Thơ - Nhạc giao hòa

(Zing) - Nhạc sĩ Quỳnh Hợp và Nhà thơ Mai Hữu Phước đã từng xuất hiện trong một số album nhạc gây chú ý hiện nay và gần đây nhất là một album đậm chất Huế phát hành đúng dịp Festival Huế 2008 .

Nữ nhạc sĩ Quỳnh Hợp và các nhà thơ, bạn bè

Không biết tự bao giờ từ “thi ca” xuất hiện và cũng từ khi đó, Nhạc và Thơ  có mối quan hệ thân thiết và đáng yêu. Đã có khá nhiều ca khúc được phổ từ thơ, và thơ cũng từ đó nhờ âm nhạc nâng cánh. Vào tháng 5 này, sản phẩm âm nhạc - album Huế và Em sẽ ra mắt công chúng như sự kết hợp Nhạc – Thơ  rất hữu duyên giữa nữ nhạc sĩ Quỳnh Hợp (biên tập âm nhạc – Đài Tiếng Nói Nhân Dân TPHCM) và nhà thơ Mai Hữu Phước (UVBCH - Hội nhà văn Đà Nẵng).

Nhạc sĩ Quỳnh Hợp vốn là người mặn mà với các cảnh đẹp của đất nước, chị yêu mến những miền văn hóa đặc trưng như: Hà Nội, Đà Lạt, cao nguyên, Huế… Sau nhiều năm chung sống với âm nhạc và viết nên những tác phẩm mình yêu thích, lần này nhạc sĩ Quỳnh Hợp muốn có một Huế cho riêng mình.

 

Album “Huế và Em” tập hợp nhiều nét đẹp về Huế. Sau đây là cuộc đối thoại giữa tâm hồn một nữ nhạc sĩ và một nhà thơ:

Một chút duyên…

- Được biết nhạc sĩ Quỳnh Hợp đã phổ nhạc khá nhiều tác phẩm của nhà thơ, vậy giữa nhà thơ và nữ nhạc sĩ Quỳnh Hợp có cái duyên nào chăng? Hay chỉ là sự giao thoa giữa thơ ca và âm nhạc?

Sự gặp gỡ tình cờ cũng là một cái duyên. Nếu không duyên thì chắc chắn sẽ không gặp. Chính cái duyên đó đã mang tác phẩm của tôi đến với nhạc sĩ Quỳnh Hợp (TP HCM). Mãi sau này tôi mới biết, trong một lần đi qua miền Trung, dừng chân ở Đà Nẵng, nhạc sĩ Quỳnh Hợp đã “dũng cảm” bỏ tiền ra mua tập thơ Một thuở học trò (Nxb Đà Nẵng - 2004) của tôi đang nằm lơ mơ trên kệ của một cửa hàng sách. “Một thuở học trò” đa số là những bài thơ tôi sáng tác từ thời còn học phổ thông trung học, thậm chí có bài viết từ thời trung học cơ sở, một số bài viết thời là sinh viên Đại học Y khoa Huế. Khi một số bài trong tập thơ này được phổ thành các ca khúc và ca sĩ Tóc Tiên hát tôi cũng chỉ biết có mỗi… cái tên nhạc sĩ Quỳnh Hợp mà thôi. Rồi tôi có được số phone của nhạc sĩ Quỳnh Hợp qua nhà thơ Phan Hoàng. Tôi nhắn tin cảm ơn nhạc sĩ, chúc mừng album “Xí muôi ơi!” và không quên… xin thêm vài đĩa nhạc để khoe với bạn bè và cho hai bé con nhà tôi !

