Nội dung trên được Thủ tướng Lê Minh Hưng đưa ra tại phiên thảo luận tổ chiều 22/10 khi cho ý kiến vào dự án: Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).
 |
| Thủ tướng Lê Minh Hưng tại phiên thảo luận tổ chiều 22/10. |
Thủ tướng nhấn mạnh đây là 3 dự án luật có mối quan hệ chặt chẽ, tác động trực tiếp đến nguồn lực phát triển đất nước cũng như chỗ ở, tài sản và sinh kế của người dân. Vì vậy, Chính phủ xác định việc sửa đổi các luật này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), Thủ tướng cho biết, bên cạnh việc thể chế hóa các chủ trương, quy định của Trung ương và những thay đổi liên quan đến mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phân loại đô thị, vấn đề lớn đặt ra là nhu cầu nhà ở của người dân rất cao, trong khi nguồn cung phù hợp với khả năng chi trả còn nhiều bất cập. “Tinh thần xuyên suốt là nhà trước hết để người dân có chỗ ở gắn với an sinh xã hội”, Thủ tướng nói.
Một trong những nội dung quan trọng trong lần sửa đổi này được Thủ tướng đề cập là luật hóa các chính sách về nhà ở xã hội đã được kiểm chứng và ngăn ngừa trục lợi chính sách.
Theo Thủ tướng, Quốc hội đã ban hành nghị quyết về cơ chế đặc thù phát triển nhà ở xã hội. Đến nay, cần luật hóa những chính sách này để bảo đảm tính ổn định, lâu dài trong thực hiện.
“Vừa qua cơ quan chức năng cảnh báo nguy cơ người mua nhà ở xã hội chờ đủ 5 năm để bán lại theo giá thị trường, biến chính sách an sinh thành cơ hội kiếm lời và làm sai lệch mục tiêu rất tốt đẹp của chính sách. Do đó, dự thảo quy định sau 5 năm, người mua chỉ được bán lại nhà ở xã hội cho đối tượng thuộc diện mua nhà ở xã hội. Phải kiểm soát rất chặt chẽ việc chuyển nhượng”, Thủ tướng nói.
Thủ tướng yêu cầu chính quyền các cấp phải tăng cường quản lý, bảo đảm người nhận chuyển nhượng đúng đối tượng được hưởng chính sách. Mục tiêu là để nhà ở xã hội luôn nằm trong hệ thống chính sách an sinh, phục vụ đúng đối tượng.
Đề cập những nội dung khác của dự thảo Luật, Thủ tướng cho biết, cơ cấu nhà ở hiện nay còn thiên về sở hữu, các loại hình chưa được phân định rõ, khiến chính sách hỗ trợ chưa hướng đúng đến những đối tượng cần ưu tiên, nhất là nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê.
Do đó, dự thảo Luật phân định rõ 4 nhóm (gồm: nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà công vụ, nhà chính sách). Trong đó, nhà ở thương mại vận hành theo cơ chế thị trường, ai có điều kiện, thu nhập cao thì tiếp cận phân khúc cao cấp. Còn các nhóm nhà ở khác có cơ chế quản lý, ưu đãi riêng phù hợp với từng đối tượng.
“Nhà nước không bao cấp về nhà ở nhưng cũng không để thị trường tự điều tiết hoàn toàn, nên chúng ta tập trung phát triển nhà ở xã hội - một phân khúc trong nhà ở thương mại, và nhà ở cho thuê”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Đối với nhà ở công vụ, dự thảo Luật bổ sung chính sách miễn tiền thuê cho cán bộ, công chức, viên chức được điều động, luân chuyển, biệt phái đến công tác tại các xã đặc biệt khó khăn, khu vực biên giới, hải đảo, giúp đội ngũ này yên tâm công tác.
Một định hướng quan trọng khác là ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, Thủ tướng nêu rõ đây là chính sách mới, là mục tiêu ưu tiên và là trụ cột chiến lược trong bảo đảm an sinh xã hội, đồng thời góp phần hạn chế nguy cơ đầu cơ bất động sản.
“Vừa qua giá nhà thương mại tăng cao vượt quá khả năng chi trả của người dân, người lao động trẻ thì phải mất rất nhiều thời gian mới tích lũy được. Vậy nên nhu cầu thuê nhà với giá hợp lý, thuê dài hạn, đảm bảo tiêu chuẩn đối với công nhân, học sinh, sinh viên ở các khu công nghiệp, đô thị lớn là rất lớn”, Thủ tướng nói.
Thủ tướng chỉ rõ, nhà ở xã hội hiện nay chủ yếu được phát triển để bán, trong khi nhà ở cho thuê dù đã được quy định trong luật nhưng chưa có cơ chế ưu đãi đủ rõ ràng, khả thi để phát triển.
Vì vậy, dự thảo luật dành riêng một chương về nhà ở cho thuê, gồm nhà ở cho thuê đầu tư bằng vốn Nhà nước thông qua các quỹ nhà ở địa phương, nhà ở cho thuê đầu tư không bằng nguồn vốn Nhà nước và nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp.
