Theo Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC), cong vẹo cột sống là tình trạng cột sống bị uốn cong về bên trái hoặc bên phải (vẹo cột sống) hoặc bị cong quá mức về phía trước hay phía sau, do đó không còn giữ được các đoạn cong sinh lý như bình thường.
Phần lớn trường hợp ở độ tuổi trẻ em và thanh thiếu niên là vô căn, nghĩa là chưa xác định được nguyên nhân rõ ràng. Ngoài ra, nguyên nhân còn có thể liên quan đến bất thường bẩm sinh, bệnh lý thần kinh, bệnh cơ hoặc chấn thương.
Bệnh cong vẹo cột sống thường gặp ở lứa tuổi học sinh, nếu không được phát hiện sớm để có những biện pháp đề phòng sẽ có những ảnh hưởng về sức khỏe và hình dáng của trẻ.
 |
| Mang vác cặp sách nặng, ngồi học sai tư thế thường được xem là những nguyên nhân phổ biến gây cong vẹo cột sống ở trẻ. Ảnh: Shutterstock. |
Tại Việt Nam, các nghiên cứu cho thấy thực trạng này vẫn là vấn đề sức khỏe học đường rất đáng quan tâm với tỷ lệ có sự khác biệt giữa các vùng miền.
Tại Sóc Trăng (cũvà An Giang, một nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 643 học sinh tại 2 Trường TH dân tộc Khmer, thực hiện trong tháng 2/2021, ghi nhận tỷ lệ cong vẹo cột sống là 21,15%. Trong đó, cong cột sống (gù hoặc ưỡn) chiếm 2,95% và vẹo cột sống chiếm 18,97%.
Tại TP.HCM, một nghiên cứu cắt ngang thực hiện trên 768 học sinh 15-17 tuổi tại Trường THPT Tạ Quang Bửu, trong thời gian 3-12/2023, cho thấy 6,4% học sinh nghi ngờ vẹo cột sống qua khám lâm sàng với thước đo scolimeter, nhưng tỷ lệ vẹo cột sống vô căn được xác định bằng X-quang là 3,5%; trong số các trường hợp xác định, 96,3% là vẹo cột sống vô căn.
Điều này cho thấy tỷ lệ cong vẹo cột sống ở học sinh còn ở mức khá cao và có sự khác biệt giữa các địa phương.
Qua đó, HCDC đã tiến hành nghiên cứu, đồng thời thực hiện theo chỉ đạo của Sở Y tế trong công tác triển khai Hệ thống Quản lý sức khoẻ cộng đồng (QLSKCĐ) từ tháng 10/2024. Kết quả nghiên cứu và số liệu ghi nhận trên hệ thống bước đầu cho thấy tỷ lệ cong vẹo cột sống có xu hướng giảm so với một số nghiên cứu trước đây.
Cụ thể, một nghiên cứu cắt ngang được thực hiện trên học sinh các cấp tại địa bàn TP.HCM, trong thời gian 1/2023-06/2024, ghi nhận tỷ lệ cong vẹo cột sống chung là 0,8%, chủ yếu ở cấp THPT (2,3%), kế đến là THCS với (0,9%) và chưa ghi nhận tình ở cấp mầm non, tiểu học.
Đối với báo cáo trên Hệ thống QLSKCĐ, kết quả ghi nhận tỷ lệ cong vẹo cột sống ở học sinh các cấp như sau:
- Năm học 2024-2025 chiếm 1,91% (Vòng cột sống: 0,51%; Vẹo cột sống: 1,44%);
- Năm học 2025-2026 là 1,18% (Vòng cột sống: 0,29%; Vẹo cột sống: 0,89%).
Ngoài ra, báo cáo cho thấy phần lớn tập trung ở nhóm THCS-THPT, có xu hướng gia tăng theo độ tuổi và không bị ảnh hưởng bởi sự sáp nhập địa phương.
Trước tình hình đó, việc phát hiện sớm chính là "chìa khóa" để ngăn chặn các biến chứng nguy hiểm như suy giảm chức năng hô hấp, tim mạch hay đau mạn tính. Sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình trong việc khám sức khỏe định kỳ ít nhất mỗi năm một lần là rất cần thiết để tầm soát bệnh ngay từ giai đoạn đầu.
Trẻ em không phải sinh ra đã khỏe mạnh về cảm xúc, trẻ phải được tôi luyện. Trẻ cần được nuôi dưỡng và dạy bảo các kỹ năng xác định cảm xúc của mình và thể hiện ra theo cách tích cực, từ đó, trẻ có thể kết nối với những người khác theo cách thông minh về cảm xúc.
Cuốn sách Đứa trẻ khỏe mạnh về cảm xúc mang tới cái nhìn toàn diện hơn về vai trò của việc giáo dục trong quá trình định hình tính cách của con trẻ. Trong hành trình nuôi dưỡng một đứa trẻ việc xây dựng một thế giới tinh thần phong phú, quan trọng không kém gì quá trình phát triển về thể chất tới cho các bà mẹ nhiều kiến thức hữu ích trong năm đầu nuôi con.
