh tét, mâm ngũ quả, hương hoa đèn nến, trầu cau, rượu, trà, nước, muối, gạo và vàng mã.
Dưới đây là văn khấn giao thừa ngoài trời biên soạn theo sách "Phong tục Việt Nam" của tác giả Phan Kế Bính và sách "Văn khấn cổ truyền", Viện Văn hóa Dân gian
Kính lạy:
- Đức Đương Lai Hạ Sanh Di Lặc tôn Phật
- Hoàng thiên Hậu thổ, chư vị tôn Thần
- Ngài Cựu niên Đương cai Hành khiển: Ngô Vương Hành khiển - quan năm Tỵ
- Ngài Tân niên Đương cai Hành khiển: Tần Vương Hành khiển - quan năm Ngọ
- Ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương
- Ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa
- Các ngài Ngũ Phương, Ngũ Thổ, Long Mạch, Tài Thần
- Chư vị tôn thần cai quản trong xứ này.
Nay là phút giao thừa năm Ất Tỵ chuyển sang năm Bính Ngọ.
Tín chủ (chúng) con là: [họ và tên gia chủ]
Ngụ tại: [địa chỉ đầy đủ]
Phút thiêng giao thừa, tín chủ con thành tâm sắm sửa hương hoa, lễ vật, cơm canh, trà rượu bày ra trước án, dâng lên các ngài.
Kính cáo:
Nay tuế luật vần xoay, Ất Tỵ đã qua, Bính Ngọ đang đến. Quan cũ về triều, quan mới xuống thay. Tín chủ con xin:
- Kính tiễn ngài Ngô Vương Đại vương Hành khiển, Hành binh, Phán quan năm Ất Tỵ hồi triều.
- Kính đón ngài Tần Vương Đại vương Hành khiển, Hành binh, Phán quan năm Bính Ngọ giáng lâm.
Cúi xin các ngài:
- Giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành
- Thụ hưởng lễ vật
- Phù hộ độ trì cho toàn gia chúng con:
+ Năm mới bình an, vạn sự như ý
+ Già trẻ mạnh khỏe, công việc hanh thông
+ Tai qua nạn khỏi, điều lành đưa tới
+ Gia đạo hưng long, lộc tài phát đạt
Tín chủ con lễ bạc tâm thành, cúi xin các ngài chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
 |
Văn khấn giao thừa trong nhà
Cúng giao thừa trong nhà là cúng Thổ công (thần Đất) và gia tiên. Gia chủ thực hiện cúng ở bàn thờ gia tiên. Thời gian thực hiện là sau khi cúng giao thừa ngoài trời.
Mâm cúng trong nhà thường gồm hương, hoa, đèn nến; mâm ngũ quả; bánh chưng hoặc bánh tét; mâm cơm cúng (tương tự mâm tất niên); trầu cau, rượu, trà và vàng mã.
Dưới đây là văn khấn giao thừa trong nhà được biên soạn theo "Tục thờ cúng của người Việt" của GS.TS Ngô Đức Thịnh:
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Con lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy ngài Bản gia Thổ công, Táo quân, Long mạch.
Con kính lạy các cụ tổ tiên nội ngoại họ [họ của gia chủ].
Nay là phút giao thừa, năm cũ Ất Tỵ qua đi, năm mới Bính Ngọ đang đến.
Tín chủ (chúng) con là: [họ và tên gia chủ]
Ngụ tại: [địa chỉ đầy đủ]
Giờ phút thiêng liêng giao thừa, tín chủ con thành tâm sắm sửa hương hoa, lễ vật, cơm canh, trà rượu, bánh trái dâng lên trước án.
Kính mời:
- Ngài Bản gia Thổ công chứng giám
- Các cụ tổ tiên nội ngoại, ông bà, cha mẹ đã khuất về đây thụ hưởng
Năm cũ đã qua, nhờ ơn tổ tiên phù hộ, gia đình con được bình an, mạnh khỏe.
Bước sang năm mới, con cháu thành tâm kính lễ, cúi xin:
- Tổ tiên phù hộ độ trì
- Gia đạo bình an, vạn sự như ý
- Già trẻ mạnh khỏe, làm ăn phát đạt
- Điều lành mang tới, điều dữ mang đi
- Con cháu học hành tấn tới, công danh thành đạt
Tín chủ con lễ bạc tâm thành, kính dâng tổ tiên và các ngài. Cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
