Sáng 23/10, Chính phủ đã trình Quốc hội hai dự án luật có ý nghĩa trực tiếp với môi trường kinh doanh và hoạt động đầu tư, gồm Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư và Luật Đấu thầu (sửa đổi).
Dự án hạ tầng khu công nghiệp có thể được hoạt động tới 70 năm
Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư gồm 3 điều, tập trung vào 4 nội dung.
Theo đó Dự thảo cho phép Chính phủ quy định nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường trong các ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường, căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội và yêu cầu quản lý Nhà nước. Việc nới lỏng đảm bảo quốc phòng, an ninh, công khai, minh bạch, không phân biệt đối xử và phù hợp với cam kết quốc tế.
Đối với chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư gắn với cam kết của nhà đầu tư, dự thảo bổ sung các hình thức hỗ trợ về phát triển chuỗi cung ứng, sản xuất sản phẩm công nghệ cao, đầu tư tài sản cố định, hợp tác đào tạo, nghiên cứu khoa học; đồng thời mở rộng ưu đãi, hỗ trợ đối với các dự án, lĩnh vực cần khuyến khích.
Việc hỗ trợ được thực hiện thông qua Quỹ hỗ trợ đầu tư trên cơ sở chi phí hợp lệ thực tế phát sinh trong phạm vi dự toán ngân sách Nhà nước Trung ương do Quốc hội quyết định hàng năm.
Đáng chú ý, Dự thảo cũng cho phép khấu hao nhanh tài sản cố định tại khu công nghiệp sinh thái với mức tối đa bằng 2 lần mức khấu hao theo quy định và kéo dài thời gian hoạt động của dự án đầu tư hạ tầng lên tối đa 70 năm.
Dự thảo mở rộng phạm vi áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt đối với một số dự án thuộc ngành, lĩnh vực ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt thực hiện ngoài các khu chức năng tập trung khi đáp ứng điều kiện về đất đai.
Về nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước và đẩy mạnh chuyển đổi số, Bộ trưởng nhấn mạnh Cổng một cửa đầu tư quốc gia được định hướng trở thành nền tảng số thống nhất, kết nối dữ liệu và từng bước thực hiện thủ tục đầu tư trực tuyến toàn trình, giảm thời gian và chi phí tuân thủ.
Dự thảo phân định trách nhiệm của quản lý Nhà nước, theo đó Bộ Tài chính quản lý Nhà nước về khu kinh tế, Bộ Công Thương chủ trì quản lý Nhà nước về khu công nghiệp, khu chế xuất; đồng thời sửa đổi, bổ sung một số quy định của pháp luật về thi hành án dân sự để đảm bảo đồng bộ.
 |
| Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình. Ảnh: Quochoi. |
Thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng cần cân nhắc kỹ đề xuất giao Chính phủ xem xét, quyết định việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với các điều kiện được quy định trong luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Theo cơ quan thẩm tra, quy định này cần bảo đảm tính hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời không trái với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Bên cạnh đó, việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp và trên cơ sở đánh giá đầy đủ, toàn diện tác động, nhất là tác động đối với các ngành, lĩnh vực nhạy cảm và yêu cầu đảm bảo quốc phòng, an ninh.
Đối với Quỹ hỗ trợ đầu tư và các chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, đa số ý kiến trong Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị giữ quy định hiện hành về việc Chính phủ phải báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi ban hành quy định chi tiết về Quỹ hỗ trợ đầu tư. Theo cơ quan thẩm tra, yêu cầu này nhằm bảo đảm giám sát việc quản lý, sử dụng nguồn lực tài chính quốc gia, trong bối cảnh Quỹ có quy mô tài chính lớn và phạm vi tác động rộng.
Đối với chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, đa số ý kiến của Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị quy định rõ ngay trong Luật các nguyên tắc, tiêu chí xác định dự án đủ điều kiện hưởng ưu đãi, nhất là về tác động lan tỏa, khả năng tạo động lực phát triển và đóng góp vào việc nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Đối với thủ tục đầu tư đặc biệt, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa thủ tục đăng ký đầu tư và các thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, nhất là trong trường hợp đất chưa được thu hồi. Đồng thời, cần rà soát các quy định dẫn chiếu để bảo đảm tính chính xác, thống nhất với pháp luật về đất đai.
Về quản lý Nhà nước, dữ liệu và điều khoản chuyển tiếp, Ủy ban đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa Cổng một cửa đầu tư quốc gia, Cơ sở dữ liệu quốc gia về đầu tư và Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư; đồng thời xác định cụ thể trách nhiệm quản lý, cập nhật, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu.
Đề xuất trao thêm quyền cho chủ đầu tư
Trình bày trước Quốc hội, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi) tập trung vào 4 nhóm nội dung chính.
