Trong nhiều năm, ung thư miệng thường gắn với hình ảnh quen thuộc: đàn ông lớn tuổi, hút thuốc lá lâu năm. Tuy nhiên, các bác sĩ tại Ấn Độ hiện chứng kiến một xu hướng đáng lo ngại hơn nhiều: ngày càng nhiều người trẻ ở độ tuổi 20-30, thậm chí chưa từng hút thuốc, được chẩn đoán mắc ung thư khoang miệng ở giai đoạn tiến triển.
Nhiều người trong số họ có lối sống lành mạnh, quan tâm tập luyện, mới lập gia đình hoặc đang xây dựng sự nghiệp. Thế nhưng căn bệnh này đang xuất hiện ngày càng phổ biến.
Theo Hội đồng Nghiên cứu Y khoa Ấn Độ (ICMR), ung thư miệng vẫn nằm trong nhóm ung thư phổ biến nhất tại nước này, chủ yếu do tình trạng sử dụng thuốc lá và hạt cau rộng rãi.
"Cái bẫy" thuốc lá ẩn mà nhiều người trẻ bỏ qua
Theo India Times, bác sĩ Akshat Malik, chuyên gia ung bướu đầu cổ tại Bệnh viện Apollo (Delhi), cho biết hiểu lầm lớn nhất của người trẻ là nghĩ chỉ thuốc lá điếu mới gây ung thư miệng.
"Trước đây, ung thư miệng chủ yếu được xem là bệnh của nam giới lớn tuổi hút thuốc nhiều năm. Nhưng gần đây chúng tôi chứng kiến sự gia tăng nhanh chóng các ca bệnh ở người dưới 40 tuổi, bao gồm rất nhiều người không hút thuốc", bác sĩ Malik giải thích.
Theo bác sĩ Malik, thay vì hút thuốc, nhiều người trẻ lại sử dụng các sản phẩm được xem là "bình thường" trong đời sống như sản phẩm nhai chứa hạt cau và thuốc lá không khói (như trầu cau, gutkha, pan masala, supari). Những sản phẩm này thường được quảng bá khá phổ biến và mang tính văn hóa, khiến nhiều người chủ quan. Tuy nhiên về mặt y khoa, chúng không hề vô hại.
"Phần lớn bệnh nhân ung thư miệng không sử dụng thuốc lá điếu như nguồn thuốc lá chính. Thay vào đó, họ dùng các dạng khác như gutkha, khaini, pan masala, supari hoặc trầu cau", bác sĩ Malik cho biết.
Khác với khói thuốc, các chất này được giữ trực tiếp trong khoang miệng, áp sát nướu và niêm mạc má trong thời gian dài. Việc tiếp xúc kéo dài âm thầm gây tổn thương tế bào mỗi ngày.
Điều nguy hiểm là nhiều người không xem mình là "người dùng thuốc lá", nên hoàn toàn không nghĩ mình có nguy cơ mắc ung thư.
 |
| Thói quen nhai trầu cau và các sản phẩm nhai chế biến từ hạt cau hoặc thuốc lá không khói là một trong những nguyên nhân khiến ung thư miệng gia tăng, đặc biệt ở người trẻ. Ảnh: Shutterstock. |
Những vấn đề răng miệng tưởng nhỏ cũng có thể nguy hiểm
Một nguyên nhân ít được chú ý khác khiến ung thư miệng gia tăng là tình trạng kích thích kéo dài trong khoang miệng. Ví dụ như:
- Răng vỡ sắc nhọn cọ xát vào lưỡi nhiều tháng
- Hàm giả không vừa
- Nhiễm trùng miệng kéo dài
- Vệ sinh răng miệng kém
- Các vết tổn thương nhỏ không lành hẳn
Đây đều là những vấn đề sức khỏe không nghiêm trọng nên nhiều người sống chung trong nhiều năm mà không đi khám. Tuy nhiên, các bác sĩ cho biết tình trạng tổn thương lặp đi lặp lại có thể gây viêm mạn tính và làm tăng nguy cơ biến đổi bất thường của tế bào theo thời gian.
