Thói quen ăn uống âm thầm 'nuôi dưỡng' ung thư thực quản

Theo một nghiên cứu tổng hợp quy mô lớn từ các công trình đã công bố, những người ăn nhiều ớt có nguy cơ mắc một số loại ung thư đường tiêu hóa cao hơn, đặc biệt là ung thư thực quản.

Mối liên hệ giữa ớt và ung thư thực quản

Các nhà nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ 14 nghiên cứu quan sát với hơn 11.000 người tham gia, trong đó có hơn 5.000 bệnh nhân được chẩn đoán mắc ung thư đường tiêu hóa. Kết quả cho thấy những người tiêu thụ nhiều ớt nhất có nguy cơ mắc các bệnh ung thư đường tiêu hóa nói chung cao hơn khoảng 64% so với nhóm ăn ít ớt nhất.

Mối liên quan rõ rệt nhất được ghi nhận ở ung thư thực quản. Theo kết quả phân tích, những người thuộc nhóm ăn nhiều ớt nhất có nguy cơ mắc bệnh cao gần gấp 3 lần so với nhóm ăn ít nhất.

Tuy nhiên, đối với các loại ung thư đường tiêu hóa khác, bằng chứng chưa thật sự rõ ràng. Các nhà nghiên cứu không ghi nhận sự gia tăng có ý nghĩa thống kê về nguy cơ mắc ung thư dạ dày hoặc ung thư đại trực tràng. Mặc dù dữ liệu cho thấy nguy cơ ung thư dạ dày có xu hướng tăng ở những người ăn nhiều ớt, mức tăng này chưa đạt ngưỡng ý nghĩa thống kê.

Kết quả phân tích cho thấy những người thuộc nhóm ăn nhiều ớt nhất có nguy cơ mắc bệnh cao gần gấp 3 lần so với nhóm ăn ít nhất. Ảnh: Stock.

Trao đổi với Newsweek, Tiến sĩ Edmundo Rodriguez-Frias, cộng tác viên y khoa của Full of Life – một trung tâm phục hồi sức khỏe tại thành phố Marlton, bang New Jersey (Mỹ) – nói rằng bằng chứng hiện nay chưa đủ thuyết phục để khuyến cáo những người khỏe mạnh nên ngừng ăn thực phẩm cay.

“Các nghiên cứu quan sát chỉ cho thấy người ăn nhiều ớt có xu hướng mắc bệnh nhiều hơn, chứ không thể kết luận chính việc ăn ớt là nguyên nhân gây ung thư. Bởi trên thực tế, ung thư thực quản có nhiều yếu tố nguy cơ đã được xác định, và những người ăn nhiều đồ cay cũng có thể đồng thời mang các yếu tố nguy cơ đó”, Tiến sĩ Rodriguez-Frias nói.

Theo vị tiến sĩ, việc nghiên cứu mức độ tiêu thụ ớt gặp nhiều khó khăn do chưa có một định nghĩa thống nhất về thế nào là "ăn nhiều ớt". Bên cạnh đó, các nhà nghiên cứu chủ yếu dựa vào thông tin do người tham gia tự khai báo về chế độ ăn uống, nên rất dễ xảy ra sai số.

Ớt chứa capsaicin - hợp chất tạo nên vị cay đặc trưng. Tác động của capsaicin đối với nguy cơ ung thư từ lâu đã là chủ đề gây tranh luận trong giới khoa học vì các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm trước đây cho kết quả không thống nhất.

Một số nghiên cứu cho thấy capsaicin có đặc tính chống viêm, trong khi những nghiên cứu khác lại đặt ra nghi vấn rằng chất này có thể thúc đẩy phản ứng viêm trong một số điều kiện nhất định.

Tiến sĩ Rodriguez-Frias cho biết: "Về mặt sinh học, các nhà khoa học đã nghiên cứu giả thuyết cho rằng tình trạng kích thích kéo dài có thể liên quan quá trình hình thành ung thư thực quản. Tuy nhiên, đến nay hầu như chưa có bằng chứng thuyết phục nào chứng minh capsaicin trực tiếp gây ung thư thực quản ở người”.

Điều đáng lo không chỉ là thực phẩm cay

Nghiên cứu tổng hợp cũng ghi nhận sự khác biệt giữa các khu vực trên thế giới. Các nghiên cứu thực hiện tại châu Á, châu Phi và Bắc Mỹ nhìn chung đều ghi nhận nguy cơ ung thư cao hơn ở nhóm ăn nhiều ớt nhất. Trong khi đó, các nghiên cứu tại châu Âu và Nam Mỹ hoặc không ghi nhận nguy cơ gia tăng, hoặc thậm chí cho thấy nguy cơ thấp hơn.

Theo các nhà nghiên cứu, sự khác biệt này có thể bắt nguồn từ nhiều yếu tố như lượng ớt tiêu thụ, cách chế biến món ăn, giống ớt, yếu tố di truyền, thói quen hút thuốc, uống rượu bia cũng như các đặc điểm khác trong chế độ ăn.

Một giả thuyết được các nhà khoa học đưa ra là việc thường xuyên tiếp xúc với thực phẩm quá cay có thể gây kích thích niêm mạc thực quản ở những người nhạy cảm. Capsaicin kích hoạt các thụ thể TRPV1, tạo nên cảm giác nóng rát đặc trưng khi ăn đồ cay. Tuy nhiên, đây mới chỉ là giả thuyết và hiện chưa được chứng minh.

Có sự khác biệt giữa các khu vực trên thế giới về nguy cơ ung thư do ăn ớt. Ảnh: Shutterstock.

Theo Tiến sĩ Rodriguez-Frias, điều đáng quan tâm hơn đối với người bệnh là liệu thực phẩm cay có làm trầm trọng thêm các triệu chứng như ợ nóng hoặc bệnh trào ngược dạ dày - thực quản hay không.

"Cần lưu ý rằng tình trạng trào ngược axit kéo dài và không được kiểm soát là một yếu tố nguy cơ đã được xác định đối với ung thư biểu mô tuyến thực quản", ông nói thêm.

Ông cũng nhấn mạnh rằng các khuyến cáo phòng ngừa ung thư nên tập trung vào những yếu tố nguy cơ đã có bằng chứng khoa học vững chắc, thay vì chỉ khuyên mọi người tránh ăn thực phẩm cay.

"Hãy tránh hút thuốc lá, hạn chế uống nhiều rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý, kiểm soát tốt các triệu chứng trào ngược mạn tính và đi khám nếu gặp tình trạng khó nuốt kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc ợ nóng dai dẳng. Những biện pháp này có cơ sở khoa học mạnh mẽ hơn nhiều trong việc phòng ngừa ung thư so với việc chỉ tránh ăn thực phẩm cay", Tiến sĩ Rodriguez-Frias lưu ý.

Hiện nay, các nhà nghiên cứu cho rằng cần có thêm các nghiên cứu dài hạn để xác định liệu bản thân ớt có thực sự đóng vai trò trực tiếp trong quá trình hình thành ung thư hay không, hay mối liên hệ quan sát được chủ yếu chịu tác động của các yếu tố khác như lối sống và môi trường.