Quế nhục được xem là một vị thuốc kháng sinh trong Đông y. Ảnh minh họa: V.H.

Đông y có phương pháp trị liệu chuyên biệt dành cho những người vừa bị tỳ khí hư vừa có bệnh viêm nhiễm mạn tính. Đông y cũng có thuốc kháng viêm, ví dụ hoàng liên, kim ngân hoa, khổ sâm, hoàng cầm...

Song loại thuốc tốt nhất để điều trị cho người vừa bị tỳ khí hư vừa mắc bệnh viêm nhiễm không phải những thứ trên, mà là thuốc bổ khí, hơn nữa là những loại thuốc bổ tỳ khí điển hình như nhân sâm, hoàng kì… sau đó mới dùng tới thuốc kháng viêm như kim ngân hoa...

Cần mượn nhân sâm, hoàng kỳ để bài độc ra khỏi cơ thể, tức là tăng cường năng lượng cho bạch cầu đang mệt mỏi, mất sức, để chúng tìm lại sức chiến đấu và ra trận “giết địch”.

Ban đầu phương thuốc này được kê cho người khí hư bị viêm da, ví dụ bị nhọt, các bệnh nhân mắc nhọt thường bị nhiễm trùng, sưng đỏ đau nhức, đỉnh điểm cuối cùng khi “mâu thuẫn” trở nên gay gắt, nhọt bung mủ là sẽ khỏi hẳn. Nhưng bệnh nhân bị khí hư không thể phát viêm, không sưng đỏ đau nhức, bởi vậy không thể đẩy “mâu thuẫn” lên cao, tình trạng viêm kéo dài dai dẳng, thậm chí da dẻ chuyển màu tái lạnh, trở thành chứng viêm mạn tính điển hình.

Giải thích theo Đông y, tình huống này là "Độc tà đã đi sâu vào trong cơ thể", lúc này buộc phải uống thuốc bổ khí như hoàng kỳ thì mụn nhọt mới sưng lên, rồi mưng mủ sau đó bung ra và khỏi hẳn.

Thế nên chúng ta cần tránh việc uống thuốc kháng viêm bừa bãi để bảo vệ tỳ khí. Nếu uống thì phải uống có chủ đích, tức là phải phát hiện ra mình bị viêm nhiễm thì mới uống thuốc kháng viêm.

Dấu hiệu cảnh báo chứng viêm là số lượng bạch cầu trong máu tăng cao, đây cũng là chỉ tiêu phán đoán cơ bản nhất. Đi bệnh viện xét nghiệm máu, nếu thấy số lượng bạch cầu tăng cao thì có thể yên tâm uống thuốc kháng viêm; dù bạn đang phát sốt, đau mỏi, nhưng nếu số lượng bạch cầu không cao, thì chứng tỏ nguyên nhân dẫn đến tình trạng của bạn không phải là viêm nhiễm, bấy giờ bạn cũng không cần uống thuốc kháng viêm làm gì.

Thuốc kháng viêm như tên bắn đi, nếu tên không có “địch” để giết, nó sẽ quay ngược lại làm hại các bạch cầu vô tội trong cơ thể bạn.

Kể cả khi bạn đang bị viêm nhiễm hoặc mắc các bệnh viêm mạn tính, ví dụ nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm vùng chậu, thậm chí viêm họng mạn tính, viêm ruột thừa mạn tính thường xuyên tái phát, bạn cũng không nên dùng thuốc kháng viêm bừa bãi, đừng ngại uống thêm các loại thuốc bổ tỳ của Đông y, ví dụ hoàng kỳ.

Hoặc ít nhất thì khi sử dụng thuốc kháng viêm, bạn uống kèm với một số vị thuốc, như 15 gam hoàng kỳ, 5 quả táo đỏ, 5 gam cam thảo, mỗi ngày sắc một liều uống vào sáng và chiều, chắc chắn bạn sẽ cảm thấy rất dễ chịu, bệnh viêm cũng sẽ khỏi nhanh hơn, vì những vị thuốc bồi bổ tỳ khí như hoàng kỳ đang nâng cao sức chiến đấu của bạch cầu giúp bạn.

Tôi từng gặp một ca sĩ bị viêm họng mạn tính từ khi còn trẻ, do nghề nghiệp mà ngày nào cô ấy cũng phải sử dụng cổ họng. Thế nên cô ấy đã tìm rất nhiều phương thuốc dân gian, nhưng hầu hết đều là bàng đại hải, kim ngân hoa, tàng thanh quả... tức các phương thuốc điều trị viêm họng thông dụng nhất, đều có tính hàn, nhưng những loại thuốc này đều không có tác dụng với cô ấy.

Sau đó cô ấy tìm tới một bác sĩ Đông y, vị bác sĩ này phát hiện ra một tiểu tiết: Bất kể xuân, hạ, thu, đông, hễ xuống sân khấu là cô ấy phải khoác thêm áo vào ngay, hễ đưa áo chậm chút là cô ấy sẽ nổi giận với trợ lý.

Ban đầu mọi người nghĩ cô ấy mắc bệnh ngôi sao, kiêu căng ngạo mạn, nhưng sau đó mới rõ cô ấy sợ lạnh thật, quần áo biểu diễn lại là váy lụa mỏng manh, cô ấy chịu không nổi, hơn nữa cô ấy còn bị bệnh viêm họng mạn tính hành hạ suốt nhiều năm. Vị bác sĩ Đông y nọ đã kê cho cô ấy phương thuốc chữa viêm họng có nhục quế và mạch môn, khác hẳn với những loại thuốc cô ấy từng uống.

Nhục quế có tính nóng rất mạnh, người bình thường uống vào đều sợ bị nóng trong, nhưng vị thuốc tính nóng này đi kèm với vị thuốc bổ âm mạch môn, lại chữa lành bệnh viêm họng mạn tính của cô ấy. Sau này bác sĩ cũng bỏ cả mạch môn đi, chỉ cho cô ấy pha trà bằng nhục quế, giúp cô ấy bảo vệ giọng hát của mình.

Ví dụ này cho thấy, bệnh mạn tính thường bắt nguồn từ chứng hư nghiêm trọng, khi cô ca sĩ này tìm tới bác sĩ Đông y, chứng tỳ khí hư của cô ấy đã phát triển thành chứng dương hư, nên cô ấy mới sợ lạnh như thế. Trước các bệnh mạn tính như vậy, chúng ta cần chú ý bổ tỳ, giải quyết các vấn đề mạn tính bằng thuốc bổ tỳ.