Thứ nhất, sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm bảo đảm tính khả thi, đồng bộ và thống nhất của hệ thống pháp luật về đấu thầu.
Thứ hai, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động đấu thầu thông qua việc bổ sung các quy định về chính sách và nguyên tắc cơ bản, làm cơ sở xác định mục tiêu, định hướng cho các quy định cụ thể của Luật, bảo đảm thống nhất trong quá trình tổ chức thực hiện.
Thứ ba, đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Theo đó, chủ đầu tư được trao quyền quyết định việc áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu phù hợp, như chỉ định thầu hoặc đấu thầu, qua đó tăng tính chủ động và trách nhiệm trong quá trình thực hiện.
Thứ tư, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, đồng thời tăng cường cơ chế kiểm tra, giám sát hoạt động đấu thầu.
 |
| Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra. Ảnh: Quochoi. |
Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết Hồ sơ dự án Luật đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp thứ hai.
Tuy nhiên, Luật Đấu thầu năm 2023 đã trải qua nhiều lần sửa đổi, bổ sung và nay tiếp tục được đề xuất sửa đổi toàn diện theo trình tự, thủ tục rút gọn, với nhiều chính sách thay đổi lớn, phạm vi tác động rộng. Vì vậy, Ủy ban đề nghị quán triệt tinh thần “thận trọng, chắc chắn, làm tốt từng khâu… không chạy theo số lượng” theo Nghị quyết số 66-NQ/TW và Kết luận số 19-KL/TW.
Vì thế cần đánh giá thực chất tác động, chi phí, lợi ích và rủi ro của các chính sách lớn; chỉ sửa đổi những vấn đề đã đủ chín, đủ rõ từ thực tiễn, đồng thời bảo đảm tính ổn định, thống nhất của hệ thống pháp luật. Các điều kiện thực thi và văn bản hướng dẫn cũng cần được chuẩn bị đầy đủ để bảo đảm Luật được triển khai đồng bộ, thống nhất ngay khi có hiệu lực.
Về phạm vi điều chỉnh và áp dụng pháp luật, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị phân định rõ các trường hợp không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật với những trường hợp áp dụng cơ chế mua sắm riêng, đặc biệt đối với các gói thầu sử dụng nhiều nguồn vốn.
Đáng chú ý, về các hành vi bị cấm trong hoạt động đấu thầu, Ủy ban đề nghị rà soát, xác định rõ chủ thể và hành vi vi phạm tại Điều 14, bảo đảm phòng ngừa, xử lý đầy đủ các hành vi thông thầu, gian lận, xung đột lợi ích và làm lộ bí mật Nhà nước.
Một số ý kiến lưu ý, nếu chỉ cấm tổ chức lựa chọn nhà thầu khi chưa xác định được nguồn vốn trong trường hợp dẫn đến nợ đọng, việc xác định vi phạm có thể phải chờ đến khi hậu quả phát sinh, gây khó khăn cho công tác phòng ngừa và xử lý.
Vì vậy, Ủy ban đề nghị xác định rõ hành vi bị cấm ngay tại thời điểm thực hiện, đồng thời quy định cụ thể các trường hợp được tổ chức lựa chọn nhà thầu khi chưa xác định nguồn vốn, nhất là đối với gói thầu khẩn cấp, cấp bách và đấu thầu trước, thay vì chỉ xác định vi phạm khi đã phát sinh nợ đọng vốn.
Về hình thức, phương thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, Ủy ban cơ bản thống nhất với đề xuất hợp nhất chào hàng cạnh tranh vào đấu thầu rộng rãi, mua sắm trực tiếp vào chỉ định thầu và bổ sung hình thức đàm phán cạnh tranh.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục xác định đấu thầu rộng rãi là hình thức chủ yếu nhằm bảo đảm cạnh tranh. Các điều kiện và giới hạn áp dụng chỉ định thầu, đặt hàng, lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt và chỉ định nhà đầu tư cần được quy định rõ, nhất là tiêu chí xác định lĩnh vực chiến lược và hạn mức chỉ định thầu, tránh thu hẹp phạm vi cạnh tranh.
Đối với hình thức đàm phán cạnh tranh, Ủy ban đề nghị có cơ chế bảo vệ bí mật kinh doanh, quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời thiết lập căn cứ khách quan để kiểm chứng giá, tăng cường kiểm soát và trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư.
Bên cạnh đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị nâng cao hiệu quả hoạt động của Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trong công khai, chia sẻ dữ liệu và giám sát hoạt động đấu thầu, đồng thời bảo đảm tính độc lập trong giải quyết kiến nghị.
Ủy ban cũng lưu ý cần làm rõ điều kiện áp dụng đấu thầu trước và cơ chế xử lý khi dự án có thay đổi; bảo đảm việc sửa đổi hợp đồng hoặc chuyển nhượng dự án không làm thay đổi các cam kết làm căn cứ lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
