Tổ hợp sáng tạo tại 'phố nhà binh' ở Hà Nội

“Tôi có một tật xấu là chuyên ‘thâm canh, tăng vụ’ tác phẩm của mình. Truyện ngắn biến thành tiểu thuyết; tiểu thuyết chuyển thành kịch; kịch chuyển thành phim. Tôi không cho ai chuyển tác phẩm của tôi, đó là sự ích kỷ ngọt ngào. Chỉ có mình chuyển thể tác phẩm của mình mới hy vọng giữ được hồn vía tác phẩm”, nhà văn bộc bạch.

Ông cũng chia sẻ nhiều câu chuyện xoay quanh tác phẩm, những kỷ niệm gắn bó với “phố nhà binh” Lý Nam Đế, tại buổi Gặp mặt văn nghệ sĩ đầu xuân 2026, tổ chức tại Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội.

Nhà văn Chu Lai tại buổi Gặp mặt văn nghệ sĩ đầu xuân 2026 ở Nhà xuất bản Quân đội nhân dân. Ảnh: Thúy Hạnh.

“Tiếc của” nên viết thêm truyện

Nhà văn kể lại ông đã viết kịch bản phim Mưa đỏ theo lời động viên của Hội Điện ảnh Việt Nam. Sau đó, tác phẩm được Hội Điện ảnh Việt Nam trao giải cao nhất. Tuy giải cao, hàng chục năm không có hãng phim nào dám dàn dựng kịch bản vì kinh phí quá lớn, tới khi có Xưởng phim Quân đội thực hiện.

“Trước khi ra phim, tôi ‘tiếc của trời’ nên chuyển thành tiểu thuyết”, nhà văn Chu Lai nói. Tiểu thuyết Mưa đỏ sau đó được Giải A Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam 2016, Giải A Giải thưởng Văn học Nghệ thuật, báo chí của Bộ Quốc phòng giai đoạn 2019-2024.

Bộ phim Mưa đỏ ra mắt tạo ra một cơn “địa chấn” với cả lĩnh vực điện ảnh và xuất bản trong nước. Riêng bộ phim đạt doanh thu hơn 700 tỷ đồng, thu hút 8 triệu lượt xem, giành Giải Bông sen Vàng 2025, 3 Giải Cánh diều vàng 2025. Tiểu thuyết phát hành hơn 90.000, “cháy hàng” trong nhiều tuần.

Nhà văn cũng dành nhiều lời khen tới Hãng điện ảnh Quân đội nhân dân. “Một xưởng phim dám làm bộ phim ầm ào súng đạn mà 3 người chỉ huy trong xưởng phim đều là phụ nữ”, nhà văn nói. Cả đoàn phim đã nỗ lực hết sức mình để quay xong bộ phim trong đúng 81 ngày.

Theo nhà văn, chủ đề chiến tranh vẫn luôn là “siêu đề tài”, người lính vẫn là “siêu nhân vật”, nhất là trong bối cảnh thế giới hiện nay.

“Thế giới vẫn không bình yên, hành tinh còn nhiều bất trắc, lòng người vẫn khôn dò, súng vẫn nổ đó đây, thân người vẫn ngã xuống, lò lửa Trung Đông đang treo lơ lửng trên đầu lịch sử, chứng tỏ rằng chưa bao giờ đề tài vũ trang, cách mạng và chiến tranh, người lính lại cần thiết như bây giờ”, ông nói.

Ông kết luận khi thế giới bất trắc, khối văn học nghệ thuật, văn hóa trong quân đội càng đòi hỏi có những nghị lực mới, vì đây là “trữ lượng tâm hồn của quân đội”.

Cuốn "Mưa đỏ" hiện đã có nhiều phiên bản đặc biệt trên thị trường. Ảnh: Trần Hiền.

Tổ hợp sáng tạo tại "phố nhà binh" Lý Nam Đế

Nhà văn Chu Lai đã tri ân nhiều đơn vị xuất bản, báo chí, quân đội cùng nằm trên con phố Lý Nam Đế, Hà Nội. Ông đánh giá con phố là một “binh chủng” hợp thành của nhiều loại hình văn hóa nghệ thuật. “Tổ hợp” đa dạng, vững mạnh tại con phố này đã trở thành “bệ phóng” cho nhiều nhà văn, nhà thơ tiếng tăm của Việt Nam.

Theo nhà văn, con phố Lý Nam Đế trước đây có Trung tâm Phát thanh - Truyền hình Quân đội nằm đầu phố, đi thêm một đoạn là Báo Quân đội nhân dân. Tạp chí Văn nghệ Quân đội số 4 Lý Nam Đế được nhà văn gọi là “nền văn học thứ hai của Việt Nam” vì đây là nơi dung dưỡng cho nhiều tác giả như Thanh Tịnh, Vũ Cao, Hồ Phương, Nguyễn Trọng Oánh, Nguyễn Minh Châu, Hữu Thỉnh…

Cạnh đó là Phòng Văn hóa văn nghệ mà GS.TS Đinh Xuân Dũng từng giữ chức Trưởng phòng.

“Các nhà văn ở số 4 Lý Nam Đế viết được điều gì, hoài thai được điều gì, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân (NXB) như một ‘bệnh viện sản khoa’ đã ‘đỡ đẻ’ mát tay các tác phẩm. Dường như tất cả tác phẩm chiến tranh nổi tiếng từ xưa tới nay đều xuất sinh từ đây. Khi NXB ‘đỡ đẻ’ xong tác phẩm, Thư viện Quân đội cuối phố lại phát hành ra toàn quân, toàn dân, tới từng trung đội”, nhà văn điểm lại.

Báo chí, truyền hình, nhà xuất bản, thư viện quân đội… mỗi cơ quan đơn vị đều là một mắt xích quan trọng góp phần tạo đà cho nhiều tác phẩm, tác giả nổi danh. Nhà văn Chu Lai xin gửi lời tri ân tới các đơn vị này vì những đóng góp cho nền văn hóa nghệ thuật Việt Nam.