 |
| Sinh viên trường Đại học Bách khoa TP.HCM. Ảnh: Phương Lâm. |
Từ năm 2026, khoảng 30.000 sinh viên theo học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược dự kiến được nhận học bổng Chính phủ với tổng kinh phí khoảng 1.300 tỷ đồng mỗi năm. Đây là một trong những chính sách trọng tâm nhằm thu hút nhân lực chất lượng cao cho các lĩnh vực STEM, được Bộ GD&ĐT triển khai theo Nghị định 179/2026/NĐ-CP.
Hỗ trợ trực tiếp cho người học
Thảo luận về lĩnh vực này, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học Nguyễn Tiến Thảo cho biết cả nước hiện có 771.475 người học thuộc các lĩnh vực STEM, chiếm khoảng 29% quy mô giáo dục đại học. Trong đó, 475.833 sinh viên chính quy đang theo học 15 nhóm ngành thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định 179/2026/NĐ-CP.
Đến năm 2030, bộ đặt mục tiêu nâng tỷ lệ người học STEM lên 35%, đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của đất nước.
Theo ông Thảo, Bộ GD&ĐT đang triển khai đồng bộ nhiều chương trình phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đến nay, bộ đã phê duyệt 90 chương trình đào tạo tài năng tại 23 cơ sở giáo dục đại học, hướng tới gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học và các lĩnh vực công nghệ chiến lược.
Điểm nhấn của chính sách lần này là Nghị định 179/2026/NĐ-CP đã thay đổi cách tiếp cận, chuyển từ hỗ trợ các cơ sở đào tạo sang hỗ trợ trực tiếp người học.
Theo đó, sinh viên trúng tuyển vào các ngành thuộc danh mục quy định, đáp ứng điều kiện về điểm xét tuyển hoặc thuộc diện tuyển thẳng, đồng thời nằm trong nhóm 30% thí sinh có điểm đầu vào cao nhất sẽ có cơ hội nhận học bổng Chính phủ. Học bổng được xét cấp hàng năm trên cơ sở kết quả học tập và rèn luyện của sinh viên.
Bộ GD&ĐT cũng đã hoàn thiện danh mục gồm 109 ngành đào tạo thuộc 15 nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược làm căn cứ triển khai chính sách.
Theo dự kiến, khóa tuyển sinh năm 2025 có khoảng 22.250 sinh viên đủ điều kiện nhận học bổng Chính phủ từ ngày 1/9/2026. Bắt đầu từ năm 2026, số lượng người học được cấp học bổng sẽ tăng lên khoảng 30.000 người mỗi năm với tổng kinh phí khoảng 1.300 tỷ đồng.
Ông Nguyễn Tiến Thảo đánh giá chính sách không chỉ giúp giảm gánh nặng tài chính cho người học mà còn tạo động lực để học sinh giỏi lựa chọn các ngành STEM, qua đó góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ các lĩnh vực khoa học, công nghệ và công nghệ chiến lược.
 |
| Bộ trưởng GD&ĐT Hoàng Minh Sơn. Ảnh: Moet. |
Cần đầu tư đào tạo nền tảng
Cũng bàn về nhân lực STEM, Bộ trưởng GD&ĐT Hoàng Minh Sơn cho biết Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực cốt lõi. Cụ thể, đất nước hướng đến phát triển các lĩnh vực có giá trị gia tăng lớn như công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, năng lượng tái tạo cùng nhiều ngành công nghệ cao khác. Điều này đòi hỏi phải chuẩn bị nguồn nhân lực đủ về số lượng, mạnh về chất lượng.
Nhấn mạnh vai trò của STEM, Bộ trưởng cho rằng nền tảng của các công nghệ chiến lược không chỉ nằm ở những chuyên ngành mới mà trước hết phải được xây dựng từ các ngành khoa học cơ bản và kỹ thuật then chốt.
Ông Sơn nhận định rất khó dự báo chính xác nhu cầu nhân lực của từng chuyên ngành như bán dẫn hay điện hạt nhân trong nhiều năm tới. Vì vậy, việc đầu tư đào tạo nền tảng sẽ giúp người học có khả năng thích ứng nhanh với sự thay đổi của công nghệ, làm chủ và phát triển các lĩnh vực chiến lược trong tương lai.
Bộ trưởng cũng cho biết Nghị định 179/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/7/2026, là một trong những chính sách quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu này. Chính sách không chỉ áp dụng với sinh viên các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược mà còn dành cho sinh viên các chương trình tài năng và một số lĩnh vực trọng điểm như công nghiệp bán dẫn, điện hạt nhân.
Theo ông, việc hỗ trợ học bổng sẽ giúp người học có thêm cơ hội lựa chọn ngành học, giảm chi phí đào tạo, đặc biệt tạo điều kiện để sinh viên có hoàn cảnh khó khăn theo đuổi các ngành khoa học và công nghệ. Quan trọng hơn, chính sách hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu nhân lực của nền công nghiệp trong giai đoạn phát triển mới.
Bên cạnh chính sách hỗ trợ người học, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh yêu cầu tăng cường gắn kết giữa đào tạo, nghiên cứu khoa học và doanh nghiệp; thúc đẩy hợp tác giữa các trường đại học nhằm hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, cùng giải quyết các bài toán thực tiễn của doanh nghiệp và địa phương.
Thị trường lao động thay đổi chóng mặt, để tồn tại, con người cần học tập suốt đời. Trong bối cảnh đó, tạp chí Tri Thức - Znews giới thiệu tới độc giả cuốn Học tập suốt đời của tác giả Michelle R.Weise.
Tác phẩm cung cấp cho độc giả những đánh giá về thị trường lao động tương lai, những giải pháp cho nhu cầu vừa học vừa làm đang ngày một tăng, cùng với đó là đưa ra những cách kết nối để quá trình chuyển đổi “học-làm” diễn ra thuận lợi hơn. Từ đó, tác giả nêu lên vai trò của việc học tập suốt đời.