Theo bác sĩ Malik, tại Ấn Độ, nhiều người thường chỉ đi khám nha khoa khi đau quá mức. Loét miệng thường được chữa bằng mẹo dân gian, chảy máu nướu bị bỏ qua, còn các mảng trắng trong miệng bị cho là "nóng trong người". Trong lúc đó, tổn thương vẫn âm thầm tiến triển.
Yếu tố di truyền cũng có thể liên quan
Không phải bệnh nhân trẻ nào mắc ung thư miệng cũng có yếu tố nguy cơ rõ ràng. Đó là điều khiến các chuyên gia ung bướu đặc biệt lo ngại. "Có những bệnh nhân trẻ dễ mắc ung thư hơn do yếu tố di truyền, dù không có các nguy cơ truyền thống", bác sĩ Malik giải thích.
Các nhà nghiên cứu trên thế giới đang tìm hiểu vì sao một số người trẻ vẫn mắc ung thư miệng tiến triển nhanh dù có lối sống tương đối khỏe mạnh.
Một số chuyên gia nghi ngờ đột biến gene khiến cơ thể dễ bị tổn thương tế bào hơn. Những giả thuyết khác liên quan đến độc tố môi trường, thực phẩm chế biến sẵn, rượu bia, căng thẳng kéo dài, nhiễm HPV và thay đổi lối sống hiện đại.
Dù khoa học vẫn đang tiếp tục nghiên cứu, các bác sĩ đều đồng ý một điều: tuổi trẻ không còn là "lá chắn" bảo vệ khỏi ung thư miệng. Đáng lo hơn, ung thư miệng ở người trẻ có xu hướng tiến triển hung hãn hơn.
"Chúng tôi cho rằng ung thư miệng ở người trẻ thường lan nhanh và tiến triển mạnh hơn so với người lớn tuổi", bác sĩ Malik cảnh báo.
 |
| Việc vệ sinh răng miệng kém, bỏ qua các vấn đề răng miệng cũng là yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư miệng. Ảnh: Shutterstock. |
Vì sao nhiều ca bệnh được phát hiện quá muộn?
Một trong những nguyên nhân lớn khiến ung thư miệng nguy hiểm là phát hiện chậm. Người trẻ hiếm khi nghĩ mình bị ung thư. Ngay cả bác sĩ đôi khi cũng nhầm triệu chứng ban đầu với viêm nhiễm hoặc nhiệt miệng thông thường.
"Chậm chẩn đoán là một trong những rào cản lớn nhất trong điều trị ung thư miệng", bác sĩ Malik cho biết.
Các dấu hiệu cảnh báo ban đầu thường khá mờ nhạt:
- Loét miệng không lành sau 2-3 tuần
- Xuất hiện mảng đỏ hoặc trắng trong miệng
- Cảm giác nóng rát khi ăn
- Khó nhai hoặc khó nuốt
- Há miệng khó khăn
- Nổi hạch ở cổ
Dù nghe có vẻ thông thường, nếu kéo dài, những triệu chứng này tuyệt đối không nên bỏ qua. "Chẩn đoán sớm bằng sinh thiết và chụp chiếu sẽ giúp tăng đáng kể khả năng điều trị thành công", bác sĩ Malik nhấn mạnh.
Trong nhiều năm hành nghề y và từng giữ chức trưởng khoa dinh dưỡng của một bệnh viện lớn, tác giả Hạ Manh đã điều trị hơn 10.000 ca bệnh liên quan đến chế độ ăn uống không lành mạnh. Cuốn sách "Ăn chuẩn ít bệnh" (tập 1) được viết ra từ những kinh nghiệm chuyên môn của vị bác sĩ này, nó sẽ mang đến cho người bệnh những kiến thức hữu ích về dinh dưỡng, để xây dựng chế độ ăn hợp lý.