Nhà thơ Mai Hữu Phước

Đầu năm 2006, tôi cho in tập thơ Thì thầm phố nhỏ (Nxb văn Học - 2006) và tôi có gởi tặng nhạc sĩ Quỳnh Hợp. “Thì thầm phố nhỏ” chủ yếu là những bài thơ viết về tình yêu, một số bài viết về xứ Huế của một thời sinh viên sôi nổi và càng "thấm" Huế hơn với 2 năm theo học cao học sau này. Và đúng là có sự giao hòa giữa thơ và nhạc, một số bài trong tập thơ đã được Nhạc sĩ đồng cảm chia sẻ để 10 bài thơ của tôi đã đồng hành cùng âm nhạc có mặt trong album Huế & Em. Trong đó có một số bài viết sau này trong dự kiến làm album như: Hoàng hôn trên phá Tam Giang, Chiều Bạch Mã, Đêm Sông Hương, Rộn ràng Huế festival…

- Album Huế & Em phải chăng là cái duyên giữa chị và Huế hay vì một lý do nào đó mà chị quyết định thực hiện album này? Chị có thể cho người nghe biết thêm về album?

Trước hết, âm nhạc Huế phong phú, độc đáo và riêng biệt nên rất hấp dẫn những người sáng tác chúng tôi. Tôi cũng đã bị âm hưởng của Cố Đô Huế - vùng dân ca nổi tiếng với những điệu hò mái nhì, mái đẩy, những điệu lý bay bổng, mượt mà lôi cuốn từ lâu rồi. Và trong dự kiến của mình, tôi cũng sẽ có 1 album riêng dành cho Huế. Tuy nhiên, khi gặp gỡ và đọc thơ của nhà thơ Mai Hữu Phước thì tôi quyết định thực hiện ngay 1 album với những bài thơ của anh về Huế. Toàn bộ 10 ca khúc tôi viết trong vòng hơn 3 tháng (từ cuối tháng 5/2007 đến đầu tháng 9/2007 vừa qua), viết đến đâu là thu thanh đến đó. Bài đầu tiên của chùm này là Trở lại Huế xưa và bài cuối cùng là Đêm Sông Hương. Như thế, có thế nói album Huế & Em là cái duyên gặp gỡ giữa tôi và nhà thơ Mai Hữu Phước và cũng là cái duyên của chúng tôi với Huế.

Và một chút tình…

- Chị có thể nói những cảm nhận, suy nghĩ và những điều thú vị khi thực hiện album cho người nghe biết thêm?

Ở từng bài hát đều có những dấu ấn riêng đáng nhớ. Có bài tôi viết rất nhanh (chỉ khoảng 30 phút) có bài phải lâu hơn, nhưng nhìn chung tất cả cảm xúc như trào dâng và bật ra thành giai điệu khi đọc những bài thơ của Nhà thơ. 4 bài đầu tiên là tôi phổ từ những bài thơ đã in trong tập thơ Thì thầm phố nhỏ của nhà thơ Mai Hữu Phước. Khi gửi bản nhạc cho nhà thơ  tôi nói đùa là 2 bài: Trở lại Huế Xưa & Em và Huế  là dành cho Huế của nhà thơ. Ở đó  là phong vị Huế xưa và trầm mặc với nỗi hoài nhớ quá vãng, là niềm tự hào về một vùng văn hóa Cố Đô. 2 bài: Qua lối cũ và Về lối cỏ hoa là tặng cho “người ấy” của nhà thơ. Đó là hai bản tình ca đầy nhớ nhung khắc khoải. Sau đó tôi phổ thêm Lạc bước Thiên An, Dạo Huế cùng anh (trong tập thơ Một thuở học trò của Mai Hữu Phước). Đó là 2 bức tranh Huế thật đẹp: hồn nhiên, tươi tắn, sáng trong và tràn đầy niềm vui. Còn các bài như: Hoàng hôn trên phá Tam Giang, Chiều Bạch Mã và Đêm Sông Hương là những bài viết sau này có phong cách âm nhạc mới hơn giọng điệu lạ hơn với hiphop & world music.