Đi cùng chính sách ưu đãi, theo Thủ tướng, giá cho thuê không được vượt khung giá do UBND cấp tỉnh quy định, nhằm bảo đảm các ưu đãi của Nhà nước được chuyển hóa thành ưu đãi cho người dân.
Liên quan nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội trong các dự án nhà ở thương mại, Thủ tướng cho biết, pháp luật hiện hành quy định chủ đầu tư phải dành 20% quỹ đất hoặc nộp tiền tương đương để phát triển nhà ở xã hội.
Tuy nhiên, thời điểm tính tiền sử dụng đất chưa thống nhất giữa Luật Nhà ở và Luật Đất đai. Dự thảo Luật lần này sẽ hoàn thiện quy định để UBND có cơ sở quyết định phù hợp với tình hình thực tế địa phương.
Hạn chế phân lô, bán nền
Một nội dung đáng chú ý khác được người đứng đầu Chính phủ đặt ra là hạn chế tình trạng phân lô bán nền tại các đô thị, đặc biệt là đô thị lớn.
 |
| Quỹ đất ít nên phải hạn chế phân lô bán nền, đồng thời tập trung phát triển nhà ở cao tầng. Ảnh minh họa. |
Theo dự thảo Luật, tại các phường thuộc đô thị đặc biệt, đô thị loại I và loại II, chủ đầu tư phải xây dựng nhà ở. Đối với các khu vực còn lại, UBND cấp tỉnh sẽ xác định theo tiêu chí của Chính phủ.
“Quỹ đất của chúng ta rất hạn chế nên phải hạn chế phân lô bán nền, nhất là tại các đô thị lớn, đồng thời tập trung phát triển nhà ở cao tầng”, Thủ tướng nói.
Về bảo đảm quyền tài sản của người dân sống tại nhà chung cư, Thủ tướng nhìn nhận nhiều chung cư đã xuống cấp nhưng việc cải tạo còn chậm, một phần do quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu khi công trình hết niên hạn chưa được quy định rõ ràng.
Dự thảo Luật quy định thời hạn sử dụng căn hộ theo niên hạn công trình. Khi chung cư phải phá dỡ, chủ sở hữu được bồi thường, hỗ trợ tái định cư hoặc đóng góp kinh phí xây dựng lại theo quy định.
Việc cải tạo chung cư phải gắn với tái thiết đô thị. Đồng thời, dự thảo Luật làm rõ phần sở hữu riêng, sở hữu chung nhằm hạn chế tranh chấp trong quá trình quản lý, vận hành.
“Trong dự thảo Luật không thể quy định hết được tất cả nội dung điều chỉnh việc này nên trong nghị định của Chính phủ sẽ đề cập rất cụ thể để giải quyết những vướng mắc”, Thủ tướng thông tin.
Kiểm soát đặt cọc, minh bạch giao dịch bất động sản
Đối với dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Thủ tướng cho biết, quá trình thực hiện luật thời gian qua đã bộc lộ nhiều bất cập như thông tin dự án chưa được công khai đầy đủ, tình trạng lách luật để huy động vốn, tranh chấp liên quan đến cấp giấy chứng nhận.
Bên cạnh đó, các điều kiện kinh doanh còn rườm rà, một số quy định chồng chéo với Luật Đất đai, Luật Đầu tư, pháp luật về bảo vệ người tiêu dùng...
Theo Thủ tướng, Nghị quyết 21 của Trung ương đặt ra yêu cầu phát triển thị trường bất động sản minh bạch, lành mạnh, ổn định, kiểm soát đầu cơ và xây dựng hệ thống dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”.
Để cụ thể hóa định hướng này, dự thảo Luật được hoàn thiện theo hướng thống nhất quy trình giao dịch và quy định mã định danh điện tử cho từng loại giao dịch bất động sản.
Đáng chú ý, nhằm bảo vệ người mua nhà ở và diện tích sàn trong công trình có mục đích lưu trú hình thành trong tương lai, dự thảo Luật quy định chủ đầu tư phải thông báo bằng văn bản cho cơ quan quản lý cấp tỉnh về việc bất động sản đủ điều kiện đưa vào kinh doanh, đồng thời phải được ngân hàng bảo lãnh nghĩa vụ tài chính.
Dự thảo Luật cũng quy định chủ đầu tư chỉ được thu tiền đặt cọc không quá 5% và chỉ khi dự án đã đủ điều kiện kinh doanh, nhằm tăng cường bảo vệ quyền lợi của người mua.
Ngoài ra, theo Thủ tướng, dự thảo Luật tiếp tục hoàn thiện quy định về hợp đồng mẫu, đồng thời phân quyền cho địa phương trong việc chuyển nhượng dự án bất động sản, khắc phục tình trạng chồng chéo giữa Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Đầu tư...
“Đây là những nội dung cần thiết để bảo đảm các quy định của luật đi vào thực tiễn, giải quyết được các vấn đề bất cập trong kinh doanh bất động sản”, Thủ tướng chia sẻ.
