Một tên trộm tìm đến Tổ sư Nagarjuna. Tên trộm đó xiêu lòng bởi vì anh ta chưa từng thấy một người nào đẹp như thế, tao nhã vô ngần như thế. Anh ta hỏi Nagarjuna: “Con có thể cũng phát triển như vậy được không? Nhưng con phải nói cho ngài hay điều này: con là một tên trộm. Và một điều nữa: con không thể từ bỏ việc đó, nên xin đừng lấy nó ra làm điều kiện. Con sẽ làm bất cứ điều gì ngài nói, nhưng con không thể ngừng ăn trộm. Con đã cố thử nhiều lần, nhưng chưa bao giờ làm được, cho nên con bỏ cuộc. Con đã chấp nhận định mệnh của mình, rằng con sẽ là một tên trộm và vẫn mãi là kẻ trộm, cho nên ngài đừng nói về điều đó. Con xin nói rõ như vậy ngay từ đầu”.

Nagarjuna hỏi: “Sao anh phải sợ? Có ai nói về việc anh là kẻ trộm đâu?”.

Tên trộm đáp: “Nhưng mỗi khi con tìm đến một nhà sư, một tu sĩ hay một thánh nhân, họ luôn nói ‘Trước tiên hãy ngừng trộm cắp đi đã’”.

Nagarjuna cười lớn và nói: “Thế thì chắc là anh đã tìm đến những tên trộm; bằng không, tại sao những người đó phải bận tâm? Ta không bận tâm!”.

Tên trộm tưởng rằng mình tìm được một vị thầy “dễ dãi”. Ảnh: Pinteress

Tên trộm rất vui: “Vậy thì ổn rồi. Có vẻ bây giờ con cũng có thể trở thành một môn đồ rồi. Con đã tìm đúng thầy”.

Nagarjuna đón nhận anh ta. Ngài nói: “Bây giờ anh có thể đi và làm gì tùy thích. Anh chỉ cần tuân thủ một điều: Hãy tỉnh thức! Hãy đi đi, lẻn vào nhà người khác, đi vào, lấy đồ, đánh cắp; cứ làm mọi việc anh muốn, ta không bận tâm, ta đâu phải kẻ trộm - nhưng hãy làm vậy với nhận thức trọn vẹn”.

Tên trộm không biết mình đang rơi vào một cái bẫy. Anh ta nói: “Thế thì ổn rồi. Con sẽ cố gắng”.

Sau ba tuần, anh ta trở lại và nói: “Ngài thật xảo quyệt, nếu tỉnh thức, con không thể ăn cắp được. Nếu con ăn cắp, sự tỉnh thức sẽ biến mất. Con rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan”.

Nagarjuna đáp: “Đừng nói về việc anh là kẻ trộm và chuyện ăn trộm nữa. Ta không quan tâm; ta không phải trộm. Giờ thì anh hãy quyết định! Nếu muốn tỉnh thức thì anh hãy quyết định như thế. Nếu không muốn tỉnh thức, anh cũng hãy quyết định làm thế”.

Sách Tỉnh thức - Osho. Ảnh: Huỳnh Quỳnh

“Nhưng giờ thật khó. Con đã nếm trải chút quả vị tỉnh thức, nó thật tuyệt vời. Con sẽ từ bỏ mọi thứ, bất cứ điều gì ngài nói.” Tên trộm nói tiếp: “Mới đêm nọ, lần đầu tiên, con vào được cung điện của nhà vua. Con đã mở được kho báu. Con đã có thể trở thành người giàu nhất thế giới, nhưng ngài đang dõi theo con và con phải tỉnh thức. Khi con tỉnh thức, bỗng nhiên không còn động cơ, không còn ham muốn. Khi con có nhận thức, kim cương trông chẳng khác gì những viên đá, chỉ là những viên đá bình thường. Khi con không có nhận thức, kho báu hiện diện ở đó. Con đã chờ đợi và đã làm việc này nhiều lần. Con tỉnh thức và trở nên giống như một bậc trí giả, con thậm chí không thể chạm vào kho báu bởi vì việc đó thật ngu xuẩn. Chỉ là mấy viên đá, con đang làm gì vậy chứ? Đánh mất bản thân vì mấy viên đá ư? Rồi sau đó con mất nhận thức; những viên đá lại trở nên thật xinh đẹp, toàn bộ ảo tưởng đó quay trở lại. Nhưng cuối cùng, con đã quyết định rằng chúng chẳng đáng”.

Một khi bạn đã biết đến tỉnh thức thì không gì có thể đánh đổi nó - bạn đã biết được phúc lạc lớn nhất cuộc đời. Khi đó, nhiều thứ sẽ đột nhiên bị buông rơi; chúng trở nên ngu ngốc, trở nên ngớ ngẩn. Động cơ không còn ở đó, ham muốn không còn ở đó, những giấc mơ đã tan biến.