Bức tranh Tự họa của danh họa Vincent van Gogh được vẽ vào năm 1889. Ảnh: wikipedia.

Vincent van Gogh dùng nghệ thuật để bộc lộ những cảm xúc mãnh liệt của mình về thế giới xung quanh. Ông ngất ngây trước vẻ đẹp của tự nhiên, và đớn đau bởi nỗi khổ của kiếp người, để rồi trong quãng đời ngắn ngủi bất hạnh, đã làm nên nhiều họa phẩm thuộc loại biểu cảm nhất lịch sử.

Khoảng một năm trước khi tạ thế, Van Gogh vẽ bức chân dung tự họa, thể hiện một tâm can giằng xé. Lông mày ông nhíu lại, ánh mắt xanh xuyên thấu lộ vẻ khổ đau, nhìn ta đó mà như lơ đãng, chìm đắm giữa dòng suy tưởng. Quanh ông là một nền xanh đầy các đường xoắn ngoằn ngoèo, kích động, như thể hòa cùng tâm hồn phiền muộn của nhà họa sĩ.

Người đương thời, khối kẻ nghĩ Van Gogh bị điên. Quả thật, có nhiều lúc thần kinh ông không ổn định. Bức chân dung tự họa ra đời khi ông tự giam mình trong một dưỡng trí viện ở miền nam nước Pháp.

Nhưng nhìn tranh ấy, ai dám bảo do người điên vẽ? Rõ ràng Van Gogh nắm rất rõ những kỹ thuật hội họa tiên tiến đương thời, và áp dụng chúng một cách đầy sáng tạo trong tác phẩm mình.

Đọc hàng trăm bức thư Van Gogh gửi đến người em thân yêu Theo, ta thấy ông giảng giải hết sức tường minh về cách dùng đường nét, màu sắc sao cho hiệu quả, hướng tới mục tiêu ông tự đặt cho bản thân với tư cách một họa sỹ: chuyển tải hết thăng hoa và khổ ải của đời người.

Thời thơ ấu nơi tỉnh lẻ Hà Lan

Van Gogh sinh ngày 30/3/1853 ở Groot Zundert, ngôi làng nhỏ ở Hà Lan gần biên giới Bỉ. Theodorus cha ông là mục sư Tin Lành thuộc Giáo hội Cải cách Hà Lan; mẹ ông tên Anna, con gái một thợ đóng sách.

Bà Anna truyền cho con tình yêu đọc sách, còn ông Theodorus tính tình nghiêm nghị, ngoan đạo cũng gây ảnh hưởng lớn đến nhân sinh quan của con trai.

Thuở Van Gogh còn nhỏ, chẳng có dấu hiệu gì báo trước một tương lai bất ổn. Song thân ông hòa thuận, và bản thân ông cùng năm người em cũng không xung khắc. Trong năm người, ông yêu mến nhất em gái Willemien và em trai Theo, đến cuối đời vẫn thân thiết với người em trai này.

Thu nhập của cha ông vốn khiêm tốn, cuộc sống gia đình không hề xa hoa, nhưng hai vợ chồng vẫn lo được cho con cái ăn học đầy đủ, để chúng tự do phát triển năng khiếu.

Ngoài ra, họ hàng thân thuộc cũng giúp đỡ thêm vào. Van Gogh có hai người bác (Hendrik, Vincent) và một người chú (Cornelis) làm nghề buôn tranh. Chính họ đã dìu dắt ông và Theo theo nghề này.

Bi kịch gia đình

Thật ra trong gia đình Van Gogh cũng có bi kịch. Đúng một năm trước ngày Van Gogh chào đời, mẹ ông hạ sinh một bé trai, song đứa bé chết non.

Van Gogh và người anh yểu mệnh này cùng mang tên Vincent. Bất chấp tuổi thơ êm đềm, dường như Van Gogh đã bị cái chết của người anh ám ảnh, mãi đến sau này vẫn vậy.

Thuở bé, ông rất ít nói, luôn nghiêm trang, trầm tư. Xem các ảnh chụp, ta thấy rõ điều đó.