Nữ nhạc sĩ Quỳnh Hợp

Lần này viết nhiều về Huế, vậy nhà thơ có thể cho mọi người biết “cái tình” mà nhà thơ muốn gửi gắm trong các tác phẩm của mình là gì? Và nhà thơ có nghĩ các tác phẩm thơ được phổ nhạc của mình sẽ tạo nên màu sắc “lạ” cho Huế?

Nói chính xác thì lần này tôi chỉ viết thêm về Huế mà thôi. Bởi những năm xa nhà trọ học ở Huế tôi cũng đã viết lai rai về Huế rồi. Sau này khi ra trường đi làm thỉnh thoảng chợt nhớ Huế tôi cũng làm dăm ba câu giữ cho riêng mình. Một số bài thơ tôi viết về Huế đã được Báo Thừa Thiên Huế giới thiệu. Có vài người quen bảo đùa là tôi “thiên vị” Huế vì có một nửa kia của mình gốc Huế ! Hi…hi… Nói như vậy có thể đúng một phần nào đó thôi. Huế đẹp, Huế thơ, một di sản tầm cỡ của nền văn hoá thế giới thì ai cũng biết. Nhưng riêng với tôi Huế như là quê hương. Bởi tôi ở Huế còn nhiều hơn ở ngay chính trên quê mình (quê tôi Đại Lộc – Quảng Nam, tôi chỉ ở đó đến năm 4 tuổi). Trong những năm xa nhà trọ học thời bao cấp tôi đã được sự giúp đỡ của một số gia đình Huế. Họ đã cho một cậu sinh viên nghèo rớt mồng tơi là tôi ăn nhờ, ở đậu. Có một gia đình mà tôi nhớ mãi đó là gia đình anh Mai Văn Cẩn và chị Trần Thị Thanh Mân đã cho tôi ở gần 6 năm mà không lấy một đồng xu thuê nhà nào, kể cả tiền điện nước, thỉnh thoảng lại còn cho ăn, mặc dù họ chỉ là những công chức bình thường, đông con và khó khăn.

Thời sinh viên, những ngày cuối tuần hay những chiều ăn cơm ở ký túc xá về sớm tôi đạp xe lang thang khắp hang cùng ngỏ hẻm của Huế. Huế không lớn lắm nên chỉ bằng chiếc xe đạp cà tàng mà tôi đi mòn nhẵn các đường phố Huế. Một số bạn học thời đó có nhà ba mẹ ở các vùng lân cận Huế, thỉnh thoảng có cơ hội là tôi theo họ về chơi. Là người thích đi nên hễ ai rủ là tôi không đủ can đảm… từ chối. Nhờ vậy tôi đã có nhiều dịp lên rừng, xuống biển và về những miền quê xa xôi đầy ắp gió đồng… và Huế còn là nơi có Trường Đại học Y khoa thân yêu của tôi, nơi có các Thầy cô đã dạy dỗ tôi nên nghề nên nghiệp. Có các thế hệ đi trước sẵn sàng chia sẻ tận tình  những kiến thức cho các thế hệ đi sau. Và riêng tư hơn một chút là nơi có những mối tình thầm kín, vu vơ thoảng qua như những áng mây trôi… Nên viết được một chút gì đó về Huế và được mọi người đón nhận thì hãy coi đó như là một lời cảm ơn, một món quà tinh thần mà tôi riêng dành cho tình đất, tình người xứ Huế. Và dành cả cho ai đó đã cho tôi những cảm hứng để làm thơ trong một lần quay về thăm Huế của dấu yêu một thời:

Đêm Huế mưa buồn lất phất bay

Tôi theo thầm lặng dáng em gầy

Để tìm một chút dư âm Huế

Mai mốt xa rồi em có hay.

(Trở lại Huế xưa)

Bài thơ Trở lại Huế xưa đã được nhạc sĩ Quỳnh Hợp phổ nhạc cùng với những bài thơ khác. Tôi chỉ viết theo khả năng và xúc cảm của riêng mình. Thơ viết về Huế, về tình yêu của tôi, nếu có gì mới thì đó là góc nhìn cá nhân, cảm nhận và biểu đạt theo cách của mình. Tôi nghĩ, nhạc sĩ Quỳnh Hợp sẽ trả lời chính xác hơn những bài thơ phổ nhạc đó có mang lại cho Huế một sắc màu “lạ” nào không.

