Tổng thống Trump 'quay xe'

Thứ ba, 14/7/2026 21:16 (GMT+7)
3 giờ trước

Thứ Ba, Tổng thống Donald Trump đảo ngược quyết định áp dụng mức phí bồi hoàn 20% đối với hàng hóa qua eo biển Hormuz, thay thế bằng nguồn đầu tư từ các quốc gia Vùng Vịnh vào Mỹ.

Tổng thống Mỹ Trump cùng các thành viên nội các tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, đầu tháng này. Ảnh: ZUMA Press.

"Dựa trên các cuộc trao đổi với giới lãnh đạo Trung Đông, tôi quyết định thay thế khoản thu phí 20% đối với các tàu hàng qua Hormuz bằng các thỏa thuận thương mại và đầu tư từ các quốc gia Vùng Vịnh vào Mỹ", ông Trump viết trên nền tảng Truth Social, ngay trước thềm cuộc gặp Thủ tướng Iraq tại Nhà Trắng.

Quyết định hủy kế hoạch thu phí được đưa ra khi Mỹ đang thúc đẩy quan hệ kinh tế với các nước vùng Vịnh (bao gồm Saudi Arabia, UAE và Qatar). Tổng thống Mỹ khẳng định các thỏa thuận đầu tư mới sẽ thay thế cho khoản phí dự kiến.

Trước đó, theo Bloomberg, Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất thu khoản phí 20% giá trị hàng hóa vận chuyển của mỗi tàu qua eo biển Hormuz. Con số này sẽ tương đương khoảng 30 triệu USD đối với mỗi siêu tàu chở đầy dầu thô.

Ước tính này dựa trên giá dầu hiện nay vào khoảng 80 USD/thùng. Một siêu tàu chở dầu có thể vận chuyển khoảng 2 triệu thùng dầu thô.

Kế hoạch này đã làm dấy lên làn sóng lo ngại và hoài nghi từ giới vận tải biển cùng các nhà lãnh đạo toàn cầu.

Nhiều quan chức trong chính quyền từng đặt nghi vấn về tính khả thi và hợp pháp của việc thu phí. Tháng trước, Ngoại trưởng Marco Rubio khẳng định luật pháp quốc tế hiện hành không cho phép bất kỳ quốc gia nào thu phí trên tuyến đường thủy quốc tế. Phó Tổng thống JD Vance nhấn mạnh lập trường "miễn thu phí" đối với các khu vực này.

Bản thân ông Trump hồi tháng 5 cũng từng đưa ra quan điểm tương tự: "Chúng tôi muốn eo biển này mở cửa và tự do. Chúng tôi không muốn có bất kỳ khoản phí nào vì đây là tuyến đường thủy quốc tế".

Anh và Brazil lên tiếng phản đối đề xuất thu phí

Theo CNN, chính phủ Anh ngày 14/7 tái khẳng định quan điểm rằng eo biển Hormuz nên được mở cửa trở lại "mà không áp dụng phí hay lệ phí”.

"Việc công bố chi tiết đề xuất thuộc thẩm quyền của Mỹ. Nhưng chúng tôi luôn cho rằng eo biển Hormuz cần được mở cửa trở lại phù hợp với luật pháp quốc tế, không áp dụng bất kỳ khoản phí hay lệ phí nào có thể làm gián đoạn thương mại toàn cầu”, người phát ngôn của số 10 phố Downing cho hay.

Trong khi, theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Anadolu Agency, Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva đã chỉ trích đề xuất này của Mỹ. Ông phát biểu với các phóng viên rằng việc thu phí tàu thuyền tại một trong những tuyến đường thủy quốc tế nhộn nhịp nhất thế giới sẽ vi phạm các nguyên tắc lâu đời của thương mại hàng hải toàn cầu.

Dù không đề cập đến việc Brazil có thực hiện các biện pháp ngoại giao hay không, ông Lula khẳng định các tuyến đường thủy quốc tế cần duy trì trạng thái mở cho hoạt động thương mại toàn cầu theo đúng các quy định quốc tế đã được thiết lập.

Eo biển Hormuz kết nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman và vận chuyển khoảng 1/5 lượng tiêu thụ dầu toàn cầu, trở thành một trong những tuyến thương mại hàng hải quan trọng nhất thế giới.

