Li Ning thắp đuốc Olympic trong lễ khai mạc Thế vận hội Bắc Kinh năm 2008. Ảnh minh họa: SCMP.

“Cầm lên được, đặt xuống được” là câu nói dùng để miêu tả những người thông minh, vừa cần cù vừa có lý trí giống như người nông dân kia. Biết lựa chọn, biết từ bỏ thì khi sống trên đời mới có thể chống lại được những cám dỗ và lòng tham không đáy. Cầm lên thứ cần cầm, nắm chắc cơ hội. Đặt xuống thứ nên đặt, vứt bỏ phiền phức không cần thiết. Đó mới là đạo lý làm người và đối nhân xử thế.

Người có trí tuệ thì cầm lên được và cũng đặt xuống được, hiểu rõ quy luật thành công rồi thì rút lui. Nhà vô địch Judo Tần Dụ chính là người như vậy. Năm Tần Dụ 28 tuổi, anh đã liên tiếp chiến thắng 203 trận đấu. Có thể nói khi đó anh đang ở đỉnh cao của sự nghiệp, thế nhưng đúng lúc này anh lại tuyên bố giải nghệ. Điều đó khiến cho không ít người cảm thấy bất ngờ, thậm chí có người còn đoán rằng sức khỏe của anh có vấn đề.

Nhưng sự thật không phải như vậy. Đối với người ngoài, cuộc đời hoạt động thể thao của Tần Dụ đầy vẻ vang, rực rỡ, tiền đồ vô hạn. Nhưng sau nhiều năm thi đấu, anh dần nhận ra rằng ý chí chiến thắng của mình đã giảm sút rất nhanh, trạng thái đỉnh cao cũng xa dần. Vì thế anh quyết định giải nghệ, đặt những vinh quang và thành tích từng có được xuống. Anh chọn làm một huấn luyện viên, tìm kiếm một vẻ đẹp khác của cuộc đời. Theo anh, đây mới là lựa chọn sáng suốt.

Cũng như huấn luyện viên trưởng Lang Bình tôi đã đề cập đến ở phần trước, là người cũng từng lựa chọn sang Mỹ du học ngay sau khi cùng với đội tuyển Trung Quốc giành liên tiếp năm chức vô địch cấp thế giới. Quãng thời gian làm huấn luyện viên ở nước ngoài đã rèn giũa cho Lang Bình bản lĩnh cao cường để trở về dẫn dắt đội tuyển bóng chuyền nữ Trung Quốc trở thành nhà vô địch.

Có những người sẽ tiếc nuối vì không lấy lại được khoảng thời gian đã mất, vì thế mà tiến về phía trước với một tâm thế vội vàng. Thế nhưng, nếu chúng ta nhìn xa ra một chút thì sẽ phát hiện ra rằng “đặt xuống được” là một quyết định thông minh, sáng suốt đến nhường nào.

“Tái ông thất mã”, chưa biết là họa hay là phúc. Thực tế cuộc sống đã chứng minh cho chúng ta thấy rằng có được thì tất sẽ có mất, có mất thì mới có được, đó là chân lý không thay đổi từ xưa đến nay. Vì thế, khi có được không nên cười quá vui sướng, khi đánh mất cũng không nhất thiết phải quá thất vọng. Cuộc đời không lấy đi và không cho bạn tất cả mọi thứ.

Bạn hãy nhìn “Vua thể thao” Lý Ninh [1] và “Ngôi sao bóng rổ” Diêu Minh, sau khi rút lui khỏi giới thể thao, chẳng phải họ cũng đạt được thành công trong các lĩnh vực khác, khiến người ta phải ngưỡng mộ đó sao? Giống như các xu hướng thời trang rồi sẽ đến lúc lỗi thời, tất cả thành tựu và vinh quang rồi cũng sẽ tan thành mây khói.

Trên thế gian này không có gì là công bằng tuyệt đối. Nếu trong tâm trí bạn chỉ luôn quẩn quanh với những chuyện bất công mà bạn gặp phải trong đời, thì người chịu khổ sở chỉ có chính bản thân bạn mà thôi. Được hay mất tùy thuộc vào suy nghĩ của mỗi người. Việc đưa ra quyết định cầm lên hay đặt xuống thật ra rất đơn giản, chỉ cần tự hỏi bản thân mình xem lúc đó bạn cần hay muốn điều gì mà thôi.

Xét về bản chất, cuộc đời con người được cấu thành từ các lựa chọn. Đối với một số thứ, cho dù cầm lên có khó khăn đến mấy thì cũng đều phải nắm chặt lấy và kiên trì, bền bỉ không từ bỏ. Với những thứ cản ngăn chúng ta tiến lên phía trước, thì dù có khó vứt bỏ đến mấy cũng cần phải đặt xuống toàn bộ. Nếu nói rằng người cầm lên được là người dũng cảm thì người đặt xuống được chính là người trí tuệ.

[1] Lý Ninh (1963): Cựu vận động viên thể dục người Trung Quốc, từng giành được ba huy chương vàng tại Thế vận hội Mùa hè 1984 tổ chức tại Los Angeles, California, Mỹ. Sau khi giải nghệ, nǎm 1990, ông sáng lập Công ty Lý Ninh chuyên sản xuất trang phục và dụng cụ thể thao.