Câu chuyện về album…

- Trong tất cả những tác phẩm mà nhạc sĩ Quỳnh Hợp phổ nhạc, nhà thơ thấy tâm đắc ca khúc nào nhất? Và hành trình cảm xúc của nhà thơ khi viết những tác phẩm này như thế nào?

Chà, thật khó trả lời câu hỏi này liền đựơc, bởi những bài thơ là những đứa con tinh thần. Một khi “sinh” nó ra thì phải dành sự thương yêu đồng đều. Tuy nhiên cũng giống như trong cuộc sống đời thường, chúng ta thương yêu mọi người nhưng vẫn riêng dành sự thương yêu lớn hơn cho những người thân chúng ta. Và trong số những người thân đó chắc không tránh khỏi một chút “hơn” dành cho ai đó. Đến nay nhạc sĩ Quỳnh Hợp đã phổ nhạc từ thơ tôi cũng khá nhiều bài rồi. Một số bài đã được các ca sĩ TP HCM hát trong các album của nhạc sĩ Quỳnh Hợp đã phát hành. Một số bài đã phát trong các chương trình ca nhạc của VTV1, VTV3, VTV Cần Thơ, HTV, Đài Tiếng nói Việt Nam… nên ca khúc tâm đắc của tôi hơi bị nhiều. Không biết như vậy tôi có “tham lam” quá không? Tiêu biểu như: “Trong nắng sân trường”- album Xí…muội ơi !; “Chia tay mùa hạ” - abum Bâng khuâng mùa hạ; “Ngỡ như là giấc mơ” - album Lưu luyến Đà Lạt hoa; “Trở lại Huế xưa”,“ Em và Huế”, “Hoàng hôn trên phá Tam Giang”,“Đêm Sông Hương” - album Huế & Em.

Có những bài thơ viết ra khi cảm hứng dâng tràn tựa như nó đã có sẵn trong tiềm thức bất chợt nhớ ra và viết thôi. Nhưng cũng có những bài đúng là đi theo một hành trình cảm xúc như là bài Đêm sông Hương. Từ khi viết cái đề trên giấy đến khi kết thúc bài thơ mất hết… 3 tháng ! Ban đầu viết được một hai khổ thơ rồi xoá. Viết xoá cứ thế, cho đến khi tưởng chừng không thể nào viết được nữa về một Đêm Sông Hương  thì bất chợt viết ra trong chốc lát.

Còn hành trình cảm xúc bài thơ  “Em và Huế” thì tôi thường kể với bạn bè. Tôi vẫn thường dùng câu sau đây để đùa với nửa kia của mình: “Vợ là người nấu cơm cho ta ăn để ta làm thơ mơ về người khác”. Bất chợt một hôm tôi muốn viết một bài thơ ca ngợi vợ. Nhưng sao mà khó quá ! Viết được dăm câu thì giấy bay vào sọt rác nằm. Tôi chợt nghĩ nếu mình là người của ngày xưa đã từng yêu “vợ”, nhưng “vợ” lại xa Huế để ưng mình thì sẽ viết ra sao? Thế là nhanh chóng có bài thơ Em và Huế với những câu:

Rồi em xa Huế về đâu

Em xưa và Huế lạc nhau mất rồi.

Riêng tôi sót lại bên đời

Tìm em cho Huế rã rời câu thơ…

(Em và Huế)

Đây là bài thơ lục bát, một thể thơ mà tôi nghe nói các nhạc sĩ thường tránh khi chọn để phổ thành ca khúc, nhưng nhạc sĩ Quỳnh Hợp đã “khổ công” để cho hành trình cảm xúc của giai điệu đồng hành cùng với cảm xúc của bài thơ.