Luật hàng hải quốc tế thường bảo đảm quyền quá cảnh qua các eo biển quốc tế, trong khi các chuyên gia pháp lý đặt câu hỏi liệu một quốc gia có thể đơn phương áp đặt các khoản phí đối với tàu thuyền thực hiện quyền đó hay không.

Cận cảnh Mỹ đánh trúng trạm xăng Iran Đoạn video người dân quay lại đám cháy hiện trường và nói: "Họ đã bắn trúng trạm xăng ở khu vực Mohamadi". Đây là đêm thứ ba liên tiếp Mỹ tiến hành không kích nhằm vào Iran. Quân đội Mỹ tuyên bố đã tấn công hàng loạt mục tiêu trên khắp Iran, bao gồm Bushehr, Chah Bahar, Jask, Konarak, Abu Musa và Bandar Abbas.

Ngoại trưởng Iran Araghchi: 20% là quá cao

Trước đó, ngày 13/7, Tổng thống Trump đã tái áp đặt lệnh phong tỏa đối với các tàu của Iran quá cảnh qua eo biển Hormuz. Ông tuyên bố Mỹ sẽ đảm nhận vai trò "người bảo vệ" tuyến đường thủy này và khẳng định: "Vì sự công bằng, Mỹ cần được hoàn trả phí ở mức 20% trên tất cả hàng hóa được vận chuyển".

Trên mạng xã hội, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi phản hồi: "Hoàn toàn đúng. Bất kỳ bên nào đảm bảo tuyến hàng hải thương mại qua eo biển Hormuz được an toàn và thông suốt đều nên được trả phí cho dịch vụ này".

Tuy nhiên, ông Araghchi cho rằng mức 20% là "quá cao", đồng thời nói thêm: "Chúng tôi sẽ đưa ra mức phí hợp lý hơn”. Tuyên bố này ngụ ý Iran mới là bên có quyền thu phí, thay vì Mỹ.

Hiện Nhà Trắng chưa cung cấp chi tiết về phương thức quản lý khoản phí này hoặc thông báo cho các đồng minh tại vùng Vịnh.

Khoảng 10 cá nhân hoạt động trong thị trường vận tải biển, bao gồm các chủ tàu vừa đưa hàng qua Hormuz, cho biết họ không nhận được cảnh báo trước. Theo họ, do thiếu thông tin chi tiết, hiện vẫn quá sớm để đánh giá tác động của kế hoạch đối với các quyết định lộ trình.

Căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran từ cuối thứ Bảy, khi Tehran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz sau vụ bắn súng cảnh cáo trúng một con tàu bị cáo buộc đi sai lộ trình.

Hôm thứ Hai, Tổng thống Trump khẳng định eo biển này vẫn sẽ thông suốt, bất kể Iran có tham gia quản lý hay không. Tuy nhiên, dữ liệu vận tải cho thấy lượng tàu chở dầu qua đây đã giảm xuống mức thấp nhất trong gần hai tháng.

Các nguồn tin trong ngành cho biết với Reuters rằng nhiều tàu đang tắt thiết bị định vị AIS công cộng, khiến việc xác định chính xác số lượng tàu qua lại tuyến đường này trở nên khó khăn.

Theo Al Jazeera, cùng ngày, Ngoại trưởng Oman Badr bin Hamad Al Busaidi cho biết các cuộc đàm phán phức tạp đã bắt đầu, nhằm xây dựng khuôn khổ lâu dài bảo đảm quyền tự do hàng hải tại eo biển Hormuz.

Ngoại trưởng Oman cho rằng Oman cần phối hợp với Iran cùng toàn thể cộng đồng quốc tế xây dựng một cơ chế thực tế, bền vững và phù hợp với luật pháp quốc tế, qua đó bảo đảm quyền tự do hàng hải.

Cận cảnh Mỹ tấn công Iran ngày thứ ba liên tiếp Căng thẳng quân sự leo thang nghiêm trọng khi Iran tuyên bố sử dụng UAV và tên lửa tấn công các căn cứ cùng tàu hải quân của Mỹ tại Trung Đông. Đáp trả, Mỹ triển khai hàng loạt máy bay quân sự và tiến hành đợt không kích thứ ba liên tiếp nhằm triệt hạ các mục tiêu ven biển của Iran.

Vấn đề Trung Đông

Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này...