TP.HCM nghiên cứu đưa sách vào quy hoạch đô thị

Đó là một số chỉ tiêu định hướng phát triển ngành xuất bản TP.HCM giai đoạn 2026-2031, tầm nhìn đến 2045, được nêu trong phụ lục của dự thảo kế hoạch do Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM xây dựng.

Chiều 24/4, Sở tổ chức cuộc họp lấy ý kiến chuyên gia, doanh nghiệp trong lĩnh vực xuất bản, in và phát hành đối với dự thảo Kế hoạch triển khai thực hiện Chỉ thị 04-CT/TW của Ban Bí thư về “tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới”. Đồng thời, các nhiệm vụ trọng tâm nhằm cụ thể hóa định hướng phát triển ngành cũng được đưa ra thảo luận.

Cần hiểu người đọc trước khi phát triển văn hóa đọc

Tại cuộc họp, nhiều đại biểu tập trung góp ý vào tính khả thi của các chỉ tiêu, đặc biệt là các mục tiêu về chuyển đổi số, phát triển văn hóa đọc, đào tạo nhân lực và cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp. Một số ý kiến cho rằng bên cạnh việc đặt ra các mục tiêu dài hạn, Thành phố cần làm rõ giải pháp triển khai và nguồn lực thực hiện để đảm bảo kế hoạch có thể đi vào thực tế.

Dự thảo kế hoạch của Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM xác định phát triển văn hóa đọc là một trong những trụ cột song hành với hiện đại hóa ngành xuất bản.

Tuy nhiên, theo ông Lê Hoàng, Giám đốc Công ty Đường sách TP.HCM - Ủy viên Ban chấp hành Hội Xuất bản Việt Nam, để chính sách này đi vào thực chất, Thành phố cần bắt đầu từ việc hiểu đúng nhu cầu của người đọc thay vì triển khai theo hướng áp đặt.

Ông đồng ý với đề xuất tổ chức các cuộc điều tra xã hội học quy mô toàn Thành phố, giao cho Viện Nghiên cứu phát triển thực hiện. Theo ông, việc khảo sát không cần tiến hành thường niên mà nên thực hiện theo chu kỳ 5 năm để đảm bảo chiều sâu dữ liệu. Từ đó, ngành xuất bản có thể xác định rõ hành vi, thói quen và nhu cầu đọc của từng nhóm đối tượng từ đó quản lý hoạch định chính sách hiệu quả hơn.

Ở góc độ chính sách dài hạn, ông Lê Hoàng cũng kiến nghị xây dựng hành lang pháp lý ổn định cho các không gian văn hóa đọc như Đường sách TP.HCM, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững. Bên cạnh đó, ông cũng đồng tình với chủ trương tái lập Hội sách TP.HCM của Sở.

Các chuyên gia cho rằng để phát triển hiệu quả tiết đọc sách, cần xây dựng thiết chế thư viện hiện đại, đạt chuẩn cho học sinh. Ảnh: Duy Hiệu.

“Sau 10 lần tổ chức, Hội sách thành phố được tổ chức ở công viên Lê Văn Tám đã chứng minh được sự hiệu quả. Đó thật sự là một ngày vui của ngành xuất bản cũng như người dân thành phố với hàng trăm nghìn lượt khách”, ông kể.

Ông Lê Hoàng nói thêm về vấn đề tăng cường các cuộc thi vận động sáng tác thay vì chỉ trao giải cho các tác phẩm đã xuất bản. Thực tế cho thấy những sân chơi như “Văn học tuổi 20” hay “Văn học thiếu nhi vì tương lai đất nước” từng phát hiện nhiều tác giả trẻ như Nguyễn Ngọc Thuần, Nguyễn Ngọc Tư, góp phần làm mới nguồn nội dung cho ngành xuất bản.

Trong dự thảo kế hoạch, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cũng đặt ra mục tiêu phát triển văn hóa đọc trong nhà trường thông qua việc triển khai tiết đọc sách trên địa bàn.

Góp ý cho nội dung này, TS Thái Thu Hoài, Phó trưởng khoa Thư viện - Xuất bản, Trường Đại học Văn hóa TP.HCM, cho rằng để tiết đọc sách phát huy hiệu quả, cần đồng thời đầu tư hệ thống thư viện đạt chuẩn. Bà nhấn mạnh thư viện cần được xây dựng như “trái tim của nhà trường”, không chỉ là nơi lưu trữ sách mà phải trở thành không gian học tập, trải nghiệm, từ đó hình thành thói quen đọc bền vững cho học sinh.

Phó trưởng khoa Thư viện - Xuất bản cũng nhấn mạnh đào tạo là một trụ cột quan trọng trong việc triển khai các chính sách và chỉ thị của Đảng, Nhà nước đối với ngành xuất bản. Theo bà, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là điều kiện tiên quyết để ngành có thể đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

“Cần xây dựng các chỉ tiêu cụ thể về tỷ lệ lao động qua đào tạo, đặc biệt là năng lực ngoại ngữ trong lĩnh vực xuất bản, in và phát hành. Đồng thời, các mục tiêu về đào tạo nhân lực cần được lượng hóa rõ ràng trong kế hoạch để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả khi triển khai”, bà nêu ý kiến.

Cần cơ chế mới để kéo sách đến gần người dân

Bên cạnh việc phát triển hạ tầng và nội dung, nhiều ý kiến tại hội thảo cho rằng TP.HCM cần những cách tiếp cận mới để đưa sách đến gần hơn với đời sống người dân.

Người dân tại hội sách chung cư lần đầu tiên được TP.HCM tổ chức. Ảnh: Khương Nguyễn.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Anh Dũng, đại diện nền tảng Bookas, cho rằng ngành xuất bản cần thêm các nguồn lực mới, đặc biệt là từ các startup công nghệ. Ông đề xuất Thành phố thành lập quỹ hỗ trợ khởi nghiệp trong lĩnh vực xuất bản nhằm tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trẻ tham gia đổi mới mô hình kinh doanh và công nghệ.

Theo ông Dũng, các công nghệ như Blockchain có thể được ứng dụng để quản lý bản quyền minh bạch hơn và ứng dụng vào nhiều hoạt động của ngành xuất bản. Tuy nhiên, doanh nghiệp nhỏ vẫn gặp khó khăn khi xử lý các tranh chấp bản quyền trên môi trường số, do hạn chế về nguồn lực và pháp lý.

Ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, phát biểu kết luận cuộc họp.

Từ đó, ông kiến nghị TP.HCM cần xây dựng rõ ràng cơ chế hợp tác công - tư (PPP) trong lĩnh vực xuất bản, giúp doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới dưới sự hỗ trợ của Nhà nước. Đây được xem là giải pháp để vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa đảm bảo tính ổn định và định hướng của ngành trong dài hạn.

Phát biểu kết luận hội thảo, ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, cho biết các ý kiến đóng góp đã cơ bản hoàn thiện dự thảo kế hoạch. Ông nhìn nhận đây là một đề án có nhiều mục tiêu lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và đơn vị chuyên môn trong quá trình triển khai.

Đại diện Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được ý kiến đóng góp trong thời gian tới, nhằm hoàn thiện kế hoạch trước khi triển khai chính thức.