Tổng thống Mexico đang bị 'bao vây tứ phía'

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum. Ảnh: Axios

Kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump quay lại Nhà Trắng và gia tăng sức ép lên Mexico về việc truy quét các băng đảng ma túy, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum luôn tỏ ra tự tin là bà có thể vừa giữ ổn định quan hệ song phương, vừa bảo vệ chủ quyền đất nước.

Tuy nhiên, sau cuộc tấn công nhằm vào Venezuela hôm 3/1, những lời đe dọa của ông Trump ngày càng trực diện. Trong một cuộc phỏng vấn trên Fox News năm ngày sau đó, ông chủ Nhà Trắng tuyên bố sẽ “bắt đầu tấn công vào khu vực liên quan đến các băng nhóm ma tuý”, đặc biệt là tại Mexico.

Bà Sheinbaum và đội ngũ thân cận giờ đây bị đặt vào thế khó: Vừa phải bảo vệ lợi ích và chính sách của Mexico, vừa cố gắng để tránh làm ông Trump phật ý. Họ biết rằng luôn bị Nhà Trắng theo dõi sát sao, các quan chức Mexico giấu tên chia sẻ với New York Times.

Nhà phân tích chính trị Jesús Silva-Herzog đánh giá, trong tình hiện nay có thể nói Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum đang bị "bao vây tứ phía".

Khả năng Mỹ can thiệp

Khi ông Trump liên tục quảng cáo về khả năng “giúp đỡ” Mexico chống lại các băng nhóm ma túy, bao gồm không kích và đưa quân đến thực địa, nhiều người cho rằng đây chỉ là những lời nói suông. Họ tin rằng quan hệ kinh tế và an ninh giữa hai nước sẽ ngăn chặn các hành động đơn phương. Dù vậy, giả định này đang ngày càng lung lay.

“Khi quan sát những gì họ làm tại Venezuela, chúng tôi nghĩ rằng: ‘Điều này nghiêm trọng hơn chúng ta nghĩ, chúng ta nằm trong danh sách các mục tiêu tiềm tàng trong tương lai, và điều tệ hơn là chúng ta đã bị cảnh báo’”, một quan chức giấu tên cảm thán.

Tổng thống Sheinbaum dường như vừa muốn bác bỏ hành vi can thiệp của Mỹ vào Venezuela - và sâu xa hơn là mối đe dọa nhằm vào Mexico - vừa muốn tránh những từ ngữ có thể khiến ông Trump phản ứng. Dù vậy, mục tiêu thứ hai dường như không hoàn toàn thành công.

Chỉ vài tiếng sau khi bà Sheinbaum đăng tải một đoạn của Hiến chương Liên Hợp Quốc kêu gọi các nước không sử dụng vũ lực nhằm vào nước khác, ông Trump tuyên bố bà “là một người phụ nữ tốt, nhưng các băng nhóm đang điều hành Mexico”.

Tuyên bố này khiến chính phủ Mexico càng thêm cảnh giác. Ngay trong buổi sáng sau tuyên bố của ông Trump, bà Sheinbaum cho biết đã chỉ thị ngoại trưởng điện đàm với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio.

Người dân Mexico mang ảnh bà Sheinbaum trong một cuộc tuần hành ủng hộ Venezuela. Ảnh: New York Times.

Trong bản cáo trạng của Mỹ nhằm vào ông Maduro, Mexico được nhắc tên tới 25 lần, chủ yếu liên quan đến các cáo buộc về ma túy. Đây là điều khiến giới chức nước này lo lắng.

Giới chức Mexico thậm chí phân tích từng từ ngữ của ông Trump, các nguồn tin cho biết. Họ nghiên cứu kỹ lưỡng cách nước này được đề cập trên truyền thông Mỹ và so sánh với Colombia, Greenland hay Cuba và thở phào nhẹ nhõm khi sự chú ý dường như đang chuyển dịch về Greenland.

Thế khó của bà Sheinbaum

Ông Trump cho biết đã nhiều lần đề nghị đưa quân đội Mỹ tới Mexico để chống lại các băng đảng ma túy. Tuy nhiên, bà Sheinbaum luôn từ chối để bảo vệ chủ quyền.

Trước công luận, bà Sheinbaum nói rằng những lời đe dọa của ông Trump chỉ là “cách ông ấy nói”, khẳng định quan hệ kinh tế và an ninh giữa hai nước chặt chẽ đến mức không thể bị phá vỡ.

Dù vậy, hôm 6/1, bà Sheinbaum đã phải thừa nhận việc Mỹ coi fentanyl là vũ khí hủy diệt hàng loạt và coi các băng nhóm ma túy là tổ chức khủng bố có thể giúp chính quyền Trump có thêm lý do để đưa quân vào Mexico.

Mexico đang có hàng loạt hành động để xoa dịu ông Trump như tăng cường kiểm soát biên giới, bắt giữ các thành viên băng đảng ma túy, thu giữ lượng lớn ma túy và dẫn độ ít nhất 55 tội phạm sang Mỹ. Hợp tác chia sẻ thông tin giữa Mexico City và Washington cũng được mở rộng. Dù vậy, chính quyền Trump vẫn muốn Mexico làm nhiều hơn.

Hai quan chức Mexico tiết lộ rằng ưu tiên của nước này hiện nay là nhằm vào các băng đảng mạnh mẽ hơn để khẳng định cam kết với Mỹ, bao gồm truy quét các quan chức bị nghi liên quan đến ma túy.

Trên thực tế, ông Trump không phải nhân tố duy nhất mà bà Sheinbaum cần tính đến. Bà cũng cần duy trì sự ủng hộ của đảng cánh tả cầm quyền. Dù tỏ ra thống nhất bên ngoài, trên thực tế nội các Mexico vẫn còn bất đồng về cách phản ứng trước cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào Venezuela.

Lực lượng chức năng Mexico canh gác một khu vực liên quan đến tội phạm tại bang Sinaloa hồi tháng 6. Ảnh: New York Times.

Nhìn chung, các quan chức cho rằng Mexico nên phản đối hành động của Mỹ, bảo vệ luật pháp quốc tế và nguyên tắc không can thiệp công việc nội bộ. Tuy nhiên, một số quan chức lo ngại việc bà Sheinbaum liên tục công khai cuộc tấn công sẽ phản tác dụng, bao gồm trong đàm phán thuế quan với Mỹ.

“Tổng thống (Sheinbaum) đang bị bao vây tứ phía”, nhà phân tích chính trị Jesús Silva-Herzog nói.