Trong Từ nguyên, nhà nghiên cứu An Chi dẫn Từ điển tiếng Việt 1992, trong đó trà được giải thích là "tập hợp những cây cùng loại cùng gieo trồng và thu hoạch trong một thời gian, một đợt", với các ví dụ như "trà lúa sớm", "trà lúa cấy cuối vụ", "trà khoai môn". Ở một số địa phương, từ này còn mang nghĩa là "lứa tuổi", như trong cách nói "cùng trà cùng trật".
Từ nghĩa gốc đó, đại trà được hiểu là việc sản xuất hoặc triển khai trên diện tích, quy mô lớn. Từ điển ghi nhận các cách dùng như "cấy đại trà", "ruộng đại trà", "trồng ngô đại trà", "nuôi cá đại trà". Theo học giả An Chi, dù từ này ngày nay được mở rộng sang nhiều lĩnh vực ngoài nông nghiệp, bản chất nghĩa vẫn là "thực hiện trên quy mô lớn".
Nhà nghiên cứu cho biết danh từ trà trong "đại trà" là một từ Việt gốc Hán. Dẫn Hán ngữ đại từ điển, ông cho biết chữ này thời xưa là đơn vị dùng để tính số lượng lúa đã gặt, với bốn trăm bó lúa được tính là một "trà". Khi đi vào tiếng Việt, nghĩa của từ được mở rộng từ đơn vị tính lúa sang chỉ một đợt hoặc một nhóm cây trồng cùng thời vụ, rồi tiếp tục phát triển thành nghĩa chỉ quy mô sản xuất lớn.
Theo ông, việc "đại trà" được sử dụng ngày càng phổ biến trong giáo dục, y tế hay nhiều lĩnh vực khác khiến không ít người cảm thấy từ này bị dùng quá rộng. Tuy nhiên, xét về từ nguyên, đây vẫn là một từ có nguồn gốc xác định và quá trình phát triển nghĩa hoàn toàn hợp lý trong tiếng Việt.
Đọc được sách hay, hãy gửi review cho Tri Thức - Znews
Bạn đọc được một cuốn sách hay, bạn muốn chia sẻ những cảm nhận, những lý do mà người khác nên đọc cuốn sách đó, hãy viết review và gửi về cho chúng tôi. Tri Thức - Znews mở chuyên mục “Cuốn sách tôi đọc”, là diễn đàn để chia sẻ review sách do bạn đọc gửi đến qua Email: books@znews.vn. Bài viết cần gửi kèm ảnh chụp cuốn sách, tên tác giả, số điện thoại.
Trân trọng.
