|
|
Tổng thống Trump công bố mức thuế quan áp lên các nước ngày 2/4/2025 tại Vườn Hồng, Nhà Trắng. Ảnh: Reuters |
Trong một động thái hiếm hoi thể hiện sự kiềm chế quyền lực của tổng thống, cơ quan tư pháp cao nhất nước Mỹ cho rằng nhiều mức thuế của chính quyền là trái pháp luật. Phán quyết với tỷ lệ 6-3 đặt ra một ranh giới mới về những chính sách mà tổng thống có thể áp dụng mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội.
“Chính phủ diễn giải Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) theo cách trao cho Tổng thống quyền đơn phương áp đặt các mức thuế không giới hạn và thay đổi chúng tùy ý. Cách hiểu đó sẽ là sự mở rộng mang tính biến đổi đối với thẩm quyền của Tổng thống trong chính sách thuế quan”, phán quyết nêu rõ.
Phán quyết có thể mở ra một quy trình hoàn tiền đầy rối ren, theo đó hàng tỷ USD có thể phải trả lại cho các doanh nghiệp đã nộp những khoản thuế mà Tòa án Tối cao nay xác định là trái luật.
Tuy vậy, Tòa án Tối cao không bàn đến vấn đề này. Thẩm phán Brett Kavanaugh viết trong ý kiến bất đồng: “Hôm nay, Tòa không nói gì về việc chính phủ có nên hoàn trả hàng tỷ USD đã thu từ các nhà nhập khẩu hay không và nếu có thì bằng cách nào”.
Cũng chưa rõ các quốc gia khác sẽ phản ứng ra sao, trong bối cảnh các mức thuế này là nền tảng của hàng loạt thỏa thuận thương mại mà chính quyền công bố hồi đầu năm.
Sau phán quyết, chứng khoán và kim loại quý tăng giá, nhưng mức tăng không lớn. Chỉ số S&P 500 tăng khoảng 0,3% trong phiên giữa buổi sáng. Hợp đồng vàng tương lai tăng 1,7%, trong khi bạc, sau nhịp tăng sớm hơn, tăng hơn 5%.
Tòa án Tối cao ra phán quyết vài tháng sau phiên điều trần được đẩy nhanh vào tháng 11. Ông Trump đã áp dụng hơn một nửa số mức thuế hiện nay dựa trên IEEPA, viện tới những thẩm quyền chưa từng có tiền lệ để áp đặt thuế trên phạm vi toàn cầu. Trong phiên điều trần, một số thẩm phán, trong đó có cả các thẩm phán bảo thủ, tỏ ra hoài nghi việc ông Trump có thể “lách” Quốc hội để đơn phương áp đặt những mức thuế rộng như vậy.
Axios dẫn ý kiến các nhà phân tích cho rằng không nên kỳ vọng thuế quan sẽ biến mất hoàn toàn sau tuyên bố này của Tòa án Tối cao Mỹ. Trước đây, chính quyền Trump từng nói sẽ dựa vào các công cụ thương mại khác để thay thế bất kỳ mức thuế nào bị Tòa án Tối cao bác bỏ.
Hiểu về thuế quan và chiến tranh thương mại
Trong lúc cuộc chiến thuế quan leo thang, Tri thức - Znews giới thiệu tới độc giả tổng hợp 5 cuốn sách giải thích chính sách thương mại toàn cầu trong những thập kỷ gần đây, bao gồm cuộc chiến thương mại của ông Trump. Danh sách này do các chuyên gia của Financial Times đưa ra.
Năm cuốn sách đó bao gồm Why Politicians Lie About Trade… And What You Need to Know của Dmitry Grozoubinksi (2024), Trade Wars Are Class Wars của Matthew C Klein và Michael Pettis (2020), Misadventures of the Most Favored Nations: Clashing Egos, Inflated Ambitions, and the Great Shambles of the World Trade System của Paul Blustein (2009), Kicking Away the Ladder: Development Strategy in Historical Perspective của Ha-Joon Chang (2002) và No Trade Is Free: Changing Course, Taking on China, and Helping America’s Workers của Robert Lighthizer (2023).