- Thấy các album của chị mỗi album có một chủ đề riêng biệt, thống nhất về nội dung và nghệ thuật, điều đó rất khó với 1 tác giả ?

(Cười )…Cũng “bệnh nghề nghiệp” thôi. Tôi làm báo, làm biên tập và bình luận âm nhạc trong các chương trình âm nhạc của Đài Tiếng Nói Nhân Dân TPHCM. Nghe nhiều, thấy nhiều và khen chê cũng nhiều nên… đến mình thì phải “biết đường” mà tránh. Quả thật, với 1 tác giả thì để có 1 chùm ca khúc nằm trong tổng thế 1 album với 1 chủ đề riêng biệt như vậy là rất khó. Tuy nhiên, lại có nhiều “đất” để người sáng tác có thể “tung hoành”. Trước hết, tôi chọn những bài thơ gần với tình cảm của mình (ưu tiên phổ thơ của bè bạn). Còn lại là “tài của người đầu bếp”. Trong tổng thể 1 album thì không thể tác giả có gì “khoe” ra hết mà phải có ý đồ về mặt âm nhạc (tôi đặc biệt quan tâm yếu tố này). Có bài thơ tôi phải phổ ba, bốn bản khác nhau thay đổi về tính chất âm nhạc, nhịp điệu. Có những bài thơ tôi đã phổ thành 1 ca khúc hoàn chỉnh. Nhưng khi thực hiện album tôi viết thành 1 bản khác hẳn để phù hợp với nội dung hơn và đặc biệt là tính tương tác về âm nhạc của các ca khúc khi đứng trong tổng thể 1 album. Ngay cả khi với giọng ca nào đó tôi mời thể hiện thì cũng sẽ có những thay đổi cần thiết để ca sĩ thể hiện được hết khả năng ca hát của mình. Nghĩa là, phải riêng biệt trong sự gắn kết để nghe album thấy hài hòa và nhiều màu sắc.

- Khán giả sẽ chờ đợi gì ở  “Huế & Em” của 2 tác giả  sắp phát hành ?

“Huế & Em” là album nhạc gồm 10 ca khúc tôi phổ thơ của nhà thơ Mai Hữu Phước , Viettan studio sẽ phát hành đúng dịp Festival Huế 2008 tới đây. Huế & Em là một bức tranh Huế nền nã, nhiều sắc màu: Trầm mặc, tình tự và hiện đại qua cái nhìn tinh tế, nhạy cảm và chân tình của nhà thơ Mai Hữu Phước (người được xem là đã dành cả tim mình cho Huế). Bên cạnh phong vị Huế vốn đã quen thuộc với người nghe thì trong album còn là một Huế tươi mới hơn, rộn ràng hơn, khởi sắc hơn và hiện đại hơn với nhịp điệu trẻ trung của pop, disco và âm hưởng dân gian đương đại và hy vọng sẽ gây thú vị cho người thưởng thức qua sự góp mặt của nhiều ca sĩ đang được yêu thích như: Vân Khánh, Đông Quân (rất Huế), bên cạnh đó là Đàm Vĩnh Hưng, Hồ Quỳnh Hương, Hà Anh Tuấn, Tóc Tiên, Hoàng Hải Đăng, Y Jang Tuyn, Quách Thành Danh… và nếu mở album nghe thì âm hưởng du dương, bảng lảng, quyến rũ và tươi trẻ của Huế sẽ ùa ngay vào tâm hồn bạn…Tôi nghĩ, album Huế & Em lần này còn là tác phẩm giới thiệu du lịch Huế bằng âm nhạc dành cho những ai đã từng đến và sẽ đến với Huế.

Như vậy, Âm nhạc chưa bao giờ cô đơn và Thơ ca vẫn mãi là người bạn đồng hành trên mọi nẻo tâm hồn. Chờ đợi để nghe một Huế riêng của nhạc sĩ Quỳnh Hợp.

Khánh Hưng - huy nguyễn